تحلیل محتوایی دوبیتی های عامیانه شهرستان سوادکوه
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
دوبیتی یکی از دلانگیزترین قالب های شعر زبان فارسی است که پیشینۀ مکتوب هزارساله دارد. چه بسا قدمت شفاهی آن، بسیار پیش تر از این باشد .این قالب همپای دیگر قالبهای شعر سنتی فارسی، در زبان ها و گویش های مختلف ایران نیز بالیده است، ازجمله در زبان مازندرانی که ادبیاتی کهن و غنی دارد. درون مایه اندیشۀ مرکزی و حرف اصلی هنرمند است که در متن و محتوا دیده می شود. درون مایه یا تِم جوهر اصلی اثر ادبی است و از طریق آن مسیر اندیشه و تفکر صاحب اثر روشن می شود. در این مقاله، درون مایه های 200 دوبیتی عامیانۀ شهرستان سوادکوه تجزیه و تحلیل شده است. دستاورد پژوهش نشان می دهد که بیشترِ این درون مایه ها رنگی اجتماعی دارند و در پیوند نزدیکی با زندگی مردم منطقه هستند. در این پژوهش، هفت درون مایۀ 200 دوبیتی محلی بررسی و تحلیل شده است. درون مایه هایی همچون درد عشق، غم غربت، نفرین، شکایت دختران جوان از ازدواج تحمیلی، نارضایتی از بخت و اقبال، خدمت سربازی، و شکایت عاشق از معشوق. بیشتر دوبیتی ها نوعی تک گویی است که در حسرت و یادکرد دوران گذشته سروده شده اند. از عوامل مهم پیدایی چنین دوبیتی هایی می توان به فقر مالی، بی سوادی، بیگاری در سرزمین غربت، نظام ارباب- رعیتی یا نظام سلطه، عدم پذیرش فرهنگ های دیگر و اختلاط فرهنگی اشاره کرد.
Authors and affiliations
- مرتضی محسنی — دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران
- عارف کمرپشتی — دکتری زبان و ادبیات فارسی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل
- اشرف شیبانی اقدم — استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
- سهیلا قسیمی ترشیزی — استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی