بررسی رابطة بین خوش خوراکی و کیفیت علوفة برخی گیاهان مرتعی (مطالعة موردی: مراتع کرسنک استان چهارمحال و بختیاری)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
خوش خوراکی عبارت است از مجموعه عوامل فیزیکی و شیمیایی ِگیاه که دام را به خوردن یا نخوردنِ یک گیاه ترغیب میکند. این تحقیق تلاشی است در ارائة شاخصی به عنوان معرّف خوش خوراکی گیاهان مرتعی. بدین منظور، رابطة بین خوش خوراکی و کیفیت علوفة گیاهان مرتعی در مراتع کرسنک استان چهارمحال و بختیاری بررسی شد. نخست ترکیب گیاهی هر یک از گیاهان بر مبنای پوشش تاجی و تولید به روش نمونه برداری تصادفی سیستماتیک (در هر تیپ گیاهی 2 ترانسکت 200 متری و در طول هر ترانسکت 15 پلات) و رژیم غذایی دام ها (گوسفند و بز) به روش زمان سنجی تعیین شد. سپس، شاخص انتخاب هر یک از گونه های گیاهی توسط گوسفند و بز تعیین شد. در مرحلة بعد، کیفیت علوفة گونه‌های غالب رژیم غذایی دامها با اندازهگیری درصد cp، درصد adf، میزان dmd و me تعیین شد. در پایان، رابطة همبستگی بین شاخصهای کیفیت علوفه (متغیرهای مستقل) و شاخص انتخاب هر یک از گونه های گیاهی توسط گوسفند و بز (متغیر وابسته)، با استفاده از نرم افزار spss (ver.15)، تعیین و تجزیه و تحلیل شد. بر اساس نتایجِ این پژوهش، از بین شاخص های کیفیت علوفه، فیبر جدا شده در اسید ((adf، هضم پذیری مادة خشک (dmd)، و انرژی متابولیسمی با شاخص انتخاب هر یک از گونه های گیاهی توسط گوسفند (بر حسب هم درصد تاج پوشش و هم تولید) رابطة معنیداری (05/0p≤) نشان دادند. اما بین شاخصهای کیفیت علوفة گیاهان با شاخص انتخاب هر یک از گونه های گیاهی توسط بز (بر حسب درصد تاج پوشش و تولید) رابطة معنی داری (0.05 p≤) یافت نشد. با توجه به نتایج به دست آمده، کیفیت علوفه را می توان، با توجه به نوع دام، شاخصی از خصوصیات شیمیایی گیاهان مرتعی، در تعیین خوش خوراکی آن ها، برشمرد. بنابراین، با توجه به ضرورتِ تعیین کیفیت گیاهان مرتعی ـ برآورد ظرفیت چرا و خوش خوراکی گونه‌های مرتعی ـ ضروری است برای تعیین کیفیت گونه های مرتعی کوششی انجام پذیرد.
Authors and affiliations
- ولی الله رئوفی راد — دانشجوی کارشناسی ارشد مرتعداری دانشگاه شهرکرد
- عطاالله ابراهیمی — استادیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه شهرکرد
- حسین ارزانی — استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران
- زهرا شجاعی اسعدیه — استادیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه شهرکرد