تأثیر فعالیت های کشاورزی بر تخریب اراضی در شهرستان خاتم
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
نیاز به افزایش سطح اراضی کشاورزی، به منظور بهبود و تأمین منابع غذایی، در دو قرن اخیر باعث تغییرات گسترده در نوع کاربری اراضی و مدیریت غیراصولی این اراضی شده است. ادامۀ این روند به تخریب زمین و بیابان زایی منجر می شود و اصلاح چنین خاک هایی بسیار پُرهزینه است. بنابراین، پیشگیری از تخریب اراضی مطلوب تر است و این کار به تحقیقاتی بر روی اراضی کشاورزی و نحوۀ بهرهبرداری از آن نیاز دارد. با این هدف، شهرستان خاتم منطقۀ مورد مطالعه انتخاب شد و نقشه های مختلف منطقه ـ شامل نقشۀ خاک، طبقات ارتفاعی، و کاربری اراضی ـ تهیه گردید. چهار کاربری غالب منطقه ـ شامل اراضی آبی تک کشتی، اراضی آبی چندکشتی، اراضی باغی، و اراضی مرتعی (تیمار شاهد) ـ تیمارهای مورد مطالعه انتخاب شدند. نمونه برداری از خاک انجام شد و فاکتورهای خاک در دو گروه بررسی شد: 1. فاکتورهای اصلاحی شامل ازت، فسفر، پتاسیم، مادۀ آلی، کربنات کلسیم، و منیزیم؛ 2. فاکتورهای تخریبی شامل بی کربنات، کلر، سدیم، اسیدیته، شوری، و نسبت جذب سدیم در عمق 0 تا 30 سانتی متری که افق سطحی خاک است. مطالعۀ فاکتورها در قالب طرح پلات های خردشده نشان داد که در منطقه بین تیمارها اختلاف معنی داری وجود دارد و خاک منطقه از نظر مادۀ آلی، ازت، فسفر، و پتاسیم در ردۀ خاک های نسبتاً فقیر قرار دارد. مقایسۀ میانگین تیمارها به روش مقایسۀ دانکن برای همۀ فاکتورها جداگانه محاسبه شد و، در نهایت، اراضی باغی مناسب ترین تیمار معرفی شد و اراضی مرتعی نامطلوب ترین تیمار برای خاک منطقه معرفی گردید.
Authors and affiliations
- غلامرضا زهتابیان — استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران
- حسن خسروی — استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران
- علی آذره — دانشجوی دکتری بیابان زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران