ارزش گذاری اقتصادی نقش پوشش گیاهان مرتعی در حفاظت خاک (مطالعة موردی: حوزه طالقان میانی)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
حفظ خاک یکی از مهم ترین کارکردهای تنظیمی اکوسیستم های طبیعی به شمار میرود. این نقش در حوزة طالقان میانی، به دلیل بالابودن میزان فرسایش و تجمع رسوبات در دریاچة سد، از اهمیت دوچندانی برخوردار است. در این تحقیق، ارزش اقتصادی کارکردهای کاهش میزان ازدست رفتن اراضی، کاهش رسوب گذاری در مخازن آبی، و حفظ حاصلخیزی خاک بررسی شد. بدین منظور، با رویهمگذاری نقشة فرسایش با نقشة سایر عوامل محیطی، اثر نوع کاربری و پوشش بر فرسایش بررسی گردید. دیمزارهای کمبازده و ر هاشده مبنای مقایسه جهتِ برآورد نقش پوشش مرتعی در حفظ خاک مدنظر قرار گرفت. برای محاسبة ارزش اقتصادی کارکرد کاهش میزان ازدست رفتن اراضی از شاخص هزینة فرصت و سود کشت دیم استفاده شد. کارکرد کنترل رسوب نیز، با توجه به نسبت تحویل رسوب برآوردشده و هزینة ساخت سد طالقان، به عنوان هزینة فرصت این کارکرد مدنظر قرار گرفت. کارکرد حفظ حاصلخیزی خاک نیز، با توجه به میزان نگهداشت خاک و محتوای عناصر غذایی خاک مراتع منطقه، برآورد شد و ارزش اقتصادی آن با رویکرد هزینة جایگزینی محاسبه گردید. بر اساس نتایج، مراتع منطقه سالانه 60545 متر مکعب فرسایش خاک را کاهش میدهند. ارزش اقتصادی کارکردهای کاهش میزان ازدست رفتن اراضی، کاهش رسوب گذاری در مخازن، و حفظ حاصلخیزی خاک به ترتیب برابر با 64718، 261346، و 89152 هزار ریال در سال محاسبه شد. بدیهی است این کارکرد ها فقط بخشی از کارکردهای اکوسیستم های مرتعی را تشکیل میدهند و ارزش گذاری اقتصادی کلیة کارکرد ها میتواند ابزار مؤثری جهت حفظ اکوسیستم های مرتعی به کار گرفته شود.
Authors and affiliations
- سید علیرضا موسوی — عضو هیئت علمی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان
- حسین ارزانی — عضو هیئت علمی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران
- غلامعلی شرزه ای — عضو هیئت علمی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
- حسین آذرنیوند — عضو هیئت علمی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران
- مهدی فرح پور — عضو هیئت علمی، مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع ایران