بررسی اثر تغییر اقلیم بر ویژگیهای خشکسالی دورة آتی با کاربرد مدل گردش عمومی جو hadcm3 (مطالعة موردی: شمال غربی ایران)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
بررسی رخداد خشکسالی، به منزلة حادثهای محیطی، از جایگاه ویژهای در مدیریت منابع طبیعی و نیز برنامه ریزیهای مرتبط با مدیریت منابع آبی برخوردار است. در این تحقیق به بررسی اثر تغییر اقلیم بر ویژگیهای خشکسالی در ایستگاههای منتخب سینوپتیکی شمال غربی ایران با کاربرد مدل گردش عمومی جو hadcm3 تحت سناریوی a2 اقدام گردید. بدین منظور، با بهره گیری از مدل کوچک مقیاس کنندة آماری[1] sdsm 4.2.9، ریزمقیاس نمایی آماری با کاربرد داده های مشاهداتی روزانه، پیش بینی کننده های مشاهداتی، و نیز پیش بینی کننده های بزرگ مقیاس مشتق از مدل گردش عمومی جو همراه با صحت سنجی مدلها به انجام رسید. سپس، به محاسبة نمایة استانداردشدة بارش[2] (spi) در مقیاس های زمانی مختلف 3، 12، 24، و 48 ماهه در دورة مشاهداتی (۱۳۵۶ ـ 1385) و سه دورة شبیه سازی شدة آتی (مشتمل بر دوره های ۱۳۸۶ ـ 1415، ۱۴۱۶ ـ 1445، و ۱۴۴۶ ـ 1475) اقدام گردید. نتایج به دست آمده نشان دهندة کاهش بارش متوسط سالانه در دورههای شبیه سازی شدة آتی نسبت به دورة مبنا در ایستگاههای اردبیل، خوی، و ارومیه و نیز افزایش بارش متوسط سالانه در دورههای شبیه سازی شدة آتی نسبت به دورة مبنا در ایستگاه تبریز است. این در حالی است که ایستگاه اردبیل با کاهش 97 میلی متری (32 درصدی) بارش متوسط سالانه در دورة چهارم نسبت به دورة مبنا بیشینة مقادیر کاهش را به خود اختصاص داده است. همچنین، نتایج این تحقیق نشان دهندة امکان رخداد خشکسالیهایی با شدت، مدت، و فراوانی بیشتر در دورههای شبیه سازی شدة آتی است. همچنین، مقایسة نتایج حاصل از ایستگاههای مختلف نشان میدهد که ایستگاه اردبیل در مقیاسهای زمانی 3، 12، و 24 ماهه شدیدترین دورة خشکی را مبتنی بر بیشینة شدت تجمعی دورههای خشکی در میان ایستگاههای مختلف داراست. در مقیاس زمانی 48 ماهه نیز ایستگاه ارومیه با دارابودن شدت تجمعی spi برابر 78/92- (دورة 49 ماهة خشکی واقع در دورة دوم) شدیدترین دورة خشکی را در میان ایستگاههای مختلف به خود اختصاص داده است. [1]. statistical down scaling model [2]. standardized precipitation index
Authors and affiliations
- امین صالح پورجم — دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران
- محسن محسنی ساروی — *؛ استاد دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران
- جواد بذرافشان — ا؛ استادیار دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تهران
- شهرام خلیقی سیگارودی — استادیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران