بررسی علل پیدایش فرصت طلبی و رابطه ی آن با نظام اخلاقی جوانان (مورد مطالعه: شهر اصفهان)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
مفهوم فرصتطلبی از دیرباز بهطور خاص مورد توجه بسیاری از متفکران اجتماعی بوده است. در یک نگاه دقیق، فرصت طلبی بهعنوان یک پدیدهی چند علتی، چند بعدی و چند دلالتی به نابهنجاریهای اجتماعی که میتواند باعث تخریب نظام اخلاقی جامعه شود، مربوط میشود. نگاهی دقیق به ادبیات موضوع نشان میدهد که برخی پژوهشگران در پی تبیین اجتماعی پدیدهی فرصتطلبی هستند، درحالیکه بعضی دیگر در پی تبیین آن با تعیینکنندههایی چون انتخابهای فردی میباشند. این یک مفروضه است که این انتخابها صرفاً در یک خلاء اجتماعی، سیاسی و فرهنگی صورت نمیگیرد و انواع تعیینکنندههای زمینهای چون سن، جنس، وضعیت تأهل، طبقه اجتماعی و اشتغال از یک طرف و متغیرهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی از سوی دیگر، بر آن تأثیر گذارند. این تحقیق در پی مطالعه پیمایشی فرصتطلبی و تعیینکننده های آن در میان شهروندان 20 سال به بالای اصفهان (n=384) است. مطالعات در این زمینه نشان میدهد هرچه میزان دینداری، انسجام اجتماعی و سرمایه اجتماعی در جامعه بیشتر باشد، میزان فرصتطلبی در جامعه کاهش مییابد و از سوی دیگر هرچه میزان آنومی و فردگرایی در جامعه بیشتر باشد، میزان فرصتطلبی نیز افزایش مییابد. همچنین با توجه به نتایج تحقیق میتوان اذعان داشت که فرصتطلبی بر حسب سن شهروندان متفاوت است، حال آنکه جنسیت و وضعیت تأهل هیچگونه تأثیری بر گرایش افراد به سمت رفتارهای فرصتطلبانه ندارد و طبقه اجتماعی، سرمایه اجتماعی، دینداری، فردگرایی و انسجام اجتماعی و آنومی رابطه معنیداری با فرصتطلبی دارند.
Authors and affiliations
- مریم داستانی — دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه بوعلی سینا
- غلامعباس توسلی — استاد گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران
- سیدعلی هاشمیان فر — استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران