نگاهی دوباره به پارادایم‏های تولید علم در آموزش از دور در جوامع مدرن و پُست‏مدرن

مرجان معصومی ‏فرد

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

تولید علم در نظام آموزش از دور، رویکردی خودبه­خودی، بی­هدف و بدون برنامه نیست، بلکه این نظام در سیر تکاملی خود در نسل­های مختلف(آموزش مکاتبه­ای، الگوی چندرسانه­ای و الگوی یادگیری دوربرد) با بهره­مندی از ویژگی­های جوامع مدرن و پُست‏مدرن و با استفاده از پارادایم­های مختلف به تولید علم کمک نموده است. بر این اساس، هدف از نگارش این مقاله، بررسی نقش و جایگاه نظام آموزش از دور در تولید علم است. در پژوهش حاضر، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی پس از گردآوری اطلاعات کتابخانه­ای، شامل مطالعه، طبقه­بندی، تجزیه و تحلیل آن‏ها و جمع‏بندی اطلاعات درخصوص موضوع مورد مطالعه پرداخته، چگونگی تغییر پارادایم­ها در دو جامعه مدرن و پست­مدرن و چگونگی تولید علم بر اساس هریک از این پارادایم­ها مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان داد که در سیر تکاملی آموزش از دور، پارادایم پوزیتیویستی به‏عنوان گفتمان مسلط تولید علم در نسل اول در جامعه مدرن مورد توجه قرار گرفته است. پس از آن، در نسل دوم و مقارن با گذر از مدرنیسم به پُست­مدرنیسم، هرمونتیک به‏عنوان پارادایم مسلط تولید علم مطرح می­شود. همچنین در نسل سوم و در جامعه پست­مدرن، پارادایم انتقادی به‏عنوان گفتمان مسلط تولید علم در کنار سایر پارادایم­ها و در عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد توجه قرار می­گیرد که در این مقاله، ویژگی­های هر یک از این پارادایم­ها و چگونگی تأثیر آن‏ها بر تولید علم در نسل­های مختلف مورد بررسی قرار گرفته‏است.