ارزیابی تنوع ژنتیکی ده اکوتیپ خارمریم silybum marianum (l.) با استفاده از صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و فیتوشیمیایی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
شناخت تنوع ژنتیکی در گیاه خارمریم مقدمه انجام برنامههای اصلاحی در این گیاه است.به منظور بررسی تنوع ژنتیکی اکوتیپهای جمعآوری شده از نه منطقه کشور ایران به همراه رقم خارجی بوداکالازی، آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در مزرعه آزمایش دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا شد. در این پژوهش صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و فیتوشیمیایی بر روی اکوتیپهای مختلف مورد بررسی قرار گرفت. تجزیه واریانس دادهها تفاوت معنیداری ( 01/0≥α) را برای کلیه صفات نشان داد. اکوتیپهای ساری و مبارکه بالاترین عملکرد دانه را در مقایسه با سایر اکوتیپها به خود اختصاص دادند. مقایسات میانگین صفات فیتوشیمیایی نشان داد که مقدار ترکیبات فنلی در محدوده 19/14-18/8 میلیگرم تانیک اسید بر گرم ماده گیاهی و مقدار ترکیبات فلاونوئیدی در اکوتیپهای مختلف بین 079/11-357/5 میلیگرم در 100گرم عصاره خشک بود. میزان سیلیمارین در محدوده 40/55-07/32 میلیگرم بر 100گرم عصاره خشک در بین ارقام تغییر یافت. بر اساس تجزیه خوشهای دادهها، اکوتیپها در دو گروه قرار گرفتند. بهطوریکه، اکوتیپ های ملاثانی، آمل، ساری، اهواز،شوشتر، اصفهان، بابل و نجفآباد در خوشه اول و اکوتیپهای مبارکه و مجاری در خوشه دوم قرار گرفتند. اعضای گروه اول از نظر میزان ترکیبات پلیفنلی و ظرفیت آنتیاکسیدانی بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داده، ارتفاع متوسط تا کوتاه داشتند. اکوتیپهای گروه دوم بسیار زودرس و پا بلند بودند.نتایج این پژوهش نشان داد که بین تودههای خارمریم از نظر صفات مورفولوژیکی تنوع بالایی وجود دارد. بهطوریکه میتوان از این اکوتیپها در برنامههای اصلاحی بهره برد.
Authors and affiliations
- رسمیه حمید — فارغ التحصیل کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز
- محمد رضا سیاهپوش — استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه شهید چمران اهواز
- رضا مامقانی — استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان
- امیر سیاهپوش — استادیار مرکز تحقیقات گیاهان دارویی و ترکیبات طبیعی، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور