رویکردهای بین المللی از برخورد تا گفتگوی تمدن ها در پرتو جهانی شدن
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
با تجزیه اتحاد جماهیر شوروی و اضمحلال آن که به اعتباری هم شکست کمونیسم بود و هم شکست تئوریهای غربی، دوران جنگ سرد به پایان رسید. از پی آن انگاره های سیاسی و دیدگاه های نظری متعددی در تلاش برای تبیین شرایط متحول و نوین بین المللی و ناظر بر فرآیند تغییرات جهانی سربرآوردند. تحلیلهایی که از وضعیت جدید ارائه میشد، همگی از این نقطه آغاز میگردید که فروپاشی شوروی به معنی پیروزی غرب است. از میان تحلیلهای ارائهشده، دو نظریه توجه بیشتری را به خود معطوف کرد: یکی نظریه خوشبینانه فرانسیس فوکویاما بود که جهان آینده را نظامی تکقطبی و تحت سیطره لیبرال دموکراسی غرب میدید و نظریه دوم به هانتینگتون تعلق داشت که معتقد بود دنیای جدید به مرحلهای نایل آمده که در آن نه کشورها و سیاستپردازان، بلکه تمدنها و فرهنگسازان نقشآفرینان اصلی خواهند بود. اساس نظریه هانتینگتون بر این است که با پایان یافتن جنگ سرد، دوران نزاع ایدئولوژیک نیز خاتمه مییابد و عصر جدیدی آغاز میشود که مناقشه اصلی میان تمدنهاست. نظریه وی گرچه در مورد بسیاری از مسائل مهم جهان پاسخگو نبوده، اما در مورد بسیاری از وقایع، نظیر جنگهای داخلی یوگسلاوی، ظهور بنیادگرایی مذهبی، نزاعهای داخلی روسیه، تشدید درگیریهای تجاری آمریکا و ژاپن و... توانایی چشمگیری از خود نشان داده است. آمریکایی ها برای معماری «نظم جدید» و «رهبری بر جهان» در دوران «پساشوروی» تلاش های زیادی انجام داده و هزینه های زیادی نیز متحمل شدند. ارائه نظریاتی چون «نظم نوین بین الملل»، «پایان تاریخ» و یا «جنگ تمدن ها» را می توان در این مقاله مورد بررسی و تحلیل قرار داد. همچنین این مقاله به بررسی وضعیت جهانی پس از جنگ سرد می پردازد. در این بررسی از یک سو به روندهای جهانی در دوران پس از جنگ سرد به ویژه پس از یازده سپتامبر پرداخته شده و از دیگر سو تئوری های موجود جهت تبیین این وضعیت مورد واکاوی انتقادی قرار گرفته است
Authors and affiliations
- احمد حکیمی پور — دانش آموخته دکترای علوم سیاسی دانشگاه ملی تاجیکستان