Article

تحلیل معناشناختی توصیفی واژه ی برّ در قرآن

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

مقاله ی حاضر درصدد تبیین جایگاه واژه ی «برّ» به شیوه ی معناشناسی توصیفی است؛ که پس از ریشه شناسی، ارتباط معنایی آن با واژه های همنشین و جانشین در قرآن بررسی گردیده است. از این رو با توجّه به ویژگی تحقیق، از روش توصیفی تحلیلی استفاده شده است.حاصل مطالعه ی توصیفی نشان می دهد که برّ در کاربرد وحیانی بر محور جانشینی یا همنشینی با واژه هایی مانند تقوا، ایمان، خیر، انفاق، صِدق، حُسنی، حَسنة و إحسان رابطه ی معنایی دارد و بر محور همنشینی با واژه هایی مثل فُجور، جبّار، شقیّ، عصیّ، عقوق، إثم، عدوان، سیّئة و خطیئة در یک حوزه ی معنایی قرار گرفته و در بخشی از مؤلّفه های معنایی با آن ها تقابل معنایی دارد. از نتایج مهم دیگر، آشکار شدن پیوند معناییِ عمیقِ برّ با سایر واژه های هم حوزه در قرآن است. این پیوندها باعث شده تا برّ کاملاً تحت تأثیر کلمات مجاور و نظام معنایی مستقر در آن قرار بگیرد و با معنایی متمایز و متعالی به حیات خود ادامه دهد. واژه ی برّ به عنوان عام ترین مفهوم اخلاقی، دارای معنای لغوی «توسّع در کار نیک» است که گستره ی مفهومی و مصداقی آن بسیار وسیع می باشد و در سه وجه معناییِ «طاعت»، «نیکی» و «پرهیزکاری» خلاصه می شود.

Authors and affiliations
  1. علی رفیعی — دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد
  2. سید حسین سیدی — عضو هیأت علمی و استاد زبان و ادبیّات عرب دانشگاه فردوسی مشهد
  3. حسین ناظری — عضو هیأت علمی و استادیار زبان و ادبیّات عرب دانشگاه فردوسی مشهد

Similar items

  • تحلیل معناشناختی توصیفی واژه‌ی بِرّ در قرآن

    Article2014مطالعات ترجمه قرآن و حدیثعلی رفیعی، سید حسین سیدی، حسین ناظری

    مقاله‌ی حاضر درصدد تبیین جایگاه واژه‌ی «بِرّ» به شیوه‌ی معناشناسی توصیفی است؛ که پس از ریشه‌شناسی، ارتباط معنایی آن با واژه‌های همنشین و جانشین در قرآن بررسی گردیده است. از این‌رو با توجّه به ویژگی تحقیق، از روش توصیفی تحلیلی استفاده شده است. حاصل مطالعه‌ی توصیفی نشان می‌دهد که ب

  • واکاوی نسبت مسئولیت‌پذیری و نگرانی بر پایه تحلیل معناشناختی حزن در قرآن کریم

    Article2026مطالعات قرآني و فرهنگ اسلاميامیرحسین حسین زاده ایوری، مرتضی سلمان نژاد

    این پژوهش با هدف واکاوی نسبت مفهومیِ دوگان «مسئولیت‌پذیری – اضطراب و نگرانی» در قرآن کریم، به تحلیل معناشناختی ماده «ح‌ز‌ن» می‌پردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که آیا «حزن» در قرآن صرفاً دلالت بر حالت عاطفی اندوه دارد یا در شبکه معنایی خود با مقوله‌هایی چون تعهّد، مسئولیت و نگرانی

  • تحلیل معناشناختی سکینه در قرآن و روایات و تبیین مرز آن با آرامش روان‌شناختی

    Article2026مطالعات ترجمه قرآن و حدیثمهدی قهرمان، فاطمه قهرمان

    این پژوهش با هدف بازخوانی معناشناختی مفهوم «سکینه» در قرآن و روایات و تبیین مرز آن با «آرامش روان‌شناختی» در ادبیات معاصر انجام شده است. مسئله اصلی آن است که آیا سکینه در کاربرد قرآنی-روایی را می‌توان معادل نوعی آرامش روانی دانست، یا آنکه این مفهوم از حیث منشأ، کارکرد و غایت، دلا

  • تحلیل معناشناختی واژه «وسع» در قرآن کریم و تأثیر آن بر تفسیر کلامی قاعده تکلیف مالایطاق

    Article2025مطالعات تطبيقي فقه و اصول مذاهبعلی سلحشور

    آرای متکلمان و فقها درباره جواز قاعده «تکلیف مالایطاق» از ناحیه پروردگار و امکان یا امتناع و نیز حسن و قبح آن، همواره مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. موافقان امتناع یا قبح تکلیف بمالایطاق علاوه بر استدلال‌های عقلی، در استناد به دلایل نقلی نیز به چندین آیه از قرآن کریم اشاره کرده

  • تحلیل معناشناختی واژگان «آصال» و «غدو» و مشتقات آن در قرآن کریم بر اساس نظریه شبکه معنایی ایزوتسو

    Article2026آموزش زبان، ادبیات و زبانشناسیزهرا رضایی کیا، بهار صدیقی

    قرآن کریم به‌عنوان متنی وحیانی و بنیادین در فرهنگ اسلامی، از ظرفیتی گسترده برای پژوهش‌های زبان‌شناختی و معناشناختی برخوردار است. بررسی دقیق واژگان قرآنی، به‌ویژه واژگانی که بار مفهومی و آیینی دارند، نقش مهمی در فهم لایه‌های معنایی متن ایفا می‌کند. واژگان «غدو» و «آصال» و مشتقات آ

  • تحلیل معناشناختی واژگان متناظر با واژه کذب در قرآن کریم

    Article2026سفینهزهرا شمس، محمد رضوی، محمد حسین توانایی

    این ‌پژوهش به ‌بررسی ‌معناشناختی پنج واژه‌ی‌کلیدی مرتبط با ‌مفهوم دروغ ومتناظر باواژه با کِذب درقرآن‌کریم، شامل افتراء، إفک، رَمی، تَقَوُّل، برپایه‌ی‌تفاسیر معتبر می‌پردازد. این ‌واژگان‌ به ‌رغم ‌آنکه‌گاه ‌به ‌عنوان‌ مترادفات «دروغ» تلقی‌می‌شوند، در ساختار معنایی‌قرآن