تغییرات فصلی فون زنبورهای پارازیتویید تخم سن گندم در مزارع گندم شهر بناب جدید، استان آذربایجان شرقی

زهرا نوزاد بناب، شهزاد ایرانی پور

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

با توجه به اهمیت راهبردی محصول گندم در کشور و وجود آفت مهمی چون سن گندم (eurygaster integriceps puton)، استفاده از یک برنامه­ی مدیریت تلفیقی مناسب و کارآمد می­تواند کمک بزرگی در حفاظت از این محصول نماید. از آن­جایی ­که عوامل کنترل بیول‍ژیک یکی از مهم­ترین ارکان برنامه­ی مدیریت تلفیقی می­باشند، شناخت این عوامل و حفاظت و حمایت از آنها بسیار حائز اهمیت است. زنبورهای پارازیتویید تخم از عوامل مهم کنترل بیولژیک سن گندم هستند. در مطالعه­ی حاضر که در تابستان سال ١٣٨٧ انجام شد گونه­های فعال در شهر بناب جدید جمع­آوری و شناسایی گردیدند. برای این منظور از تله­های تخم در مزارع گندم و حواشی آن استفاده شد. پنج گونه زنبور پارازیتویید تخم به دست آمد که سه گونه­ به خانواده­ی scelionidae و دو گونه­ به خانواده­ی encyrtidae تعلق داشتند. درصد پارازیتیسم کل در تاریخ­های مختلف بین 6/2 و ٥٩/٢٢ و به طور متوسط ٢٣/١٢% بود. سه گونه­ی trissolcus grandis (thomson)، ooencyrtus fecundus ferriere & voegele وo. telenomicida (vassilijev)، در مواقع مختلف فصل از فراوانی بیشتری برخوردار بودند. گونه­یo. fecundus برایاولین بار از ایران گزارش می­شود و t. semistriatus (nees)وt. djadetshko (rjachovsky)نیز سایر گونه­های فعال در منطقهبودند. گونه­ی t. grandis نخستین گونه­ی فعال در منطقه با حداکثر 76/12% پارازیتیسم بود که در ابتدای فصل در بهار بیشترین فراوانی را داشت ولی در اواخر فصل رشدی گندم، دو گونه­ی جنس ooencyrtus برتری یافتند (به­ترتیب 8/13 و 47/13% برای دو گونه­ی o. fecundus و o. telenomicida در تاریخ­های مختلف در تیر ماه) که به­ویژه در بخش شرقی جزء فعال­ترین گونه­ها در تابستان بودند. تفاوت­های معنی­داری در پراکنش زنبورها در جهات جغرافیایی مختلف این شهرستان مشاهده گردید. تغییرات آب و هوایی با تأثیر مستقیم روی خود انگل یا روی فراوانی گونه­های میزبان می­تواند عامل تغییرات فصلی این پارازیتوییدها باشد.