اثر جایگاه بذر بر پاسخ جوانه زنی یولاف وحشی زمستانه (avena ludoviciana durieu) به دما

سمیه فروزش، حمید رحیمیان مشهدی، حسن علیزاده، مصطفی اویسی

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

یولاف­وحشی به واسطه خواب در بذور خود می تواند به مدت طولانی در خاک حضور داشته باشد. به منظور بررسی نحوه پاسخ دهی بذور یولاف­وحشی زمستانه نسبت به دما، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل جایگاه بذر در سنبلچه (دانه تحتانی و دانه فوقانی)، دما (5، 10، 15، 20، 25، 30 و 35 درجه سانتی گراد) و وجود یا عدم وجود پوشش در بذر، بودند. نتایج حاکی از آن بود که درصد جوانه زنی بر اساس جایگاه و پوشش بذر، نسبت به دما تغییر می کند. بذور تحتانی بدون پوشش به دمای کمتری برای رسیدن به دمای اپتیمم و ماکزیمم در مقایسه با بذور دیگر (بذر فوقانی بدون پوشش و بذور تحتانی با پوشش) برای جوانه زنی، نیاز داشتند. پاسخ سرعت جوانه‏زنی به دما با استفاده از مدل مثلثی توصیف شد. بر اساس تابع مثلثی، دمای پایه، مطلوب و ماکزیمم در بذور تحتانی بدون پوشش به ترتیب 5/1، 21 و 40 درجه سانتی­گراد برآورد شد. درحالی که این مقادیر برای بذور تحتانی همراه با پوشش (به استثناء دمای پایه) افزایش یافت و به ترتیب به 1، 01/30 و 82/44 درجه سانتی گراد رسید. در بذور فوقانی بدون پوشش نیز مقادیر دمای پایه، مطلوب و ماکزیمم به ترتیب 01/2، 25/25 و 6/37 درجه سانتی گراد بود. جوانه زنی در بذور بالایی همراه با پوشش، در دماهای مورد بررسی ناچیز بود. بذور تحتانی بدون پوشش در مقایسه با دیگر بذور، در طیف وسیع تری از دما جوانه زنی داشتند. جایگاه بذر در طول گل آذین تاثیر مهمی بر جوانه زنی بذور یولاف وحشی داشت و بذرهای فوقانی گل آذین به خاطر این که دیرتر تشکیل می شوند مواد ذخیره ای کمتری هم دارند. علاوه بر جایگاه بذر، پوشش بذر نیز تاثیر زیادی بر زمان برای رسیدن به 50 درصد جوانه زنی بذر داشته است؛ زیرا که عامل پوشش به طریق مکانیکی از جوانه زنی بذر یولاف­وحشی جلوگیری می کند.