Thesis

علیت از دیدگاه کانت و ابن سینا

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

((اصل علیت)) به عنوان یکی از مبادی مهم در تفکر فلسفی، همواره مورد بحث فلاسفه و دیگر متفکران بوده است. برخی حاکمیت این اصل را در کل نظام هستی، و یا در عالم مادی انکار نموده اند. لکن اکثر فلاسفه اهمیت آن را گوشزد کرده و به استدلال پیرامون آن پرداخته اند. امانوئل کانت-فیلسوف عقل گرای آلمان-و ابن سینا-فیلسوف مشائی در جهان اسلام-به نحوی قائل به ((علیت)) بوده اند. در تحقیق حاضر، نخست نظریه علیت از دیدگاه کانت و ابن سینا تقریر شده، آنگاه به مقایسه آرای آنان پرداخته می شود. این تحقیق شامل سه فصل است: در فصل اول نظریه علیت کانت مورد بحث واقع می شود که خود شامل چهار قسمت اصلی؛ شرح و مقدمات؛ علیت پیش از کانت، علیت از دیدگاه کانت و علیت بعد از کانت می باشد. در آنجا بیان شده است که کانت، علیت را یکی از مقولات ماتقدم فاهمه می داند که فقط قابل اطلاق بر موجودات مادی می باشد. مقوله علیت و سایر مقولات فاهمه بر عالم ناپدیدار (نومن) و همچنین بر خداوند قابل اطلاق نیست. به عبارت دیگر کانت، علیت را در محور علل طبیعی به عنوان رابطه ای عینی اثبات می کند. نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که نظریه علیت کانت به صورت مدون و جامع در هیچ یک از آثار او یافت نمی شود، بلکه باید از لابلای مباحث مختلف او استخراج گردد. فصل دوم مربوط به تبیین نظریه علیت ابن سینا می باشد که معتقد است، علیت به عنوان یکی از مفاهیم ثانیه فلسفی، هم در محور علل طبیعی و هم در محور علیت ایجادی قابل اثبات است. در فصل سوم، بین تحلیل دو فیلسوف در باب علیت مقایسه صورت می گیرد. نتیجه کلی بحث این است که نظریه علیت دو فیلسوف در محور علل طبیعی، مشابهتهای زیادی دارند و اختلاف آنها، بیشتر در محور علل ایجادی است.

Supervisors and advisors

رضا اکبریان

Similar items

  • مقایسه دیدگاه های ابن سینا و طب مدرن درباره بیماری نقرس

    Articleتاریخ پزشکیامیرحسین بابائی، medical ethics journal مجید نیمروزی، مرکز تحقیقات طب سنّتی و تاریخ طب، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، فارس، ایران. معین الدین عابدینی راد، کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، فارس، ایران. (نویسنده مسؤول)

    بیماری نقرس یک بیماری شایع است. پزشکان ایرانی و در رأس آنها ابن سینا درباره جنبه های گوناگون بیماری نقرس صحبت کرده اند. از دیدگاه ابن سینا یکی از شایع ترین علت‏ درد مفاصل، نقرس است و علت آن سوء‎مزاج است. او نقرس را بر اساس عامل به‎وجود‎آورنده، به نوع گرم (دموی و صفراوی) و سرد (بل

  • نقش قوه خیال در تبیین وحی از دیدگاه حکیم ابن سینا و ملاصدرا

    Article2022پژوهش های فلسفیمحمد درگاه زاده، محمد مهدوی

    این پژوهش به مقایسه و بررسی تبیین وحی در امور جزئی و نقش قوه خیال(متخیله) پیامبر در این فرایند از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا پرداخته است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که منبع معارف وحیانی، عقل فعال(=فرشته وحی) است؛ معارف موجود در عقل فعال، کلی هستند و هر دو فیلسوف، برای تبیین کی

  • بررسی اشکال¬های فخر رازی بر دیدگاه¬های ابن¬سینا در اراده و فاعلیّت الهی

    Article2012پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)محمد ذبیحی ذبیحی، شهاب الدین ذوالفقاری

    دیدگاه­ فلاسفة مسلمان دربارة اتّحاد مصداقی صفات باری تعالی و بازگشت اراده به علم ازلی، در نظر متکلّمان مقبول نیفتاده است. همچنین طرح فاعلیّت بالعنایه از سوی ابن­سینا به عنوان فاعلیّت وجودی الهی و استفاده از آن در فائق آمدن بر برخی دشواری­های الاهیاتی، نظیر مسئلة شرور، زمینه­ای من

  • بررسی اشکال های فخر رازی بر دیدگاه های ابن سینا در اراده و فاعلیّت الهی

    Articleپژوهشنامه فلسفه دینمحمد ذبیحی ذبیحی، دانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه قم شهاب الدین ذوالفقاری، عضو هیئت علمی دانشکده معارف قرآنی اصفهان

    دیدگاه­ فلاسفه مسلمان درباره اتّحاد مصداقی صفات باری تعالی و بازگشت اراده به علم ازلی، در نظر متکلّمان مقبول نیفتاده است. همچنین طرح فاعلیّت بالعنایه از سوی ابن­سینا به عنوان فاعلیّت وجودی الهی و استفاده از آن در فائق آمدن بر برخی دشواری­های الاهیاتی، نظیر مسئله شرور، زمینه­ای من

  • بقای نفس انسان در دیدگاه فارابی، ابن سینا و صدرالمتألهین

    Article2001پژوهش های فلسفی کلامی،علی؛ ارشد ریاحی

    این مسئله که نفوس چه انسان هایی بعد از مرگ باقی اند و این که آیا آن نفوس تعین خود را از دست خواهند داد و به یک نفس کلی تبدیل خواهند شد یا این که کثرت خود را حفظ خواهند کرد، مورد توجه فارابی، ابن سینا و صدرالمتألهین بوده است.در این مقاله که موضوع اصلی آن تحلیل و بررسی آرای این سه

  • نقش نبی در دریافت وحی‌‌با تکیه بر دیدگاه فارابی، ابن سینا و ملاصدرا‌‌به‌همراه نقد دیدگاه برخی روشنفکران معاصر

    مسئلۀ‌‌وحی و نقش نبی در آن، از مسائل بسیار مهم در میان اندیشمندان اسلامی است و در این میان، فارابی نخستین کسی است که به‌گونه‌ای روشمند، به تحلیل بحث وحی و نبوت پرداخته است. او تبیینی معرفت‌شناسانه از وحی دارد و معتقد است که عقل مستفاد نبی پس از تعالی و اتصال با عقل فعّال، معرفت و