Thesis

تحلیل مفهومی استعاره های نهج البلاغه: رویکرد زبان شناسی شناختی

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

علوم شناختی دانشی است که به پژوهش درباره ی ذهن می پردازد. محققان علوم شناختی تبیین کارکردهای شناختی و فرایندهای پنهان ذهن را تنها از روش های غیر مستقیمی مانند مطالعه ی زبان ممکن می دانند. از این رو زبان شناسی شناختی از جایگاه ویژه ای در علوم شناختی برخوردار است. در این رویکرد معنابنیاد، یکی از کانونی ترین محورهای مطالعه، استعاره است. جرج لیکاف و مارک جانسون (1980) نظام عظیمی از استعاره های روزمره و متعارف را کشف کردند که تمایز سنتی بین زبان مجاز واره ای و زبان حقیقی را از بین برد. این مطالعات منجر به ارائه ی نظریه ی معاصر استعاره از سوی آنها شد. بر اساس ای نظریه، جایگاه استعاره نظام مفهومی ما است که بر اساس آن می اندیشیم و عمل می کنیم. زبان نیز از آنجا که برگرفته از فرایند های ذهنی است، کاملاً استعاری است و درک توانایی های زبانی بدون تبیین بسنده ای از استعاره ممکن نیست. در این نظریه، استعاره به نگاشت های کلی بین حوزه های مفهومی و به عبارت دیگر، هر نوع مفهوم سازی و بیان یک حوزه ی مفهومی در قالب حوزه ی مفهومی دیگر اطلاق می شود. اصول نظریه ی معاصر استعاره را می توان در قالب هشت فرض اصلی همه جا حاضر بودن، استعاره، حوزه ها، مدل، یک جهتی بودن، تغییر ناپذیری، ضرورت، خلاقیت و تمرکز خلاصه کرد. از آنجا که استعاره امکان درک موضوعی انتزاعی یا فاقد ساختار را بر حسب موضوعی عینی تر و یا ساختمندتر فراهم می کند، در حوزه های انتزاعی، مثل مذهب، اهمیت بیشتری می یابد. نهج البلاغه یکی از متون مذهبی ما مسلمانان است، که استعاره های آن همواره از جنبه ی بلاغی و زیبایی شناختی مورد توجه قرار گرفته است. همین مسئله نگارنده را بر آن داشت تا در چارچوب نظریه ی معاصر استعاره، به تحلیل مفهومی استعاره ها و بازسازی مدل های شناختی آن بپردازد. یافته های این پژوهش اصول نظریه ی معاصر استعاره را تأیید می کند و نشان می دهد که انتزاعی بودن حوزه ی مذهب و ضرورت درک استعاری آن، مهمترین دلیل بسامد بالای عبارات استعاری در نهج البلاغه است.

Supervisors and advisors

فردوس آقاگلزاده، ارسلان گلفام

Similar theses

Similar items

  • بررسی استعاره مفهومی در سوره بقره(رویکرد زبان شناسیِ شناختی)

    Articleنثر پژوهی ادب فارسیحمید صباحی گراغانی، استادیار گروه الهیّات دانشگاه شهید باهنر کرمان احمدرضا حیدریان شهری، استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی دانشگاه فردوسی مشهد عبدالرّضا محمّد حسین زاده، استادیار گروه الهیّات دانشگاه شهید باهنر کرمان

    استعاره به خاطر انتزاعی بودن حوزه مذهب، از فراوانی بالایی در قرآن کریم برخوردار است. تا چندی پیش و قبل از پیدایش زبان­شناسی شناختی، استعاره بیشتر به عنوان رویکردی برای زیبایی­آفرینی و روشی برای ابداعات هنری قلمداد می­شد، امّا با طرح نظریه استعاره مفهومی، استعاره، ابزاری برای تفکّ

  • تحلیل مفهومی استعاره های نهجالبلاغه (رویکرد زبانشناسی شناختی)

    Article2012مجلة الجمعیة العلمیة الایرانیة للغة العربیة و آدابهامهتاب نورمحمدی، فردوس آقاگلزاده، ارسلان گلفام

    مطالعه ی استعاره یکی از کانونی ترین محورهای رویکرد معنابنیاد زبان شناسی شناختی است. براساس نظریه ی شناختی لیکاف و جانسون (1980) در باب استعاره، جایگاه استعاره نظام مفهومی ای است که براساس آن می اندیشیم و عمل می کنیم. زبان نیز از آنجا که برگرفته از فرایند های ذهنی است، کاملاً استع

  • تحلیل معناشناسی پیش‌ وند پیش- در زبان فارسی: رویکرد زبان‌ شناسی شناختی

    یکی از مفاهیم اصلی در رویکرد زبان‌شناسی شناختی، این است که هر واحد زبانی شبکه‌ای از معانی است. لانگاکر (Langacker, 1991) معتقد است که «تکواژ، مقولات، و ساخت‌های دستوری همگی صورتی از واحدهای نمادین دارند»، از این نظر ‌وندها نیز معنای خاص خود را دارند که آن معنا را به پایة میزبان م

  • سنجه ای برای بازشناسی استعاره با تکیه بر زبان شناسی شناختی

    چکیده«استعاره» جوهر خلاقیت است و «حیرت» جوهر استعاره. انسان، در جادۀ شناخت، همواره با اطلاعات و داده‌های حسی و تجربی و کلامی مواجه است که به مدد توانایی‌های شناختیِ ذهن (مقوله‌بندی، توجه، پندارینگی، حافظه و ...) دانشِ شخص از جهان را شکل می دهند. دانسته‌ها و تجربیات ما از جهان پیر

  • استعاره مفهومی گناه در سخنان امام علی (ع) با تکیه بر نهج البلاغه (رویکرد شناختی )

    در نگاه زبانشناسی شناختی، استعاره صرفا یک مقوله زبانی نیست، بلکه مرتبط با تفکر و اندیشه انسان است و از گذر آن می‌توان به نوع و چگونه اندیشیدن صاحب سخن پی‌برد؛ بر همین اساس در این جستار سعی شده است تا چگونه اندیشدن امام علی (ع)در خصوص مفهوم گناه که یکی از انتزاعی‌ترین مفاهیم پرکار

  • استعاره از منظر بلاغت عربی و زبان شناسیِ شناختی

    Article2015مجلة الجمعیة العلمیة الایرانیة للغة العربیة و آدابهامحمد خاقانی اصفهانی، مرضیه قربان خانی

    استعاره یکی از زیباترین آرایه های بلاغی است. بلاغت پژوهان عرب مانند سایر بلاغت پژوهان، به استعاره توجه ویژه ای داشته و همواره کوشیده اند با بررسی انواع استعاره، آن را در اقسام مختلفی مانند مصرحه، مکنیه و...طبقه بندی کنند. این مفهوم در علم زبان شناسی نیز جایگاه خاصی را به خود اختص