رابطه کاربری های مختلف با فرسایش پذیری نهشته های سازند آغاجاری (مطالعه موردی: حوزه آبخیز مرغا شهزستان ایذه)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
یکی از عوامل موثر در فرسایش خاک، زمین شناسی سطحی است که هم از حیث حساسیت به فرسایش و هم از نظر تولید رسوب قابل بررسی است. یکی از عوامل موثر در رسوبزایی حوزههای آبخیز، جنس سازندهای موجود در منطقه میباشد. بهطوریکه سازندهای حساس به فرسایش در مقایسه با سازندهای سخت و محکم دارای پتانسیل رسوبدهی بیشتری هستند. یکی از فرسایش پذیرترین سازندهای گروه فارس، سازند آغاجاری است که بهطور هم شیب روی سازند میشان قرار دارد. وجود مارنهای ژیپسدار، این سازند را حساس به انواع فرسایش به خصوص فرسایشهای سطحی، شیاری، هزار دره و حرکتهای توده ای کرده است. در این تحقیق به منظور بررسی حساسیت به فرسایش و رسوبزایی کاربریهای مختلف نهشتههای سازند آغاجاری، بخشی از حوزه آبخیز مرغا شهرستان ایذه به مساحت 1609 هکتار انتخاب گردید. این تحقیق به منظور تعیین رابطه بین رسوب تولیدی به وسیله باران ساز با برخی خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک مانند درصد ماسه خیلی ریز ، شن، رس، سیلت، اسیدیته، هدایت الکتریکی، رطوبت، کربنات کلسیم و ماده آلی در کاربریهای مختلف سازند آغاجاری انجام گرفت. سپس نمونهبرداری رسوب در 7 نقطه و با 3 بار تکرار در شدتهای مختلف 75/0، 1 و 25/1 میلی متر در دقیقه در سه کاربری مرتع، منطقه مسکونی و اراضی کشاورزی به کمک دستگاه باران ساز انجام شد. به منظور بررسی عوامل موثر در رسوب زایی و فرسایش پذیری، نمونهبرداری از خاک در لایه 0-20 سانتی متری نیز به همان تعداد برداشت رسوب صورت گرفت. به منظور انجام کلیّه تجزیه و تحلیلهای آماری از نرم افزار spss نسخه 5.11 و excel استفاده گردید. سپس مهمترین عوامل موثر در تولید رسوب به کمک رگرسیون چند متغیره شناسایی شدند. نتایج نشان داد که رسوبزایی و فرسایش پذیری در کاربریها، در شدت های مختلف بارش اختلاف معنیداری با هم دارند. مدل های رگرسیونی به دست آمده نشان دادند که در تولید رسوب کاربریهای مختلف از بین عاملهای اندازه گیری شده شاخص های مقادیر سیلت، ماسه خیلی ریز، آهک، شوری، اسیدیته خاک و ماده آلی بیشترین نقش را در تولید رسوب داشتهاند. در مجموع میزان رواناب در کاربری مسکونی بیشترین و در کاربری زراعی کمترین میزان بود. میزان رسوب نیز در کاربری زراعی بیشترین و در کاربری مسکونی کمترین میباشد.