Thesis

حکمت خداوند از منظر فیلسوفان ومتکلمان مسلمان

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

هنگامی که مباحث پردامنه در حوزه علم خداوند - علم به ذات و موجودات- نضج می‏گیرد و با عنایت و فاعلیت و قدرت پروردگار قرین می‏گردد؛ مفهوم بنیادین حکمتِ خداوند سر برآورده و مجال بحث و بازشناسی می‏یابد. شناخت سرشت حکمت پروردگار و تبیین آن از سوی فیلسوفان و متکلمان مسلمان در طول تاریخ همواره مورد اهتمام جدی بوده است. در قلمرو شناختِ هویتِ حکمت باری، تقریباً تمامی فیلسوفان و متکلمان اسلامی، حکمت خدا را با تفاوت‏هایی ذیل علم کلی و احاطی پروردگار برشمرده و برای آن از گزاره‏های گوناگونی بهره برده‏اند. فیلسوفان اسلامی از عناصری همانند: خیریّت ذاتی وجود، نظام اسباب و مسبّبات، اندام‏واری و غایت‏مندی هستی، نظام‏مندیِ وسایطِ نیل به غایات، علم ذاتی و فعلی پروردگار، فاعلیت بالإراده و بالعنایه و بالرضا و بالتجلی واجب الوجود، قاعده امکان اشرف و دیگر گزاره‏های پسینی و پیشینی تمسک جسته‏اند؛ و در مقابل، متکلمینِ اسلامی بیشتر حول محور مصالح و مفاسد موجودات، اتقان و استحکام فعل پروردگار و وجود نظم و هماهنگی میان اجزای مختلف وجود عطف نظر داشته‏اند؛ که البته از نگاه فیلسوفان نیز نگریخته است. اما دشوارترین فراز تبیین حکمت پروردگار، حلّ تناقض نمونِ (پارادوکس) وجود شرّ و نقص در پهنه هستی است. متکلمان و فیلسوفان مسلمان، طبق مکتب فلسفی خویش به این مقوله مهم و اساسی -که از مواضع مهم اصطکاک میان آن بخش از فسلفه الحادی غرب و حکمت اسلامی به شمار می‏رود- پرداخته و این تهدید را مبدل به فرصت ساخته و پاسخ درخور و شایسته‏ای بدان داده‏اند. نوشتار حاضر می‏کوشد تبیین دقیق متکلمان و فیلسوفان اسلامی از حکمت خداوند را فراخور بضاعت علمی و تحقیقی به دست دهد. ان‏شاءالله‏ تعالی.

Supervisors and advisors

سید محمود موسوی، یارعلی فیروزجایی

Similar items

  • تبیین اخلاق جنسی از منظر فیلسوفان و مربیان مسلمان با تأکید بر دلالت های تربیتی آن

    Articleپژوهش های آموزش و یادگیریمهدی سبحانی نژاد، محسن فرمهینی فراهانی، سید محمدرضا حسینی، کاظم منافی شرف آباد

    در پژوهش حاضر، اخلاق جنسی در سه محور؛ عمده ترین وجوه اخلاق جنسی از منظر فیلسوفان مسلمان (ابن سینا، خواجه نصیر الدین طوسی و علامه طباطبایی)، عمده ترین وجوه اخلاق جنسی از منظر مربیان مسلمان و تعاریف مرتبط با غریزه جنسی مورد بررسی قرار گرفته است. روش انجام پژوهش، تحلیل اسنادی بوده و

  • تبیین اخلاق جنسی از منظر فیلسوفان و مربیان مسلمان با تأکید بر دلالت‌های تربیتی آن

    در پژوهش حاضر، اخلاق جنسی در سه محور؛ عمده ترین وجوه اخلاق جنسی از منظر فیلسوفان مسلمان (ابن سینا، خواجه نصیر الدین طوسی و علامه طباطبایی)، عمده ترین وجوه اخلاق جنسی از منظر مربیان مسلمان و تعاریف مرتبط با غریزه جنسی مورد بررسی قرار گرفته است. روش انجام پژوهش، تحلیل اسنادی بوده و

  • دین به مثابه قانون از منظر فیلسوفان مسلمان

    Article2023تاريخ فلسفه اسلاميمحمد رضا اسدی

    آنچه در این نوشتار مطرح می‌شود، تبیین و تثبیت سه مدعا در باب دین‌شناسی فیلسوفان مسلمان است:اول. فیلسوفان مسلمان متاثر از افلاطون و ارسطو انسان را موجودی اجتماعی دانسته‌اند. بدین معنا که انسان در قالب حضور در مدینه به حیات و بقای خود ادامه می‌دهد و تشکیل و بقای مدینه نیازمند قانون

  • حکمت خداوند از منظر ابن سینا

    Article2011پژوهش های فلسفی کلامیجواد حاجی پور، سید محمد موسوی

    بررسی در زمینه علم خداوند – علم به ذات و موجودات– و نیز غایت، فاعلیت و قدرت پروردگار، بحث دیگری را به میان می کشد که همان بحث از «حکمتِ خداوند» است. فیلسوفان مسلمان همواره در صدد شناخت هویت حکمت خداوند بوده اند. در این میان، نخستین فیلسوف مسلمانی که به ایضاح مفهومی حکمت خداوند و

  • حکمت خداوند از منظر ابن‌سینا

    Article2012پژوهش های فلسفی – کلامیجواد حاجی‌پور، سید محمد موسوی

    بررسی در زمینه علم خداوند – علم به ذات و موجودات– و نیز غایت، فاعلیت و قدرت پروردگار، بحث دیگری را به میان می‌کشد که همان بحث از «حکمتِ خداوند» است. فیلسوفان مسلمان همواره در صدد شناخت هویت حکمت خداوند بوده‌اند. در این میان، نخستین فیلسوف مسلمانی که به ایضاح مفهومی حکمت خداوند و

  • «طبیعت» از منظر فیلسوفان یونانی و حکیمان مسلمان

    Article2022تاریخ فلسفهداود محمدیانی

    تردیدی نیست که «طبیعت» بعنوان محل پیدایش و رشد موجودات طبیعی و قوانین جاری در آن، همواره مورد توجه دانشمندان و فیلسوفان بوده است. دانشمندان علوم تجربی بیش از هر چیز، در پی شناخت موجودات طبیعی و قوانین موجود در طبیعت بوده و فیلسوفان بیشتر به شناخت خود طبیعت و ساختار آن پرداخته و د