Thesis

نقد وبررسی منابع تاریخ نگاری فتوح اسلامی ایران در سه قرن اول هجری

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

چکیده : وظیفه کلی این رساله نقد و بررسی منابع تاریخی فتوح اسلامی ایران در سه سده نخست قمری است. در این بررسی به مطالعه مبانی، زمینه های شکل گیری فتوح نگاری اسلامی و انواع آن پرداخته شده است. به دلیل ماهیت این تحقیق، منابع تحقیق، کتابخانه ای است. شیوه به کاررفته درآن، جستجو، مطالعه و تحلیل داده ها است. شیوه بیان مطالب نیزمبتنی برتوصیف وتحلیل تاریخی است. در این رساله پس از تعریف برخی از مفردات تحقیق و مطالعه مبانی فتوح نگاری اسلامی ایران، به موضوعات اساسی ذیل پرداخته شده است: فتوح نگاری های فقهی- حدیثی که به دلیل نقش انگیزه های دینی و سیاسی در پیدایش آنها اطلاعاتی در زمینه فتوح وماهیت آن، اراضی فتح شده و مسائل مربوط به رفتار و وظایف دولت اسلامی در سرزمین های فتح شده ارائه می دهند. فتوح نگاری های سیره شناختی که عناصر وقایع نگاشتی، قصصی واسطوره ای و نیز عنصر دراز نویسی که از نیمه سده دوم آغاز شد، دراین آثاربه خوبی مشهود است همچنانکه تمایلات و تعصبات قومی، محلی، مذهبی وسیاسی در این نوشته ها محسوس است. و فتوح نگاری های محلی - جغرافیایی که از نیمه سده دوم آغاز و تا اوایل سده چهارم ادامه یافت. نقش پر رنگ قاضیان و کاتبان درتدوین این آثار به خوبی دیده می شود. این نقش، تأثیر انگیزههای سیاسی وفقهی را نیز درخلق این گونه آثار نشان می دهد. تقریباً همه این آثار به حوزه عراق و ایران تعلق دارند و عموما در عراق تدوین شده اند. نتیجه طبیعی این رویداد ، سنگینی کفه روایات شرق اسلامی (عراق، ایران واندکی سوریه) در قیاس با روایات غرب اسلامی است. روش تدوین منابع فقهی- حدیثی عموما روائی واسنادی است. درمنابع سیره شناختی وعمومی، روش ابن اسحاق، سیف بن عمر، ابوحذیفه وخلیفه ، روائی واسنادی است اما دینوری، روش ترکیب وگزینش رابرگزیده است. درمیان منابع بع محلی- جغرافیایی به جز کتاب البلدان یعقوبی که حاوی برخی از اطلاعات تاریخی فتوح وپراکندگی جغرافیایی فاتحان است دیگر منابع فتوح، حتی بلاذری درالبلدان، روش روائی رادنبال کرده اند. این تحقیق در صدد دستیابی به شرایط و زمینه هایی است که موجب شده است تاریخ نگاری فتوح در حوزه شرقی خلافت اسلامی که به نظر می رسد، مهم ترین حوادث فتوح درآنجا روی داده است، نیرومند تر و روشن تر جلوه نماید. آن چه معلوم است این که، قاضیان، کاتبان، اخباریان، فقها، محدثان و ادیبان به ترتیب بیشترین نقش را در تولید این آثار ایفا کرده اند

Supervisors and advisors

اصغر منتظر القایم، علی اکبر کجباف

Similar theses

Similar items

  • مبانی الهیاتی تاریخ نگاری انقلاب اسلامی ایران

    Article2022تاریخ نامه ایران بعد از اسلاممینا آونج، حسن حضرتی، حمید بصیرت منش

    پس از گذشت چهار دهه از رخداد انقلاب اسلامی، مجموعه آثار گونهگونی دربارۀ تاریخ این رویداد بزرگ نوشته شده است. این آثار نتیجۀ تلاشهای محققان و تاریخورزان و نهادها و مراکز علمی و دانشگاهی رسمی و غیررسمی داخل و خارج از کشور است که درنهایت منجر به شکلگیری مجموعۀ تاریخ‌نگاری انقلاب اسل

  • نقش دبیران ایرانی در تأسیس و تکوین دیوانسالاری اسلامی در قرن اول هجری

    Article2010پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامیرمضان رضائی، سید جمال موسوی، علی بیات

    بعد از شکل‌گیری حکومت اسلامی به دست پیامبر اکرم (ص) در مدینه و گسترش قلمرو آن به سراسر جزیرة العرب و سپس به مناطق مهم تحت سلطه دو امپراتوری روم شرقی و ایران ساسانی، ایجاد و توسعه تشکیلات اداری و مالی منسجم و گسترده ضروری بود. به گواه اطلاعات مندرج در منابع تاریخی، میراث دیوانی ای

  • نقش دبیران ایرانی در تأسیس و تکوین دیوانسالاری اسلامی در قرن اول هجری

    Article2011پژوهشنامه تاریخ تمدن اسلامیرمضان رضائی، علی بیات، سید جمال موسوی

    بعد از شکل گیری حکومت اسلامی به دست پیامبر اکرم (ص) در مدینه و گسترش قلمرو آن به سراسر جزیرة العرب و سپس به مناطق مهم تحت سلطه دو امپراتوری روم شرقی و ایران ساسانی، ایجاد و توسعه تشکیلات اداری و مالی منسجم و گسترده ضروری بود. به گواه اطلاعات مندرج در منابع تاریخی، میراث دیوانی ای

  • تاریخ‏نگاری اسلامی در دو قرن اول هجری

    Articleفصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلاممعصومه فرشچی، کارشناس ارشد تاریخ اسلام - دانشگاه الزهرا(س) .

    جنبش فرهنگی تاریخ‏نگاری اسلامی همواره تحت تأثیر عوامل مختلف قرار گرفته است که بخشی از آنها ریشه در نیازهای حیات اجتماعی و بخشی دیگر نیز از سطوح پیشرفت جامعه‏ی انسانی متأثر شده‏اند. در این مقاله به برخی عوامل مؤثر بر این بخش و ویژگی‏های آن توجه شده و به تناسب بحثی درباره‏ی مکاتب ت

  • تاریخ‏نگاری اسلامی در دو قرن اول هجری

    Article2003فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلاممعصومه فرشچی

    جنبش فرهنگی تاریخ‏نگاری اسلامی همواره تحت تأثیر عوامل مختلف قرار گرفته است که بخشی از آنها ریشه در نیازهای حیات اجتماعی و بخشی دیگر نیز از سطوح پیشرفت جامعه‏ی انسانی متأثر شده‏اند. در این مقاله به برخی عوامل مؤثر بر این بخش و ویژگی‏های آن توجه شده و به تناسب بحثی درباره‏ی مکاتب ت

  • تأملی در منابع و تاریخ نگاری عاشورا در دو قرن نخستین اسلامی

    واقعۀ کربلا از ناگوارترین وقایع جهان اسلام است اما نقطۀ عطفی در تاریخ تشیع به شمار می‌آید و در تکوین تشیع بیشترین سهم را ایفاکرده است. رسالت این نهضت در پیام‌رسانی وآگاهی‌بخشی به امت اسلامی و همچنین ذکر مصایب امام حسین(ع) ویاران ایشان منجر به نوعی از تاریخ‌نگاری به نام مقتل‌نگاری