Thesis

مطالعه تطبیقی نقش هراتی در سبکهای بافندگی فرش ایران

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

نقش هراتی ویا اصولا هرنقش جا افتاده دیگری،نتیجه ایده اولیه وشخصی طراح و یا منطقه خاصی نیست بلکه می تواند انعکاس وبرداشتی از نقوش مختلف باشد. آثار نگارگری، معماری، کاشیکاری، سفالی و نساجی دوران صفوی و قبل ازآن ، ارتباط نقش هراتی با اسطوره مهر را که رگه هایی از آن هنوز تا دوران صفوی باقی بوده، نشان می دهد. به از سویی نقش هراتی به دلیل ارتباط با موجودات آبی همچون ماهی وگل نیلوفر، مبین مفهوم ارزش و اهمیت آب در حیات بوده و نماد زایش ،گردش روزگار و تداوم حیات است. محققانی چون سیسیل ادواردز خراسان( بیرجند و قائن) را خاستگاه فرشهای دارای نقش هراتی می دانند که این ارتباط نمی تواند چندان دور از ذهن باشد؛ چرا که رگه هایی از نقش هراتی درفرش های عشایری خراسان (بلوچی وترکمنی) یافته می شود. به عنوان مثال در قالیچه بلوچ تصویر19، لبه های زیکزاکی ترنج های تکرار شونده (دارای زوائد کله قوچی) که در بیشتر قالیهای مشابه، به ترنجها متصل اند، از ترنجها فاصله گرفته وشکل چهار برگ (چهار ماهی تجریدی) را در اطراف یک خشت یا ترنج نمایان ساخته است. اگر فرض رواج نقش هراتی را از منطقه خراسان قدیم با مرکزیت هرات بپذیریم، متوجه گسترش این نقش از شرق به مرکز،جنوب، غرب تا شمال غربی ایران خواهیم شد. حتی اگر اینطور هم نباشد، نقش هراتی به دلیل سادگی و برخورداری ازارزش های زیبایی شناسی مطرح شده ، آنچنان مورد توجه بافندگان مناطق مختلف قرار گرفته که تقریباً به طور همزمان در تمامی مراکز قالی بافی مورد اجرا قرار گرفته و دچار رشد و تحولاتی متناسب با شرایط ، امکانات وسبک قالی بافی هر منطقه گردیده است. اساساً نقش هراتی متشکل از دو نگاره قرینه احاطه کننده یک گل است، به طوریکه امتداد ابتدا وانتهای آن دو نگاره ، فرمی بیضـی یا مدور ایجاد کنند. حال این دو نگاره می توانند به شکل بنیادین آن یعنی دو ماهی یا جایگزین هایی چون برگ، بته جقه، گل و برگ خوشه ای و..... باشند که بر این اساس نوآوری های بیشماری با این الگو ایجاد می شود. نقش هراتی متناسب با ادوار و مناطق مختلف دچار تحولاتی شده و اسامی خاص ومتعددی یافته است. چنانکه این نقش در بسیاری از مناطق ایران، ماهی در هم، ماهی و "حوض وماهی" نامیده شده است. ضمناً این نقش اسامی منطقه ای هم دارد که برخی ازآنها به نام منطقه بافت و برخی به دلیل داشتن اختصاصاتی در نوع نقشمایه ها و ترکیب کلی نام گذاری شده اند. این احتمال وجود دارد که عناوین این نقش، در تفاوتهای آن در مناطق مختلف موثر باشد. به این صورت که اگر در جایی با عنوان ماهی، ماهی درهم، مرغ وماهی، ماهی زنبوری و غیره رایج شده باشد، طراح یا بافنده نظر ویژه ای به ترسیم نقشمایه ماهی پیدا کند و این مسئله ممکن است در مناطقی که این نقش صرفاً با عنوان هراتی رایج باشد، مطرح نباشد . در نهایت همین امر به خودنمایی و بارزتر شدن نقشمایه ماهی با شکل وشمایل خاص و یا همراهی با نقشمایه هایی بومی و خاص هر منطقه منجر شده ، درحالیکه در مناطق دیگر، نقشمایه ماهی بارز نبوده وچندان جلوه ای نداشته باشد. آنچه مسلم است هنرمندان صاحب سبک هر منطقه، نقش هراتی را به زبان ذهن خویش روایت کرده اند. ویژگیهای منطقه ای مرتبط با هنر بافت از جمله نوع مواد اولیه، رنگ، شیوه بافت (تخت،نیم لول،تمام لول) میزان شل وسفتی بافت،پودکشی، قالب وساختار طراحی تأثیر مستقیمی بر نحوه ارائه نقش هراتی داشته است. ویژگی های نقشهای هراتی مناطق مختلف در جداول تطبیقی صفحات بعد معرفی شده است. انواع شیوه های بافندگی عشایری، روستایی وشهری در تحولات این نقش تأثیر مهمی داشته است به طوریکه نقشه هراتی در هرکدام از این شیوه ها به سبک خاصی اجرا شده است .

Supervisors and advisors

محمد تقی آشوری آشوری، فروزنده قاسمی

Similar theses

  • مطالعه تطبیقی نقش و رنگ در فرش و پوشاک ترکمن

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علم و هنر - دانشکده هنر و معماریدنیا یزدی مقدم

    هر قوم و تمدنی، فرهنگ و محصولات فرهنگی خاص خود را دارد که نشانی از هویت آن تمدن است. هنرمند قوم ترکمن نیز از سالیان پیش به خلق آثاری در زمینه های مختلف چون قالی بافی، نمدمالی، جواهرسازی، سوزن دوزی و ... می پرداخته و در هر زمان به نقوشی دست یافته که حاکی از نوعی گرافیک ابتدایی و د

  • رویکرد اسطوره کاوانه نقش مایه شیر در فرش ایران از دوران هخامنشیان تا آخر دوره قاجار

    Thesis2012دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده هنر و معماریمحمد حسین خالقی

    چکیده پایان نامه ( شامل خلاصه ، اهداف ، روشهای اجرا ونتایج به دست آمده ) : طی این پژوهش به معنای نمادین شیر در هنر فرش ایران از هخامنشیان تا قاجاریان می پردازیم. هنری که تحقیق راجع به آن در یکصد سال است که آغاز شده(ژوله 1381 ، 1) و از منظر های تکنیک بافت و معانی طرح و نقش مایه مو

  • مقایسه تطبیقی نقش دولت در توسعه اقتصادی ایران و مالزی

    Thesis2010دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده علوم سیاسینجم الدین شیرخدایی

    چکیده پایان نامه(شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده): امروز مولفه های تاثیر گذار در قوام و نقش آفرینی نظامهای سیاسی نسبت به گذشته تغییر یافته و مولفه های توسعه ای همچون توانایی و کارآمدی دولتها در تامین رفاه شهروندان اهمیت بیشتری یافته است . بر این اساس توسعه و پ

  • مقایسه تطبیقی نقش ارتش در انقلاب 1979 ایران وانقلاب 2011 مصر

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه گیلان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسولماز نیکخواه

    ارتش و نیروهای مسلح نقش مهمی در تحولات سیاسی جوامع مختلف دارند. شیوه ی عمل نظامیان در مقابله با معترضان رژیم می تواند نقش تعیین کننده ای در آینده جنبش های اعتراضی داشته باشد. پژوهش حاضر با اشاره به تئوری هایی درباب نقش نیروهای مسلح در نتایج جنبش های اعتراضی، به واکاوی دلایل و عوا

  • مطالعه تطبیقی نقش انگیزه در حقوق کیفری ایران و انگلستان

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه گیلان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیجمیله سادات بنی مهد

    یکی از مفاهیم مورد بحث در حقوق جزا، انگیزه ارتکاب جرم است. به عقیده بسیاری ار حقوق دانان و به عنوان یک اصل در حقوق جزا، انگیزه در تحقّق جرم و تعیین نوع و میزان مجازات تأثیری ندارد. حال این که، این سخن با هدف حقوق جزا که پیشگیری از اعمال مجرمانه و برقراری عدالت و تضمین نظم عمومی ب

  • بررسی تطبیقی نقش سوگند در قوانین کیفری ایران و عربستان سعودی

    Thesis2015وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تبریز - دانشکده حقوقلیلا نصیرپور

    یکی از ادله اثبات دعاوی کیفری در موارد مقرر در قانون سوگند می باشد که در حقوق کشور ما مانند بسیاری دیگر از کشورها، جایگاه خاصی برای سوگند تعریف شده است. قانون مدنی، آیین دادرسی کیفری، آیین دادرسی مدنی و قانون مجازات اسلامی مهم ترین قوانینی هستند که جایگاه سوگند را در قوانین کشور

Similar items