Thesis

کارکرد های اجتماعی دین از نظر علامه طباطبائی و اریک فروم

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

دین در عرصه اجتماعی دارای کارکردهای زیادی است. اثبات این فرضیه هدف اصلی این پژوهش است. البته کارکرد دین غیر از عملکرد جوامع دینی است. چون در این جوامع به آموزه های دینی عمل نمی شود و لذا عملکرد آنها نمی تواند کارکرد دین باشد. بین علامه طباطبائی و اریک فروم در مورد کارکردهای دین اشتراک نظرهای زیادی است اگرچه رویکرد یا رهیافت ها یکسان نیست؛ فروم دین را درمانگر خوشیفتگی می داند و علامه خودشیفتگی را نتیجه عمل نکردن به دستورات دینی دانسته است. کارکرد دوم دین به عقیده اریک فروم و علامه طباطبائی عدالت است؛ عدالت به عقیده هر دو امری دقیق تر و ظریف تر از تساوی است چون در عدالت هم تساوی لحاظ می شود و هم تمایز. سومین کارکرد دین در اجتماع مبارزه با بت پرستی است؛ علامه طباطبائی به تفصیل از بت پرستی بحث کرده اما انرا کارکرد اجتماعی قرار نداده زیرا بت پرستی نقطه مقابل دین است و نمیتوان مبارزه با انرا کارکرد دین قرار داد. چهارمین کارکرد دین، ضمانت اجرائی قوانین است؛ به نظر فروم دین قدرتی ما فوق قدرت بشری را در درون انسان نهادینه می کند بنام وجدان و وجدان امری درونی و ناظر بر حسن اجرای قوانین است اما به نظر علامه، دین با دستوراتی که بیان کرده از یک طرف و اعتقاد شخص از طرف دیگر، ملکاتی در وجود انسان پدید می آورد که انسان قوانین را به طور منظم انجام می دهد. پنجمین کارکرد دین آزادی است؛ آزادی در نظر هردو اندیشمند معنای یکسانی دارد یعنی رهائی از قید و بندهای هوای نفس. ایجاد ارزشهای اخلاقی در جامعه کارکرد دیگر دین است که به عقیده فروم پایبندی به دین، این ارزشها را ایجاد می کند و به عقیده علامه ایجاد ارزشهای اخلاقی و رهین دو امر است؛ یکی اعتقاد و دیگری عمل. اعتقاد، انگیزه بر عمل ایجاد می کند و عمل ملکه اخلاقی می آفریند. هفتمین کارکرد دین، احساس مسئولیت است که به گفته فروم، این کارکرد به شدت با اهداف جامعه صنعتی در تضاد است. علامه نیز در مورد این کارکرد با فروم هم عقیده است. وحدت هم هشتمین کارکرد دین است، تفاوتی که در این مورد بین فروم و علامه وجود دارد این است که فروم، دین را ظرف اتحاد می داند و علامه آن را علت و موجب اتحاد جامعه دانسته است. در مجموع می توان گفت که این تحقیق جواب سئوال اصلی خود را به تفصیل یافته است و دین دارای کارکردهای اجتماعی زیادی است. در پایان ذکر این نکته قابل توجه است که فروم تلاش زیادی در جهت اثبات امکان دینی بودن جامعه به عمل آورده است اما علامه طباطبائی در صدد بیان اجتماعی بودن دین بوده است.

Supervisors and advisors

سیدمحمدعلی داعی نژاد، سید محمود نبویان

Similar theses

Similar items

  • آزادی اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبائی ره و کانت

    Articleحکمت و فلسفههاجر نیلی اکبر آبادی، دانشجوی دانشگاه اصفهان علی کرباسی زاده، هیئت علمی دانشگاه اصفهان

    این مقاله بر آن است که به بررسی تطبیقی آزادی اجتماعی از دیدگاه دو فیلسوف و متفکر جهان اسلام و جهان غرب، علامه طباطبائی و کانت بپردازد. در دو بخش نخست دیدگاه علامه و سپس دیدگاه کانت مطرح می شود و در بخش آخر مقایسه و تطبیق نظرگاه ای دو بیان می گردد. علامه آزادی حقیقی را آزادی از هم

  • آزادی اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبائی ره و کانت

    Article2012حکمت و فلسفهعلی کرباسی زاده، هاجر نیلی اکبر آبادی

    این مقاله بر آن است که به بررسی تطبیقی آزادی اجتماعی از دیدگاه دو فیلسوف و متفکر جهان اسلام و جهان غرب، علامه طباطبائی و کانت بپردازد. در دو بخش نخست دیدگاه علامه و سپس دیدگاه کانت مطرح می شود و در بخش آخر مقایسه و تطبیق نظرگاه ای دو بیان می گردد. علامه آزادی حقیقی را آزادی از هم

  • نظر علامه طباطبائی در باب تمایز وجود و ماهیت و نقش آن در تقریر برهان صدیقین

    Articleآینه معرفترضا اکبریان، دانشگاه تربیت مدرس زهرا سادات ربیعی هاشمی، دانشگاه تربیت مدرس

    در فلسفه و عرفان نظری متأثر از دیدگاه-های مختلف، در باب رابطه وجود و ماهیت تقریرات متفاوتی از برهان صدیقین ارائه شده است. بر این اساس ابن سینا با مبنا قرار دادن تمایز متافیزیکی وجود و ماهیت و شیخ اشراق با انکار این تمایز و بر اساس نظریه انوار و ملاصدرا بر مبنای تقدم وجود بر ماهیت

  • تأمّلی بر ارزش معلومات از نظر علامه طباطبائی (ره)

    Article2005پژوهش های فلسفی کلامیجعفر شانظری، قاسم رضایی آدریانی

    از پیچیده ترین مباحث فلسفی که سرنوشت بسیاری از مسائل به آن وابسته است، بحث علم وادراک است. و از جمله پرسش هایجدّی در این خصوص، مقدار اعتبار معلومات ودانش ما انسان هاست و این که واقع نمایی علم چگونه و در چیست؟ در میان اندیشمندان معاصر، علامه طباطبائی(ره) بیشازسایرین، به اینمهم

  • تأمّلی بر ارزش معلومات از نظر علامه طباطبائی (ره)

    Article2005پژوهش های فلسفی – کلامیجعفر شانظری، قاسم رضایی آدریانی

    از پیچیده‌ترین مباحث فلسفی که سرنوشت بسیاری از مسائل به آن وابسته است، بحث علم وادراک است. و از جمله پرسش هایجدّی در این خصوص، مقدار اعتبار معلومات ودانش ما انسان‌هاست و این‌که واقع‌نمایی علم چگونه و در چیست؟ در میان اندیشمندان معاصر، علامه طباطبائی(ره) بیشازسایرین، به اینمهم

  • منشأ حیات اجتماعی از نظر علامه طباطبایی

    Article2012نظریه های اجتماعی متفکران مسلمان(نامه علوم اجتماعی سابق)یحیی بوذری نژاد

    علامه طباطبایی از متفکران بزرگ اسلامی است که با بیان نظریه اعتباریات، تحول بزرگی در حوزه معرفت شناسی ایجاد کرد که بر حوزه های مختلف علوم انسانی، به ویژه فلسفه اجتماعی تأثیر بسزایی گذاشت. ایشان با بحث درباره اعتباریات اجتماعی، به بررسی مفاهیم و مقوله هایی پرداخته است که از جمله عن