بررسی آلائیدگی در لایه های نازک اکسید روی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
انباشت لایه های نازک اکسید روی غیر آلائیده و همچنین آلایش یافته با عناصر قلع، نیتروژن و استفاده همزمان نیتروژن و عناصر گروه iii با استفاده از روش اسپری پایرولیزز مد نظر می باشد. هدف، بهبود خواص فیزیکی لایه های اکسید روی با استفاده از عناصر آلاینده است و از این رو توجه خاصی به تغییر نوع رسانش از n به p در اثر آلایش ساختار صورت گرفته. دسترسی به لایه هایی با خواص ایده آل از نوع n و p امکان معرفی نتایج این تحقیق را برای ساخت ادوات اپتوالکترونیکی شفاف فراهم می آورد. خواص مختلف فیزیکی لایه ها توسط روش های مشخصه یابی مختلف بررسی شده است. جهت بررسی خواص الکتریکی از آزمایش اثرهال بهره جسته ایم. طیف سنجی نوری و همچنین آنالیز فوتولومینسانس جهت بررسی خواص اپتیکی و همچنین ردیابی ترازهای وابسته به عناصر ناخالصی مورد استفاده می باشند. آنالیز xps جهت یافتن ترکیبات شیمیایی غالب بر سطح لایه ها و همچنین پراش پرتوx جهت بررسی ساختار بلوری لایه ها مورد استفاده بوده است. بررسی مورفولوژی سطح و میزان زبری آن توسط آنالیزهای sem و afm تعیین شده اند. نتایج آلایش اکسید روی با قلع جز معدود مواردی که رسانش نوع p را بدست می دهد، در اکثر موارد لایه هایی با رسانش نوعn و خواص پایدار فیزیکی را موجب می گردد. آلایش اکسید روی با نیتروژن موجب ساخت نمونه هایی با رسانش p پایدار می گردند و در مورد استفاده همزمان نیتروژن با عناصر گروه iii به عنوان آلایش اکسید روی، گالیم بهترین خواص را ارائه می دهد. در تمامی موارد بررسی مورفولوژی سطح نشان از کارایی روش انباشت اسپری پایرولیزز جهت تهیه نانو لایه هایی با مورفولوژی های یگانه می باشد انباشت لایه های نازک اکسید روی توسط تبخیر با باریکه الکترونی که از دسته روش های فیزیکی بخارات است نیز مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج گویای دسترسی به حالت بهینه انباشت در دماهای بالا (مثل ?250) می باشد. استفاده از فرایند بازپخت در دماهای کمتر از دمای انباشت مفید گزارش می شود و در دماهای بالاتر افت شدیدی در خواص مختلف فیزیکی لایه ها دیده می شود.