Thesis

سیر تحول احکام زکات در فقه اسلامی

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

وجوب زکات از ضروریات دین مبین اسلام است و منکر آن، کافر محسوب میشود. زکات در لغت به معنای رشد و نمو و در اصطلاح، خارج کردن قسمتی از مال، با شرایط خاص است تا در بقیه آن، نمو و برکت، حاصل آید و موجب پاکیزگی مال برای زکات دهنده شود. انجام این فریضه الهی به طور صحیح، باعث تعدیل ثروت در جامعه شده و نقش بسزایی در ریشهکن کردن فقر دارد. زکات از احکام تأسیسی اسلام نیست و در ادیان گذشته نیز وجود داشته است؛ اما اسلام به عنوان آخرین وکاملترین دین آسمانی، آن را به صورتی نو و در چهارچوبی تعریف شده و کاملاً نظاممند، مطرح میکند.از اوان تشریع زکات تا عصر حاضر، شکل عمل به این واجب، مراحل و ادوار گوناگونی داشته است؛ هر مرحله به اقتضای ضرورتها، نیازها و دشواریهای جامعه اسلامی، ویژگیهایی داشته که در موارد وجوب، چگونگی دریافت و پرداخت، اختیار جمعآوری و هزینهی آن، تأثیری عمیق گذاشته است. هدف این تحقیق کمک به تبیین و پایهریزی اقتصاد کارآمد اسلامی و زمینهسازی برای هرچه پویاتر کردن دریای عمیق و بیکران فقه و تطبیق و مناسب کردن آن با دو عنصر زمان و مکان است. در این تحقیق، تلفیقی از دو روش تاریخی و پدیده شناسی را به کار برده ایم، زیرا این تحقیق دو جنبه دارد : یک جنبهی آن بررسی آرا و اقوال فقهاست و جنبهی دیگر، تاریخی بودن آن است؛ چرا که ما تاریخ را به ادوار مختلف تقسیم کرده و نظریات مربوط به هر دوره را به صورت مجزا آوردهایم. مشهور فقهای امامیه و اکثر قریب به اتفاق مراجع در عصر حاضر، موارد وجوب زکات را منحصر در «شتر، گاو، گوسفند، گندم، جو، کشمش، خرما، طلا و نقره» دانستهاند. بسیاری از این موارد امروزه مصداقی برای وجوب پیدا نمیکند و این در حالی است که مستحقّان زکات در همه زمانها بوده و هستند . البتّه بعضی از علما و محققان در عصر حاضر، مثل محمد جواد مغنیه، شهید صدر، علامه طباطبایی و ... قائل به توسعه و گسترش در موارد وجوب زکات شدهاند. با بررسی ادلهی قرآنی و روایی این موضوع، می توان نتیجه گرفت که نه تنها هیچ دلیلی بر انحصار زکات در موارد نه گانه وجود ندارد، بلکه آیات و روایات گوناگونی، حکایت از اطلاق و عمومیت دارد. همچنین بسیاری از فقها، خود پرداخت کنندهی زکات را مسئول هزینه و پرداخت آن، مطابق آنچه در رسالههای عملیّهی خود آوردهاند، میدانند؛ پس مقدار اندکی از زکات هم که پرداخت میشود، چون هزینهی آن به پرداختکنندگان، واگذار شده، اولویّتها رعایت نمیشود.بنابراین، پیشنهاد میشود، اکنون که فقیهی دارای اختیارو نفوذ، در رأس نظام قرار گرفته و حکومت اسلامی، سامان یافته است، اختیار جمعآوری و هزینهی زکات به حاکم اسلامی محوّل شود، چراکه ایشان به مواضع زکات و نیازهای جامعه بیشتر واقف و آگاهند. همچنین بهتر است که فقها ومراجع در عصر حاضر، به زکات نقدین و امکان تسّری آن به سایر اوراق مالی ـ که نبض اقتصاد امروز را در دست گرفته ـ با در نظر گرفتن تأثیر زمان و مکان در احکام فقهی؛ توجّهی دقیق ترداشته باشند.

Supervisors and advisors

عبدالحسین رضایی راد، سید حسین آل طه

Similar theses

  • سیر تحول سیاست داخلی جمهوری اسلامی از 22 بهمن 57 تا 22 بهمن 58

    Thesis2014دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) - قزوین - دانشکده الهیاتمحمد منصورزعیم

    سیر تحول سیاست داخلی جمهوری اسلامی ایران از 22 بهمن 1357 تا 22 بهمن 1358 در پنج بخش ارائه شده است که عبارتند از 1- بخش سیاسی اجتماعی 2- سیاست اقتصادی3- سیاست فرهنگی 4- سیاست قضایی 5- سیاست نظامی که هر بخش خود به چند قسمت مجزا تقسیم می گردد .22 بهمن سال 57 اولین روز پیروزی انقلاب

  • سیر تحول مبانی مشروعیت جمهوری اسلامی ایران

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تبریز - دانشکده علوم انسانی و اجتماعیآرش دولتیاری

    مشروعیت به معنای انطباق رویه های قدرت با قوانین موجود است. مزیت وخصوصیت ویژه مشروعیت آن است که دلایل و انگیزه های اخلاقی لازم برای همکاری واطاعت از جانب تابعان قدرت را فراهم میکند.اهمیت مساله مشروعیت در شرایطی بهتر آشکار می گردد که حکومت با علائم محسوسی از کاهش مشروعیت مواجه شود

  • بررسی ماهیت و مبنای حق سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت و احکام آن هادر فقه اسلامی و حقوق ایران

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهریمحمدصادق قبولی درافشان

    با توجه به نقش حق سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت در عرصه ی معاملات و با توجه به ابهامات زیادی که در احکام این دو دسته حقوق وجود دارد، بحث از ماهیت، مبنا و احکام حقوق مزبور ضروری است. در این نوشتار که یک پژوهش توصیفی- انتقادی و با ابزار گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه ای است، سع

  • احکام قتلب عمد در فقه اسلامی

    Thesis1997وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قمیعقوب موسوی

    این پایان نامه تحت عنوان "احکام قتل عمد در فقه اسلامی" تدوین گردیده که احکام و عقوبات قتل عمد در دو قسمت مورد بحث قرار گرفته است : الف - عقوبات اخروی و معنوی که در آیات و روایات بیان شده است و بعضی از آنها عبارتند از: خسران و زیانکاری، مقرر شدن گناهان مقتول برای قاتل، موفق نشدن ب

  • سیر تحول فرشته نگاری قرآنی در نگارگری ایرانی اسلامی (از قرن 7 هجری تا انتهای قرن 11 هجری با توجه به احادیث و آیات قرآنی و حکمت اسلامی)

    Thesis2014دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده هنر و معماریمسعود شمس بروجنی

    درایران ودیگر جوامع بشری اعتقاد به نیروهای متعالی از دیرباز تا کنون وجود داشته است.این باور باعث به وجود آمدن نیروهای آسمانی گشته که انسان را به نیروی اصلی که همان خداوند است،مرتبط میسازد. با توجه به اهمیت نقش فرشته در دوران باستانی ایران ونیز راه یابی این نقش در دوران پس از اسلا

  • سیر تحول قدرت عرفی و قدرت قدسی در نظام جمهوری اسلامی ایران

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یزدعلی دوستی ابوخیلی

    از مقوله های بنیادین در علوم سیاسی و اندیشه سیاسی مفهوم "قدرت " است. مفهوم ‏سازی درباب قدرت برای‏ نخستین‏ بار در غرب و پس از تشکیل جامعه انجام پذیرفت و پرداختی فلسفی، سیاسی و جامعه‏شناختی در این باره صورت گرفت که تطور گسترده‏ای را تاکنون در گفتمان های مختلف کلاسیک، میانه، مدرن و

Similar items