بررسی تطبیقی نقد و اعتراض در شعر حافظ و اخوان ثالث
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
قرن هشتم و دوران معاصر، دو دوره ی مهم در تاریخ ادب فارسی به شمار می روند. حافظ و مهدی اخوان ثالث از شاعران سرآمد این دو دوره می باشند که با توجه به شرایط اجتماعی و سیاسی عصر خود به تناسب به مسائل اجتماعی گرایش نشان داده اند. یکی از مهم ترین مضامینی که سهم عمده ای از اشعار این دو شاعر را به خود اختصاص داده، انتقاد و اعتراض نسبت به نابسامانی ها و کج روی های موجود در جامعه است. برای مقایسه در زمینه ی این موضوع، این پژوهش در پنج فصل انجام شده است؛ فصل اول مقدمه و کلیاتی از موضوع مورد بحث است، در فصل دوم اوضاع سیاسی و اجتماعی عصر حافظ و اخوان ثالث و زندگی و اندیشه ی هر دو شاعر، مورد بررسی قرار گرفت و وجود برخی شباهت ها و تفاوت ها در این زمینه ها محرز گردید. در فصل سوم به بررسی شیوه های انتقاد و اعتراض در شعر حافظ و اشعار اخوان به صورت جداگانه پرداخته شد و مشخص گردید که هر دو دارای اعتراضات اجتماعی، سیاسی و فلسفی هستند و هر دو شاعر به دلیل شرایط زمانه گاهی از رمز و ابهام و نماد وسمبل برای انتقاد های خود استفاده می کنند و زمانی با سلاح تیز طنز و کنایه فریاد اعتراض خود را به گوش دیگران می رسانند. در فصل چهارم شیوه های اعتراض و انتقاد آن ها در چهار حوزه ی اندیشه و تفکر، محتوا، مخاطب و زبان و بیان، مورد مقایسه و تحلیل قرار گرفت. در فصل پنجم که نتیجه گیری آمده، مشخص شد که اگرچه اخوان مانند حافظ دارای اعتراضات سیاسی، اجتماعی و فلسفی است و در برخی افکار از جمله نزدیک شدن به اندیشه ی خیامی به حافظ نزدیک است، اما در مقابلِ شعاع گسترده ی اندیشه های حافظ، دامنه ی اعتراضاتش محدودتر و در سطح خاصی خلاصه می شود.