Thesis

علل و چگونگی ورود مسلمانان به ایران

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

چکیده: مورخان نظرات مختلفی در مورد علل ورود مسلمانان به ایران ارائه می کنند. با پیدایی اسلام و اتحاد عربستان در زمان حضرت محمد (ص) و تشکیل حکومت اسلام، به علل سیاسی و نظامی که ناشی از تهدید خارجی بود لزوم توجه به خارج عربستان احساس شد. در زمان ابوبکر و پیدایی بحران رده به این علل دو علت اقتصادی واجتماعی افزوده شد و مسلمین در تعقیب فراریان رده وارد بین النهرین شدند. با ورود مسلمانان به بین النهرین میان منافع ساسانیان و مسلمین تعارض ایجاد شده و به صورت اجتناب ناپذیر به برخورد طرفین منجر گردید، اما قبل از ورود مسلمانان به بین النهرین و سپس ایران، دولت ساسانی فروپاشیده بود. این فروپاشی که پس از اصلاحات خسرو یکم آغاز شده بود پس از خسرو دوم به فروپاشی اقتدار مرکزی و ایالتی ساسانیان انجامید، تا عهد یزدگرد سوم ادامه یافت و در طی آن حکومت ایران به دست سردارن متعدد و جاه طلبی افتاد که هر یک در پیِ منافع خود بودند. به این ترتیب، جنگ-های نخستین تنها زد و خوردهای پراکنده میان مسلمین و اهالی مناطق بین تیسفون تا قادسیه بود و جلولا تنها مقری دفاعی بود که به دست مسلمانان افتاد. پس از جلولا مسلمین به صورتی اجتناب ناپذیر از سمت خوزستان وارد ایران شدند و واقعه نهاوند نیز نه یک جنگ تمام عیار بلکه زد و خوردی بود برای ورود به دژ و قلعه ای محکم و استوار در منطقه ای کوهستانی؛ چنانکه در تنها برخوردی که به شکست مسلمانان منجر شد یعنی نبرد جسر نیز آنان نه با سپاه ساسانیان بلکه با سپاه ماد و آذربایجان و حاکم محلی آن روبرو بودند. اما روند ورود و تسلط مسلمانان بر ایران روندی مستمر و تدریجی بود که تا عهد امویان ادامه یافت. آنان که در تعقیب یزدگرد بودند پس از مرگ وی به دنبال بازماندگانش از خراسان وارد ماورءالنهر شدند.

Supervisors and advisors

مهرداد قدرت دیزجی