رمز شناسی کوه قاف در ارتباط با سیمرغ(با توجه به منطقالطیر عطار)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
ادبیات گرانقدر و ممتاز سرزمین ما، بی هیچ گزافه و مبالغهای در میان آثار فرهنگی جهان، بینظیر و درخشان است.اندیشمندان و شاعران، همینطور ادبیان و هنرمندان، از ثمرات خود، کام جان مشتاقان ادب و هنر را شیرین ساختهاند. بالأخص از زمانیکه عارفان بیداردل، فرهنگ و ادب کهن پارسی را با حقیقت و معارف الهی و اسلامی در آمیخته و با معانی بلند و مضامین قدسی ارجمند، مرتبت و منزلت شعر وادب را از فرش به عرش رساندند. آدمی به واسطه فطرت خداجوی خود پیوسته در طلب محبوب ازل است و بیتاب و مشتاق او را میجوید و میطلبد و به مقتضای طبع الهی خویش جویای کمال مطلق است و خواستار وصول به بارگاه قرب وی و این کشش وکوشش خود نشان مناسب است و رمز ارتباط و نسبت. عارفان خدابین وکاملان صاحب یقین با اقتباس الطاف خداوند از پس پرده اسرار بوی بردهاند و آفات و خطرات راه را میدانند و میشناسند. عارفانی چون شیخ عطار این سیر و سلوک را در قالب آثار خود بیان نمودهاند از جمله منطقالطیر که دریایی است ناپیدا کرانه که قعر آن از گوهرهای ناب معرفت آکنده است، هر کس به قدر وسع و بصیرت خود میتواند مرواریدی چند از آن وحکایاتی بس شورانگیز و عبرتآمیز به کف آورد. عطار در مناظره مرغان، مطالبی مطول و مبسوط عرضه داشته و گوهرهایی گرانقدر سفته است. او در منطقالطیر حکایتهای پرندگان را با نقل و گفتگویی ساده شروع میکند و با توصیف اعمال و صفات شخصیتهای نقشآفرین به شیوهای استعاری و بامقابله و محادثه آنها بسط وتطور میدهد. داستان شورانگیز مرغان منطقالطیر حقایق بسیار و دقایق بیشمار دارد. در هر عبارتش صدها راز تعبیه کردهاند و در هر اشارتش گونهگون اسرار نهاده شده که آن را با گوش ظاهر نتوان شنید، بلکه باید به سمع باطن نیوشید وما در این مجال دریا را به پیمانه مییابیم و با سوزن روزن به روی خورشید میگشاییم. چه بسیار سخنان نغز و عمیق وحکمت آمیز که عقول محدود ما برنمیتافت رها کردیم و چه بسیار حکایات عبرت انگیز که لطافتی بی شمار داشت، بنا به مصلحتی از آن جهت که سر رشته موضوع مورد بحث از دست نرود، فروگذاشتیم. چه میگویم که هست این نکته باریک شب روشن میان روز تاریک در این مشهد که انوار تجلی است سخندارم ولی ناگفتن اولی است ( شبستری، 1383: 16) داستانهای عطار، رمزی است از آن جهت که برای فهم آن باید در سطح رمز شناسی ومعناشناسی، بررسی شود تا عوامل پنهانتر وموثرتر آن آشکار گردد. نمونههایی از این عوامل پنهان و موثر، نشیمنگاه و آشیان سیمرغ است. کوه قاف واژهای آشناست که از دیرباز در اسطورهها و آثار ادبی ظهور یافته و از جایگاهی ویژه برخوردار است.ارتباط این جایگاه، با سیمرغ، اساس این پژوهش را تشکیل میدهد. در حین مطالعه این مهم، با عناصر مختلف تشکیلدهنده منطقالطیر روبرو شده به بررسی اجمالی آنها نیز پرداختیم. از جمله: لزوم زبان رمزی صوفیه، جایگاه رمزشناسی در منطقالطیر، سیر وسلوک و پرواز مرغان به سوی سیمرغ، ویژگیهای مرغان، درخت، کوه و در نهایت آنچه در هنر مورد بررسی قرار گرفت ارتباط نقاشی گل و مرغ با کوه و درخت است.