Thesis

بررسی و تطبیق ابزارهای شناخت در نهج البلاغه با فلسفه

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

انسان از ابزارهایی چون حس، خیال، قلب و عقل برای شناخت خود و اطرافش برخوردار است و البتّه از دیدگاه فلسفه آن معلوماتی دارای ارزش هستند که از ادراکات عقلی نشات گرفته باشند. علم فلسفه یا حقیقت جویی، هنر فکر کردن به وجود خود و موجودات اطراف است که برای یافتن دلایل وجودی آنها تلاش می کند و ابزار اصلی و اساسی آن قوّ? تعقّل و عقل است. عقل و خرد در معرفت شناسی عبارت است از نیروی ویژه ای که اساسی ترین کار آن درک مفاهیم کلّی است بر خلاف حواس و خیال که وظیف? آن ها درک امور جزئی است و قلب که به درک احساسات و معانی مجرد می پردازد. در متون فلسفی، اجتماعی و دینی ویژگی هایی را برای عقل برشمرده اند و وجود مقدس حضرت علی (علیه السلام) نیز در نهج البلاغه خصوصیاتی را برای این ابزار شناخت بیان داشته اند. حضرت علی (علیه السلام) در بعضی موارد عقل را به عنوان راهبر و هادی معرفی نموده و فرموده اند: « کفاک مِنْ عَقلِک ما أَوْضَحَ لک سُبُلَ غَیّک مِنْ رُشدک ؛ از خرد، تو را این باید که راه گمراهی ات را از راه رستگاریت نماید». (حکمت 421) آن حضرت کسی را که از این نعمت بی بهره است زیانکار و شقی معرفی کرده و فرموده اند: « فَإنَّ الشَقیّ مَنْ حَرُمَ نَفعَ ما أُتِیَ مِنَ الْعَقلِ والتّجربه ؛ بدبخت کسی است که از عقل و تجربه ای که نصیب او شده محروم ماند». (نامه 78) به نظر می رسد عقل و خرد از دیدگاه حضرت علی (علیه السلام) جزو ابزارهای اصلی معرفت شناختی است و واجدین آن از نعمت ارزشمندی برخوردارند که نفس انسان و موجودات پیرامون و به طور کلی هستی را معنا و مفهوم می بخشد. از بررسی بیانات و خطب و نامه های موجود در نهج البلاغه چنین برمی آید که وجود نورانی حضرت علی (علیه السلام) علاوه بر عقل و خرد، ابزارهای شناخت دیگری همچون وهم، قلب را نیز برشمرده و ویژگی های آنها را در شناخت وجود، خداشناسی، دین شناسی، امام شناسی، معاد شناسی و... توضیح و تبیین نموده اند. در مباحث فلسفی از شناخت و ابزارهای آن بسیار سخن به میان آمده است ولی جای چنین بحث و بررسی و تفحّص در خصوص نهج البلاغه خالی بوده و علاقه مندان و شیفتگان آن امام همام از این منظر به بیانات نورانی آن وجود مقدس نگاه گسترده ای نداشته اند. در این نوشتار سعی بر این است که ابزارهای شناخت فلسفی با ابزارهای شناخت در نهج البلاغه با توجه به خطب، نامه ها و حکمت ها مورد مقایسه و تطبیق بیشتر قرار گیرد. بنابراین هدف اصلی از این پژوهش، شناسایی ابزارهای معرفت و شناخت در نهج البلاغه و همچنین تبیین ارتباط این ابزارها با ابزارهای مشابه در فلسفه می باشد. از بررسی بیانات و خطب آن حضرت در نهج البلاغه و متون مرتبط چنین بر می آید که تعداد، دامنه و وسعت ابزارهای شناخت در نهج البلاغه گسترده بوده و این کتاب اثر بی بدیل و ارزشمندی دربار? وجود و به طور کلی عالم هستی است.

Supervisors and advisors

احمد غروی تبریزی، نازی عبداله پور

Similar theses

  • استخراج م‍ولفه های مدیریت مشارکتی و تطبیق آن با نهج البلاغه

    Thesis2012وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده علوم انسانییحیی عزتی

    موضوع این پژوهش استخراج مولفه های مدیریت مشارکتی رایج و نهج البلاغه و تطبیق آن ها با یکدیگر می باشد. لذا سوال اصلی پژوهش این است که مولفه های مدیریت مشارکتی رایج و همچنین نهج البلاغه کدام است؟ و آیا این مولفه ها باهم تطبیق دارند؟ جامعه آماری با استفاده از منابع کتابخانه ای چاپی،

  • شناخت ، تحلیل و مقایسه شروح معاصر نهج البلاغه

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهریعلی عنایتی فرد

    تحقیق حاضر با هدف شناخت ، تحلیل و مقایسه شروح معاصر نهج البلاغه در 4 فصل تدوین و ارائه گردید : فصل اول شامل کلیات تحقیق ، پیرامون نهج البلاغه و مولف آن سیّد رضی می باشد و در این فصل ، مباحثی از جمله انگیزه سیّد رضی از تالیف نهج البلاغه ، وجه تسمیه نهج البلاغه ، اهتمام به نهج البل

  • بررسی تطبیقی معیارهای شناخت حق و باطل در قرآن و نهج البلاغه

    Thesis2011سایر - دانشکده علوم حدیثمحدثه توحیدی نسب

    انسان برای زندگی سعادت‏مندانه نیازمند تشخیص خوب و بد، درست و نادرست، صلاح و فساد و به طور کلی حقّ و باطل است و برای رسیدن به این تشخیص نیاز به معیارهایی دارد، تا بتواند با استفاده از آنها و سنجیدن افکار و عقاید و عملکرد خود، نسبت به آن معیارها، به حقّ یا باطل بودن آنها پی ببرد. ق

  • بررسی مباحث توحیدی نهج البلاغه و تطبیق آن با قرآن کریم

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرس - دانشکده علوم انسانیزهره بابااحمدی میلانی

    توحید و خداشناسی اصل اساسی در بعثت تمام انبیاء، و محور تمام تعالیم قرآن است، معارف الهی، عبادات، معاملات، روابط سیاسی، اجتماعی و به طور کلی هر اصلی در قرآن به مسیله توحیدبرمی گردد، و چون توحید را تحلیل کنیم همه این تفاصیل حاصل می شود. معارف توحیدی در نهج البلاغه نیز از جایگاه ویژ

  • بررسی مباحث توحیدی نهج البلاغه و تطبیق آن با قرآن کریم

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرس - دانشکده علوم انسانیزهره بابااحمدی

    توحید و خداشناسی اصل اساسی در بعثت تمام انبیاء، و محور تمام تعالیم قرآن است، معارف الهی، عبادات، معاملات، روابط سیاسی، اجتماعی و به طور کلی هر اصلی در قرآن به مسئل? توحید بر می گردد، و چون توحید را تحلیل کنیم هم? این تفاصیل حاصل می شود. معارف توحیدی در نهج البلاغه نیز از جایگاه و

  • "فلسفه آفرینش در نهج البلاغه"

    Thesis2006وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیعلی موسوی

    تحقیق حاضر تحت عنوان "فلسفه آفرینش در نهج البلاغه" دارای چهار فصل می باشد. در فصل اول قبل از همه چیز مساله تحقیق را بیان نمودیم که آیا از دیدگاه امیرالمومنین (ع) در امر آفرینش هدف و حکمتی وجود دارد یا این که هیچ هدفی در امر آفرینش وجود ندارد و خلقت بیهوده و عبث خلق شده است؟ در فص

Similar items

  • تطبیق القاعدة التفسیریة "قاعدة الجری والتطبیق" فی نهج البلاغة

    Article2021آموزه های نهج البلاغهسید عبدالله اصفهانی

    تعتبر "القواعد التفسیریة" فرعا من فروع العلوم القرآنیة وهی مایقوم علیها الاستنتاج وتعتبر المعیار فی اختیار الوجهة التفسیریة الأصح. "قاعدة الجری والتطبیق" التفسیریة تعتبر الطریقة العقلانیة والقائمة من التعالیم التفسیریة لأهل البیت (ع). یطرح السؤال الرئیسی فی هذا المقال الذی تمت کت

  • بررسی تأثیر اخلاق در فلسفه نظری تاریخ با نگاه بر نهج البلاغه

    Article2014فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه (علمی - پژوهشی)سید محمدمهدی جعفری، فاطمه سعیدی

    جایگاه اخلاق در فلسفه نظری تاریخ و عبرت پذیری از اخلاقیاتی که موجب سعادت و هلاکت جوامع شده است یکی از مباحث مهمی است که در بخش های مختلفی از نهج البلاغه مورد توجه قرار گرفته است. در نگاه امام علی(ع) تاریخ بشریت دارای آغازی و پایانی است که در مسیری سینوسی گاهی رو به پیشرفت و گاهی

  • شناخت شناسی علم علوی در نهج البلاغه

    Articleپژوهشنامه نهج البلاغهمحمد آهی، استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا

    مطالعات شناخت شناسی به عنوان علم مستقل چندان قدمتی ندارد. امّا به خاطر اهمیّت فوق العاده و کاربرد آن در بیشتر رشته ها، همواره از اولویّت های پژوهشی به شمار می­رود. این مطالعات با توجه به نوع و موضوع مطالعه (ماهیّت علم یا متعلّق آن) به دو شاخه ی شناخت شناسی عام و شناخت شناسی خاص ت

  • بررسی امکان و نحوه استفاده از مضامین نهج البلاغه در برنامه آموزشی «فلسفه برای کودکان»

    Article2024پژوهش های علم و دینسعید ناجی، احمد غلامعلی، مریم احتسابی

    برنامه «فلسفه برای کودکان» یکی از کارآمدترین برنامه های آموزشی با سبک تأملی در علوم تربیتی محسوب می شود. داستان‌های فکری در این برنامه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند،مقاله حاضر در پی خلأ تألیف داستان‌های فکری متناسب با فرهنگ اسلامیدر بومی‌سازی برنامه «فبک»، به دنبال امکان‌سنجی ا

  • تبیین راه های اثبات وجود خدا از دیدگاه نهج البلاغه و تطبیق آن با قرآن

    Article2014پژوهشنامه ثقلیننصرت نیل ساز، زهره بابااحمدی میلانی

    خداشناسی از موضوعات بسیار اساسی و حائز اهمیت در قرآن کریم و بیانات ائمه (علیهم السلام) است. در موارد فراوانی از آیات قرآن و کلام ائمۀ اطهار به ویژه حضرت علی (ع)، با تعابیر مختلف به راه های خداشناسی اشاره شده است، از مهم ترین این راه ها؛ راه فطرت، راه عقلی- حسی؛ و راه عقلی- فلسفی

  • موقعیت های مرزی در فلسفه های اگزیستانس و نهج البلاغه

    Article2013پژوهش های معرفت شناختیمریم خردمند، نرگس نظرنژاد

    مقاله حاضر در مقام پژوهشی مقایسه ای به بررسی کلامی-فلسفی دیدگاه اگزیستانسیالیسم و نهج البلاغه نسبت به موقعیت های استثنایی یا پیش آمدهای خاص زندگی انسان ها می پردازد. اگزیستانسیالیست ها از این پیش آمدها به موقعیت های مرزی تعبیر می کنند و آن را یکی از مبانی جنبش فکری خود می دانند و