Thesis

محدودیت های گزینشی در پسوندافزایی اشتقاقی زبان فارسی

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

فرایندهای دخیل در واژه سازی به ویژه وندافزایی اشتقاقی از دیرباز مورد مطالعه ی پژوهشگران قرار گرفته است. تا کنون در این راستا سه رویکرد عمده مطرح شده اند: رویکرد لایه ای، رویکرد محدودیت های گزینشی و رویکرد تفکیک پذیری. رساله ی حاضر در چارچوب رویکرد محدودیت های گزینشی به بررسی این محدودیت ها در پسوندافزایی اشتقاقی زبان فارسی می پردازد. در این رساله محدودیت های گزینشی ساختاری اعم از محدودیت های دستوری، زیرمقوله ای، آوایی، صرفی، و محدودیت های کاربردی شامل محدودیت های لزوم نام پذیری، سودمندی نوواژه، و زیبایی شناختی مورد مطالعه قرار گرفته اند. برای انجام این کار تعداد ده پسوند زایای اشتقاقی از رساله ی عباسی (1384) انتخاب شده اند. مشتقات این ده پسوند از فرهنگ زانسو استخراج شده و به منظور حذف موارد قدیمی از داده ها، واژه های به دست آمده از فرهنگ زانسو در فرهنگ معاصر صدری افشار قرار داده شده اند. بدین ترتیب واژه های معاصر دارای این پسوندها گردآوری شده و به منظور یافتن محدودیت های گزینشی ناظر بر آنها مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته اند. در راستای دست یابی به محدودیت های دستوری و زیرمقوله ای، مقولات و زیرمقولات پایه ها و مشتقات حاصل از پسوندهای اشتقاقی از طریق بررسی داده های بالفعلِ گردآوری شده از فرهنگ های زانسو و صدری افشار تفکیک و ارائه شده اند. برای به دست آوردن سایر محدودیت های گزینشی علاوه بر بررسی واژه های بالفعل، به ازای هر پسوند تعداد 50 پایه ی مناسب دستوری و زیرمقوله ای که پسوند مربوطه به آنها افزوده نگشته و مشتقات حاصله وارد واژگان بالفعل زبان فارسی نمی گردند از فرهنگ صدری افشار استخراج و بررسی شده اند. بدین ترتیب با مقایسه ی واژگان بالفعل و صورت های زبانی ممکن اما ناموجود سایر محدودیت های گزینشی مطرح در این چارچوب که عبارتند از محدودیت های آوایی، صرفی، لزوم نام پذیری، سودمندی نوواژه و زیبایی شناختی به دست آمده و به طور جداگانه برای هر پسوند ارائه گشته اند.

Supervisors and advisors

عادل رفیعی، بتول علی نژاد

Similar theses

  • تحلیل مقابله ای الگوهای وندافزایی اشتقاقی زبان فارسی و اسپانیایی

    Thesis2012وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتیاحسان ظفریان مقدم

    تحلیل و مقایسه زبان مادری سخنگویان و زبان دوم، از جایگاه بسیار ویژه ای برخوردار است. نظریه تحلیل مقابله ای به معلمان کمک می کند تا بر پایه شباهتها و تفاوتهای دو زبان، مواد و محتوای آموزشی و حجم مطالب را تهیه و تنظیم نمایند؛ از سوی دیگر شناخت معلم نسبت به نظام ساختواژی و بویژه اصو

  • بررسی آرایش وندهای اشتقاقی زبان فارسی

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده زبانهای خارجیمریم حمصیان

    تکواژ آرایی یا به عبارتی ترتیب قرارگیری وندها از مسائلی است که توجه محققین صرف را به خود جلب کرده است و محققان در پی یافتن قوانینی می باشند تا بتوانند به یک تعمیم کلی در این مورد دست یابند. تاکنون در بررسی تکواژآرایی وندهای زبان انگلیسی سه رویکرد عمده مطرح شده اند که عبارتند از:

  • بررسی تکواژهای تصریفی و اشتقاقی زبان فارسی در آثار ناصر خسرو قبادیانی

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه سیستان و بلوچستان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیزیبا کیانی

    وندها ( تکواژهای وابسته ) که از یک یا چند واج تشکیل شده و فاقد معنی و کاربرد مستقل اند ؛ در بیشتر زبان های هند و اروپایی نقش مهمی را در زایایی ، خلاقیت و واژه سازی یا تصریف واژه ها بر عهده دارند و بنا بر نقشی که ایفا می نمایند بر دو نوع تقسیم می شوند : تکواژهای تصریفی و اشتقاقی ؛

  • نگاهی به عملکرد معنایی پسوندهای اشتقاقی زبان فارسی

    Thesis2008وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیعادل رفیعی
  • پردازش وندهای اشتقاقی زبان انگلیسی توسط فراگیران فارسی زبان

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یزد - دانشکده ادبیات و علوم انسانیرویا پاکباز

    abstract چکیده اهمیتی که درک درست از چگونگی ذخیره سازی واژگان مشتق در ذهن انسان و دانستن روشی که برای درک و تولید این گونه واژه ها به کار می رود امری انکار ناپذیر است. همان گونه که چامسکی در نظریه دستور زبان زایشی خود اشاره کرده است، دانستن تعداد محدودی از قوانین می تواند منجر به

  • محدودیت های واجی حاکم بر ساخت و ترکیب تکواژهای وابسته زبان فارسی در چارچوب نظریه بهینگی

    Thesis2015وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرس - دانشکده علوم انسانیفرزانه تاج آبادی

    مفهوم زایایی در مطالعات ساختواژی، یکی از چالش برانگیزترین موضوعاتی است که توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. اختلاف نظرهای موجود بر سر تعیین میزان زایایی یک فرایند ساختواژی است نه بر سر تعیین زایایی یک فرایند. بی تردید، بحث در مورد زایایی ساختواژی، بدون در نظرگرفتن محدودیت ها

Similar items

  • بررسی ترتیب پسوندهای اشتقاقی زبان فارسی در چارچوب رویکرد ترتیب مبتنی بر پیچیدگی

    Article2020پژوهش های زبان شناسی تطبیقیمریم حمصیان اتفاق، عادل رفیعی

    ترتیب وندها از جمله مباحث نظری مطرح صرف است. تاکنون رویکرد لایه ای (سیگل، 1974)، رویکرد محدودیت های گزینشی (فب، 1988) و رویکرد «ترتیب مبتنی بر پیچیدگی» (های و پلاگ، 2000) به بررسی ترتیب وندها پرداخته اند. رویکرد ترتیب مبتنی بر پیچیدگی - که چهارچوب نظری مقاله حاضر را تشکیل می دهد

  • طبقه بندی وندهای اشتقاقیِ زبان فارسی

    Article2012زبان و زبان شناسیگیتی تاکی

    وندهای اشتقاقی می توانند به راه های مختلفی طبقه بندی شوند. برد (2001( با درنظرگرفتنِ تمایزاتِ ذاتی، معنایی، دستوری و نقش های معنایی، طبقه بندی متفاوتی را نسبت به دیگران ارائه می دهد. در این مقاله سعی شده است براساس طبقه بندیِ برد، وندهای اشتقاقیِ فارسی به چهار گروه اشتقاق مشخصه ا

  • طبقه‌بندی وندهای اشتقاقیِ زبان فارسی

    Article2012زبان و زبانu200cشناسیگیتی تاکی

    وندهای اشتقاقی می‌توانند به راه‌های مختلفی طبقه‌بندی شوند. برد (2001( با درنظرگرفتنِ تمایزاتِ ذاتی، معنایی، دستوری و نقش‌های معنایی، طبقه‌بندی متفاوتی را نسبت‌به دیگران ارائه می‌دهد. در این مقاله سعی شده است براساس طبقه‌بندیِ برد، وندهای اشتقاقیِ فارسی به چهار گروه اشتقاق مشخصه‌ا

  • بررسی پیکره‌بنیاد زایایی وندهای اشتقاقی زبان فارسی

    Article2020پژوهش های زبان شناسیپروانه کهن زاد، محمدهادی فلاحی، بهاره پهلوان زاده

    صاحب‌نظرانی همچون بائر (2004) و باین (1992) زایایی را یک پیوستار می‌دانند. منظور از زایایی وندها، میزان قابلیت استفاده از یک وند در ساخت واژه‌های جدید است. با بررسی میزان زایایی، می‌توان ترکیب‌ها و واژه‌های بالقوة زبان را پیش‌بینی کرد. در پژوهش‌های انجام‌شده تاکنون، تعداد مختصری

  • بررسی رابطة ساخت هجایی با میزان زایایی وندهای اشتقاقی فعل¬افزای زبان فارسی

    Article2012جستارهای زبانیعالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، رضا خیرآبادی

    اشتقاق فرایندی است که طی آن افزودن یک وند اشتقاقی منجر به تولید واژه ای جدید می شود. این فرایند برای سالیان متمادی مورد توجه زبان شناسان قرار داشته و بیشتر به عنوان فرایندی صرفی یا صرفی ـ نحوی از آن یاد شده است. هنگام مطالعه فرایند اشتقاق، بررسی میزان زایایی یک وند اشتقاقی (تعداد

  • بررسی رابطه ساخت هجایی با میزان زایایی وندهای اشتقاقی فعل افزای زبان فارسی

    Articleجستارهای زبانیعالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، استادیار گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران رضا خیرآبادی، دانشجوی دکتری گروه زبانشناسی همگانی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

    اشتقاق فرایندی است که طی آن افزودن یک وند اشتقاقی منجر به تولید واژه ای جدید می شود. این فرایند برای سالیان متمادی مورد توجه زبان شناسان قرار داشته و بیشتر به عنوان فرایندی صرفی یا صرفی ـ نحوی از آن یاد شده است. هنگام مطالعه فرایند اشتقاق، بررسی میزان زایایی یک وند اشتقاقی (تعداد