گونهشناسی تذکرههای عرفانی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
انواع ادبی دانشی است که آثار گوناگون ادبی را از نظر شکل ظاهری و مختصات درونی و محتوایی آنها تقسیمبندی میکند. این دستهبندی امکان واکاوی و تحقیق در ساختار ویژگیهای هر نوع را به مخاطب میدهد. هر نوع ادبی میتواند به جهـات اقلیـمی، سیاسی، فرهنگی و ... با انواع دیگـر ترکیب شود و نوع جدیدی را بهوجود آورد. تذکـرههای عرفانی یکی از گونههـای ادب عرفـانی هستند که به شـرح زندگی عارفـان میپردازند. در این تذکرهها دو نوع ادبی زندگینامهنویسی و ادب عرفانی بههم پیوند خورده و نوع جدیدی را بهوجود آورده است. در این پژوهش سعی شده است برای تبیین ساختار گون? تذکرههای عرفانی و دستهبندی افراد این گونه، از منظر انواع ادبی به بررسی این آثار پرداخته شود. براساس بررسیهای انجام شده، تذکرههای عرفانی از نظر شکل و قالب به دو گون? منظوم و منثور تقسیم می شوند. اما از منظر دیگر می توان این تذکره ها را به دو گون? گروهی و فردی دسته بندی کرد. این دو گونه، خود از جنب? محتوایی شامل زیرمجموعه هایی هستند که عبارت اند از: تذکره های عمومی، اقلیمی، موضوعی(خاندانی، سلسلهای، زنان)، عصری، پرسش و پاسخ، خودنوشت، دیگرنوشت و... . در میان این گونهها، تذکرههای موضوعی (سلسلهای، خاندانی، زنان و زنجیر? طریقت مشایخ) از بیشترین بسامد برخوردار هستند. بیشترین تذکرههای عرفانی در طول تاریخ تذکرهنویسی، در قرن سیزدهم نوشته شدهاند و در قرنهای بعد از نگارش این آثار کاسته شده است. در دور? معاصر بسیاری از نویسندگان به زندگینامههای فردی روی آوردهاند.