Thesis

بررسی و نقد نظریه فیض فارابی از منظر آیات و روایات

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

این پژوهش، به بررسی و نقد نظریه ی فیض و صدور فارابی از منظر آیات و روایات پرداخته است و تلاش شده است تا با عرضه ی این نظریه به محضر آیات و روایات، میزان صحت و سقم آن مشخص گردد. بر اساس تحقیقی که صورت پذیرفته است، فیض نظریه ای است که منشأ و فرآیند پیدایش جهان را توضیح می دهد که در یک طرف آن اصل کامل و متعالی و نیز موجودات نازل تری است که در طی روندی از خداوند ناشی شده اند و در طرف دیگر، حاصل اشراق دفعی و غیر زمانی بین آن دو می باشد. فارابی به عنوان موسس فلسفه ی اسلامی، در طرح نظریه ی فیض خود وامدار فلوطین بوده است. وی تحت تأثیر کتاب اثولوجیا که به گمان وی برگرفته از آثار ارسطو بوده است (در حقیقت برداشتی آزاد از آثار فلوطین می باشد) به تبیین و توضیح این نظریه پرداخته است. فیض فارابی مبتنی بر مولفه هایی است که شاکله ی اصلی این نظریه را تشکیل می دهند. این مولفه ها عبارتند از: فاعلیت وجودی پروردگار که از منظر فارابی و حکمای مشاء فاعلیت بالعنایه است، اراده ی ذاتی پروردگار که همان علم به نظام اصلح می باشد، سنخیت بین علت و معلول، قاعده ی الواحد، ضرورت علیت و مسئله ی نفی واسطه در جریان فیض که مهمترین آن بی زمان بودن آفرینش پروردگار می باشد. از منظر آیات و روایات ما سوی الله خلق شده است و خداوند آن را از غیر شیء آفریده است. بر اساس آموزه ی خلقت، فاعلیت پروردگار، فاعلیت به مشیت و اراده می باشد و تمامی انحاء فاعلیت وجودی و فیضانی نفی شده است. اراده ی پروردگار نیز، اراده ای فعلی است که همان ایجاد و احداث خداوند می باشد. در این دیدگاه خالق و مخلوق دارای تباین ذاتی هستند و هیچ سنخیتی میان آنها وجود ندارد و بر همین اساس، قاعده ی الواحد نیز که مبتنی بر سنخیت علت و معلول می باشد منتفی است. بر اساس دیدگاه نصوص دینی، خداوند به اختیار خویش ما سوی الله را آفریده است و هیچ ضرورتی بر او تحمیل نشده است. در آیات و روایات تأکید شده است که خلقت در بستر زمان شکل نمی پذیرد. زمان یکی از مخلوقات پروردگار است که پس از عدم و نفی صرف آفریده شده است. استعمال کلماتی از قبیل بعد و قبل و... نیز در بیان خلق پس از عدم، به جهت ضیق و تنگنای زبانی است. در نتیجه، نظریه ی فیض فارابی با آموزه ی خلقت ناسازگار می باشد و با دیدگاه آیات و روایات ناهماهنگ است.

Supervisors and advisors

رضا برنجکار، سید محمود موسوی

Similar theses

  • تاثیر ایمان بر عقل از منظر آیات و روایات با تاکید بر اصول کافی

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمحمد حسین رجائی

    در طرح کلی رساله، ابتدا می بایست مفاهیم کلیدی و پایه ای بحث؛ یعنی معنا و مفهوم عقل و انواع آن، مفهوم ایمان، عناصر تشکیل دهنده، و انواع آن را به درستی بشناسیم؛ زیرا معنا و مفهوم دینی عقل و ایمان و ماهیت این دو و انواع آنها از منظر منابع دینی، از اصول موضوعه مسلم در مسأله مورد بحث

  • نقد و بررسی سندی و متنیِ روایاتِ اسباب نزولِ آیات و سوره های جزء 30 قرآن کریم

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شاهد - دانشکده علوم انسانیحسین محمدی

    پس از رحلت رسول خدا صلی الله علیه و آله از صحابه و سپس از تابعان، درباره اسباب نزول آیات قرآن، سوال می شد؛ بر این اساس، از آنان گاه اخباری در قالب روایات اسباب نزول گزارش ها شده است. از آنجا که تنها راه اطلاع از اسباب نزول، روایات می باشد و گذشته از اشکالات سندی، برخی از این احاد

  • پیدایش عالم طبیعت از منظر آیات و روایات

    Thesis2012وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهریفاطمه شاهی دهسرخی

    عالم طبیعت به عنوان قسمتی از هستی از اهمیت به سزایی برخوردار است. بنابراین این پژوهش با هدف آشنایی با نظام جهان از منظر آیات و روایات صورت گرفته است تا اولاً بررسی شود قرآن کریم و روایات معصومین تا چه اندازه به این بحث پرداخته اند و چه جنبه هایی از آن را باز کرده اند. ثانیاً زمین

  • حقیقت بهشت و جهنم از منظر آیات و روایات

    Thesis2005وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیعلی حکیمی

    این رساله تحت عنوان حقیقت بهشت و جهنم از منظر آیات و روایات تهیه و تنظیم گردیده است. که دارای یک مقدمه و چهار فصل که هر فصل دارای چندین بخش بوده که حاوی مطالبی می باشد. و نیز قابل توجه است که در جهت تدوین این رساله از منابع متعدد و مورد وثوق و تاحد ممکن از منابع دسته اول مثل قرآن

  • تأثیر گناه در معرفت از منظر آیات و روایات

    Thesis2011سایر - دانشکده علوم حدیثمصطفی جعفرطیاری دهاقانی

    معرفت در حیات معنوی و مادی انسان، جایگاهی بی بدیل دارد. تنها وسیله ارتباطی وی با جهان خارج از ذهن شناخت اوست. دوام زندگی آدمی بدون شناخت امکان پذیر نیست. نوع نگرش انسان نسبت به جهان آفرینش و هدف خلقت وابسته به نحوه شناخت اوست. بر اساس آموزه های اسلامی و براهین نقلی و عقلی، سعادت

  • بررسی فرهنگ کار گروهی از منظر آیات و روایات

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی تهرانرقیه شمسی فرد

    انجام کار به صورت گروهی یکی از عوامل پیشرفت جوامع بشری است. در برخی آیات و روایات، مضامینی وجود دارد که حاکی از حسن و مزیت کارگروهی است و با بررسی آیات می توان دریافت که کار گروهی در حیطه های مختلفی کاربرد دارد مثلاً در عرصه هایی چون؛ دفاع، خانواده، سیاست، تبلیغ و... در این پژوهش

Similar items

  • بررسی تطبیقی«شفاعت» از منظر آیات و روایات و دانشمندان فریقین

    نوشتة حاضر با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و به روش توصیفی ، به تحلیل و بررسی تطبیقیِ شفاعت از منظر آیات و روایات و دانشمندان فریقین پرداخته است. رحمت و بخشش الهی، مستقیماً به انسان نمیرسد، بلکه هر نعمتی، از راههای خاصّی نصیب آدمی میشود. همانطور‌که در این جهان نیز، مثلاً رزق، از

  • نقد نظریه رهبری تبادلی با تأکید بر آیات قرآن کریم

    رهبری تبادلی مبتنی بر عمل متقابل است، ایده برنز (1978) این بود که روابط رهبر و پیروان از سوی تبادل برخی پاداش‌ها مانند نرخ عملکرد، پرداخت، شناسایی افراد و تشویق‌ها بهبود می‌یابد. در رهبری تبادلی رهبر اهداف را مشخص می‌کند و با افراد برای اطمینان از دستیابی به اهداف سازمانی وسیع‌تر

  • بررسی برخی از وظایف عبادی فردی و اجتماعی کم‌توانان جسمی از منظر آیات و روایات

    Article2022دین و سلامتابوالفضل تیموری، رسول محمدجعفری

    کم‌توانان جسمی به دلیل معلولیتی که دارند، به‌طور طبیعی نمی‌توانند برخی تکالیف عبادی خود را به جای آورند. در آموزه‌های دینی بر اساس قاعده نفی عسر و حرج و قاعده عدم تکلیف ما لایطاق، متناسب با توانایی جسمانی کم‌توانان، تکالیف عبادی آنان تشریع شده است. آگاهی کم‌توانان از این مهم زمین

  • اثرگذاری خواب بر سلامت ذهن و روان از منظر آیات و روایات

    هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثرگذاری و اثرپذیری خواب مناسب و نامناسب بر ابعاد مختلف سلامت روان بر اساس آموزه‌های آیات و روایات و مقایسه‌ی داده‌های آن با یافته‌های روانشناسان در قالب یک مرور نظامند شکل گرفته‌است. روش: مقاله‌ی پیشرو پژوهشی توصیفی- تحلیلی است که با بررسی کتب و مقالا

  • اخلاق مدیریّت از منظر آیات و روایات

    Article2010مدیریت بهره وریمحمّدعلی ربّی پور ربّی پور، منوچهر صمدی وند

    در این مقاله ویژگی های اخلاقی مدیران در متن آیات و روایات مورد کند و کاو قرار گرفته و برای راه‌یابی به این هدف، در محتوای صوری و باطنی آیات و روایات از منظر موضوع دقّت وافی و شافی به عمل آمده است. بر این مبنا، اخلاق مدیران و رفتار‌های درون و برون سازمانی و کیفیّت کاربرد‌ فنون مدی

  • اخلاق مدیریّت از منظر آیات و روایات

    Articleمدیریت بهره وری

    در این مقاله ویژگی های اخلاقی مدیران در متن آیات و روایات مورد کند و کاو قرار گرفته و برای راه یابی به این هدف، در محتوای صوری و باطنی آیات و روایات از منظر موضوع دقّت وافی و شافی به عمل آمده است. بر این مبنا، اخلاق مدیران و رفتار های درون و برون سازمانی و کیفیّت کاربرد فنون مدیر