Thesis

بررسی و توصیف تکواژآرایی در زبان فارسی

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

رساله ی حاضر به معرفی رویکردهای مختلف به تکواژآرایی از جمله ساختواژه ی واژگانی کیپارسکی، رده شناسی، معنی شناختی بایبی و دستوری شدگی گیون می پردازد. اصول و مبانی این رویکردها بررسی و ساختمان فعل فارسی با رویکرد معنی شناختی بایبی مطابقت داده می شود. بایبی(1985) با معرفی اصول همبستگی و تعمیم واژگانی به بررسی مقوله های تصریفی در فعل پرداخته است. اصل همبستگی ترتیب مقوله-های تصریفی فعل را مشخص می کند. براساس این اصل هر مقوله یی که همبستگی معنایی بیشتری با فعل دارد نزدیک تر به پایه ی فعل ظاهر می شود در حالی که مقوله یی که همبستگی معنایی کمتری به فعل دارد دورتر از پایه ی فعل قرار می گیرد. اصل تعمیم واژگانی برخلاف اصل همبستگی معرف این است که مقوله یی که عمومیت بیشتری دارد همبستگی معنایی کمتری دارد و مقوله یی که تعمیم واژگانی کمتری دارد ، همبستگی معنایی بیشتری به پایه ی فعل دارد. اصل همبستگی از اصل تعمیم واژگانی مهم تر است و می تواند مبنای بررسی ترتیب وندها قرار بگیرد. سوال تحقیق این است که آیا براساس اصل همبستگی می توان ترتیب مقوله هایِ تصریفیِ فعل را در زبان فارسی تعیین کرد؟ با بررسی فعل های پنج متن نوشتاری از زبان فارسی امروزی و ارائه ی تحلیل های صوری و معنایی برای هر فعل، نحوه ی ترتیب تکواژهای تصریفی در هر فعل مشخص شده است. تحلیل معنایی فعل مقوله های نمود، وجه، زمان، جهت، شخص و شمار، نفی و تکواژ سببی ساز را در فعل زبان فارسی نشان می دهد. پس از تجزیه و تحلیل داده ها این نتیجه حاصل شد که ساختمان فعل زبان فارسی براساس اصل همبستگی قابل توجیه است اما ترتیب این مقوله ها در فعل فارسی با ترتیب ارائه شده از طرف بایبی متفاوت است.

Supervisors and advisors

اعظم استاجی، محمدرضا پهلوان نژاد

Similar theses

Similar items

  • بررسی و تحلیل چگونگی توصیف «بوها» در متون نوشتاری زبان فارسی

    Article2021پژوهش زبان و ادبیات فارسیاعظم استاجی

    مقاله حاضر به چگونگی توصیف بوها درداده‌های منتخب از متون ادبی زبان فارسی میپردازد. به این منظور نمونه‌های کاربرد واژه «بو » و وابستههای آن از دو پیکره نوشتاری (شامل متون خبری و داستانی) با حدود نه میلیون واژه استخراج شدند و بر اساس ویژگیهای ساختاری و معنایی دسته بندی و توصیف ش .

  • توصیف تصویر دیجیتال به زبان فارسی بر پایه یادگیری عمیق و جستجوی پرتو

    Article2022علوم رايانش و فناوري اطلاعاتعلی معروفی، همایون مهدوی‌نسب

    توصیف زبانی خودکار محتوای تصویر مسئله‌ای اساسی در زمینه هوش مصنوعی است که کاربردهای بسیاری در جستجو، بازیابی و دسته‌بندی تصاویر دارد. بیشتر تحقیقات موجود در این زمینه جهت زبان انگلیسی ارائه شده‌اند و مدل‌های اندکی برای زبان‌های دیگر وجود دارد. در این مقاله، یک معماری رمزگذار- رمز

  • شناسایی و توصیف گفتار‌های قالبی شده زبان فارسی برپایة نقش عوامل جامعه شناختی زبان

    Article2010زبان شناسی و گویشu200cهای خراسانفردوس آقاگل زاده، عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا، افتخار سادات هاشمی

    زبان قالبی شده اصطلاحی است که در بعضی از مطالعات توصیفی و نظری دستور، در مورد پاره گفت هایی به کار می‌رود که در داشتن ویژگی های معمول نحوی و صرفی با دیگر ساخت های زبانی متفاوت‌اند و آنگاه که به کلام اعمال می شود استفاده از صورتی ثابت از کلمات را به ذهن متبادر می کند که برای بر آو

  • توصیف و تحلیل ساخت امری در زبان فارسیِ معاصر از نظر شناختی

    پژوهش حاضر با رویکرد شناختی و به‌روشِ پیکره‌ای، به بررسیِ توصیفی- تحلیلیِ ساخت امری در زبان فارسی می‌پردازد؛ به عبارت دقیق‌تر، در پی یافتنِ دسته‌بندیِ انواعِ ساختِ امری، بسامدِ رخداد و الگوی مورد استفادۀ افعالِ پرکاربرد، بررسی ساختِ امریِ منفی و نیز کاربرد گفتمانی- تعاملیِ این سا

  • توصیف واکه های ساده در گویش لکی نورآبادی در قیاس با زبان فارسی

    Article2015زبان شناختمهین ناز میردهقان، محمد نوری، نیلوفر حسینی کارگر

    مقالۀ حاضر با هدف توصیف واکه های ساده در گویش لکی نورآبادی در تقابل با فارسی نوشتاری معیار نگاشته شده است. بر این مبنا، به دنبال مقدمه ای کوتاه مشتمل بر جای گاه این گویش در خانوادة زبان های ایرانی، به ارائۀ مجموعه ای از تحلیل های ساختاری در آن می پردازیم. تحلیل فوق، با تأکید بر ن

  • توصیف ساخت های تحلیلی فعل در زبان فارسی براساس دستور واژی نقشی

    Article2011پژوهش های زبان شناسی تطبیقی( علمی - پژوهشی)مهرداد نغزگوی کهن

    تاکنون فعل و گروه فعلی زبان فارسی با توجه به رویکردهای مختلفی، چون برنامه کمینه­گرا، نظریۀ وابستگی و جز آن مورد بررسی و توصیف قرار گرفته است. تحقیق حاضر تلاش دیگری است در جهت توصیف ساخت­های تحلیلی فعلی در چارچوب دستور واژی­نقشی. در این مقاله، در ابتدا مفاهیم و اصول پایه­ای این دس