Thesis

اقبال و روشنفکری دینی

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

موضوع این رساله اقبال و روشنفکری دینی می باشد و سوال اصلی در این تحقیق و پژوهش نیز این گونه طرح گردیده که : مهمترین شاخصه های روشنفکری دینی در اندیشه های اقبال چیست؟ و آیا اصولا روشنفکر دینی واقعیت خارجی دارد؟ و اگر دارد مشخصه های اصلی و ویژگی های مهم آن چیست؟ یافتن پاسخ برای پرسش های فوق جزء رسالت اساسی و هدفهای اصلی این رساله به حساب می آید و در این راستا بررسی شخصیت ، افکار و عملکردهای علامه اقبال لاهوری محور بحث قرار گرفته و سعی شده که با رعایت بی طرفی و واقع بینی آثار گوناگون خود وی و همین طور منابع مختلف که در ارتباط یا شخصیت ، زندگی ایشان در دسترس بوده مورد مطالعه قرار گیرد. این نوشتار به بررسی مهم ترین شاخصه های روشنفکری دینی در اندیشه های اقبال لاهوری و صحت و سقم مفهوم اصطلاح ترکیبی روشنفکری دینی، منطقی بودن این اصطلاح و این که: آیا روشنفکر دینی وجود خارجی دارد یا خیر؟ می پردازد. نویسنده می کوشد واقعیت های مربوط به روشنفکری دینی در جوامع مسلمان، آثار افکار آنان بر جامعه و امکان جمع روشنفکری با دینی بودن افراد را بررسی نماید. وی در هفت فصل به تجزیه و تحلیل اندیشه های روشنفکرانه اقبال لاهوری می پردازد. در فصل اول به بحث درباره مفاهیم و کلیات تحقیق پرداخته و معنای لغوی و اصطلاحی روشنفکر، معنای دین، تعریف خود و خودی، تعریف سنت و تجدد و تعریف خاص اقبال لاهوری از تجدد و شاخصه های آن و دیدگاه های مخالفان و موافقان روشنفکری دینی را بررسیده است. نگارنده در فصل دوم پس از ذکر بیوگرافی اقبال لاهوری و شناسایی زمانه و خاستگاه اندیشه هایش، وی را از دیدگاه شخصیت های معروف جهان معرفی کرده و تحلیلی از سفرهای علمی او ارائه می دهد. در فصل سوم دیدگاه های اقبال لاهوری درباره ضرورت بازگشت به اسلام اصیل، اصلاح طلبی وی در آموزه های دین اسلام، راهکارهای اقبال جهت پرورش دادن خودی و دستیابی به شخصیت حقیقی خویشتن، دیدگاه های او در مورد جامعیت دین اسلام، اجتهاد، جبر و اختیار، معنویت گرایی و شخصیت فاطمه زهرا(س) به عنوان اسوه کامل بیان می گردد. در فصل چهارم رویکردهای اقبال لاهوری درباره علم گرایی تعقل، تفکر و دیدگاه های او در مقوله دستیابی مسلمانان به علوم جدید، علل رکود و انحطاط فکری مسلمانان، علم ارزشمند و مقدس و... بیان شده است. در فصل پنجم مردم گرایی اقبال لاهوری و مبارزه گسترده وی با استبداد داخلی و حکومت استبدادی و حکومت دموکراسی، حکومت دینی و بایسته های آن، فلسفه تشکیل حکومت دینی و موضع گیری وی در قبال حکومت های استبدادی مطرح می شود. اقبال و استقلال طلبی و مبارزه وی با استعمار خارجی، نقص ها و کاستی های فرهنگ غرب در قبال فرهنگ اسلامی، تهاجم فرهنگی غرب و راهکارهای مبارزه با تهاجم فرهنگی و استعماری و انتقاد اقبال از مقلدین غرب و فرهنگ غربی، از مباحث مهم فصل ششم به شمار می آید. در فصل هفتم تأثیر اندیشه های اقبال لاهوری در شکل گیری دولت اسلامی پاکستان و حرکت های فکری و مبارزاتی جهان اسلام به تصویر کشیده شده است

Supervisors and advisors

علی اصغر نصرتی، منصور میراحمدی

Similar theses

  • روند شکل گیری و تحول روشنفکری دینی در ایران

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده علوم اجتماعیابوالفضل منتظری

    در دوران معاصر، ضرورت پاسخ گویی به چالش سنت، خصوصاً فربه ترین بخش آن یعنی دین، و مدرنیته جریان های فکری عدیده ای را در سرزمینهای اسلامی موجب شده است. یکی از مهم ترین و در عین حال بحث انگیزترین این جریان ها، روشنفکری دینی است. روشنفکری دینی نوعی فعالیت روشنفکرانه در عرصه دین است و

  • تعامل جریان روشنفکری دینی با جمهوری اسلامی ایران (1364-1384)

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرسمسعود عبدالحسین پورفرد

    در پاسخ به این پرسش که چرا روشنفکری دینی ارگانیک پس از مدتی در جمهوری اسلامی ایران تبدیل به غیرارگانیک شد.این رساله می کوشد با استفاده از متدلوژی اسکینر وچارچوب نظری بازخود اندیشی تعامل بین روشنفکری دینی وجمهوری اسلامی ایران را مورد مطالعه قرار دهد. ابتدا مفهوم روشنفکری از ایده ه

  • روشنفکری دینی بررسی دیدگاه های شریعتی، نصر، سروش و آوینی

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطباییپروانه عزیزی

    سوال محوری رسال? حاضر که با عنوان "روشنفکری دینی در ایران: بررسی دیدگاه های شریعتی، نصر، سروش و آوینی" نگاشته شده است، عبارت است از: دیدگاه های شریعتی، نصر، سروش و آوینی نسبت به مسأله های روشنفکری و روشنفکـری دینی ایران؛ سنت و تجدد، دین و سکولاریسم، خود و غرب (هویت) و حکومت و حاک

  • بررسی جامعه شناختی دلایل فراز و فرود پایگاه اجتماعی گفتمان روشنفکری دینی در ایران از انقلاب 1357 تا به امروز

    Thesis2012وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تبریز - دانشکده علوم انسانی و اجتماعیسید محمد کاظم هاشمی

    نوشتار حاضر کوششی است برای توضیح و تبیین پایگاه اجتماعی گفتمان روشنفکری دینی در ایران از انقلاب 1357 تا کنون. این پایان نامه با تبیین مسائل اجتماعی ایران در سه دهه ی 60 ، 70 و 80 خورشیدی، به دنبال یافتن دلایل افول پایگاه اجتماعی گفتمان روشنفکری دینی در دهه های 60 و 80 و دلایل گست

  • سیر روشنفکری دینی در ایران و تعاملات آن با جامعه از سال 1320 تا 1357

    Thesis2012دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده علوم سیاسیشباهنگ مهاجرانی

    فرآیند روشنفکری در ایران به گونه ای بیمار متولد شد. چرا که با خصوصیات حقیقی روشنفکری شامل فکر علمی،نگاه به آینده، هوشمندی و احساس درد در مسائل اجتماعی فاصله بسیار داشت. از دوره قاجاریه که اندیشه های مدرن برخاسته از مدرنیته ی غربی به جامعه ی سنتی ایران راه یافت و به اندیشه مردم نف

  • روشنفکری دینی و عدالت در ایران معاصر

    Thesis2008وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام - دانشکده علوم سیاسی و اجتماعیعلیرضا یاری

    چکیده جریان روشنفکری دینی درون حاکمیت مهمترین جریانی است که در قالب پارادایم قدرت گرایی جریان روشنفکری دینی بعد از انقلاب اسلامی ایران به خصوص در سالهای اخیر ظهور پیدا کرده است به طوری که نقش بسیار مهمی در شکل گیری تحولات سیاسی و اجتماعی ایرانِ بعد از انقلاب اسلامی داشته و از آنج

Similar items

  • رویکرد روشنفکری دینی و حوزوی؛ انگیزه ها و چشم اندازها

    Article2009فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسیحسین دیبا

    جریان روشنفکری دینی ایران که اشخاص و خطوط فکری متنوع و متکثری، آن را راهبری می کنند، نیاز به واکاوی، تحلیل و بررسی این اهداف و مقایسه آنها با اهداف و رویکردهای روشنفکری حوزوی اهمیت بالایی دارد. در این مقاله تلاش می شود ضمن ارائه گزارشی اجمالی از رویکردهای اندیشه ای مهم ترین جریان

  • رویکرد روشنفکری دینی و حوزوی؛ انگیزه ها و چشم اندازها

    جریان روشنفکری دینی ایران که اشخاص و خطوط فکری متنوع و متکثری، آن را راهبری می‌کنند، نیاز به واکاوی، تحلیل و بررسی این اهداف و مقایسه آنها با اهداف و رویکردهای روشنفکری حوزوی اهمیت بالایی دارد. در این مقاله تلاش می‌شود ضمن ارائه گزارشی اجمالی از رویکردهای اندیشه‌ای مهم‌ترین جریان

  • روشنفکری دینی وبصیرت دینی

    بی شک یکی از عوامل مهم وتاثیر گذار در تلقی شفاف از مرزهای معرفتی اسلام ناب با تفکرات التقاطی ناشی از پیوند ناقص اپیستمولوژی غربی و کلام دینی، شناخت درست از مقوله روشنفکری است. البته توجه به مقوله روشنفکری مدرنیت وخطر آن برای دیانت نباید. مارا از التفات به سنت گرایی مذموم وتحجرگرا

  • جریان‌شناسی تطبیقی روشنفکری دینی در تاریخ معاصر ایران

    Article2020دولت پژوهي ايران معاصرحسین محمدی سیرت، سیدمهدی موسوی نیا

    وقوع انقلاب مشروطه، زمینه‌ساز ورود روشنفکری به ایران بوده است که به تبع آن و هم‌چنین به سبب بافت دینی جامعه ایرانی، با پدیده‌ای به نام روشنفکری دینی در سالهای اخیر روبه‌رو هستیم. این مقاله با در نظر گرفتن روش جریان‌شناسی تطبیقی به این سؤال پاسخ داده است که: "صورتبندی ویژگیهای اسا

  • بررسی ظرفیت روشنفکری دینی متأخر ایران در تحقق تربیت شهروندی مدرن

    روشنفکری دینی به‌عنوانمحصول رویارویی دین با مدرنیته، یکی از رویکردهای مناقشه‌انگیز و پرنفوذ چند قرناخیر دنیای اسلام است. این رویکرد در ایران نیز به یکی از مباحث مهم و جنجال‌برانگیزمیان اندیشمندان تبدیل‌شده و جهت‌گیری‌های بعضاً متفاوتی را تجربه کرده است. این جهت‌گیری‌هاسبب شده است

  • بررسی ظرفیت روشنفکری دینی متأخر ایران در تحقق تربیت شهروندی مدرن

    Articleعلوم تربیتیحمیدرضا پروار، دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه شیراز بابک شمشیری، دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی محمد مزیدی شرف آبادی، دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز

    روشنفکری دینی به عنوانمحصول رویارویی دین با مدرنیته، یکی از رویکردهای مناقشه انگیز و پرنفوذ چند قرناخیر دنیای اسلام است. این رویکرد در ایران نیز به یکی از مباحث مهم و جنجال برانگیزمیان اندیشمندان تبدیل شده و جهت گیری های بعضاً متفاوتی را تجربه کرده است. این جهت گیری هاسبب شده است