Thesis

تفسیر روایی تطبیقی آیات 100 تا 105 سوره بقره

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

تفسیر کلام الهی از زمان نزول تا عصر حاضر از بزرگترین دغدغه ها و مسائل پیشوایان و فرهیختگان دین مبین اسلام بوده، تا بتوانند در پرتوی آن به معارف اعتقادی و عملی و دستورات هدایت بخش و انسان ساز و همچنین به پاسخی برای مشکلات فرا روی جامعه بشری در عصرهای مختلف، دست یابند. و با توجه به اهمیت فراوان تفسیر قرآن و ضرورت استفاده از بهترین منبع برای آن، تفسیر روایی از موثق ترین و والاترین جایگاه در میان گونه های تفسیری برخوردار است. زیرا شالوده آن برگرفته از روایات تفسیری برجای مانده از معصومین (علیهم السلام) که مخاطبان حقیقی قرآن هستند و هیچ جنبه ای از قرآن بر آنان پوشیده نیست می باشد. اما متاسفانه از یک طرف صاحبان تفاسیر روایی فقط به جمع آوری و ذکر روایات تفسیری و بعضاً دسته بندی احادیث گردآوری شده بسنده کرده اند و از طرف دیگر این روایات همچون بسیاری از منابع منقول دیگر از آسیب های متعدد در سند و متن به واسطه گذر زمان و سود جوئی سودجویان مصون نمانده اند. لذا در این پژوهش برآنیم که با گردآوری هر چه کاملتر احادیث تفسیری فریقین ذیل آیات 100 تا 105 سوره بقره و نقد و بررسی سندی و متنی آنها با کمک دانش های حدیثی، تفسیری صحیح و روان با محوریت روایات تفسیری ذیل آیات مربوطه ارائه دهیم. به طور کلی 48 روایت در تفسیر این آیات از منابع مورد نظر گرد آمده است که از این تعداد، 17 روایت از منابع شیعی و 31 روایت از منابع اهل سنت است. در یک نگاه آماری به این روایات، می توان از نظر گونه شناسی و سند شناسی، تعداد آنها را به شرح زیر برشمرد: 6 روایت در ترسیم فضای نزول، 10 روایت در ایضاح لفظی، 14 روایت در ایضاح مفهومی، 5 روایت در بیان مصداق، 1 روایت در بیان لایه های معنایی، 1 روایت در استناد به قرآن، و نیز 11 روایت ترکیبی از دو یا چند گونه تفسیری هستند. اگر بخواهیم تعداد این گونه های روایی را با تفکیک روایات شیعه و اهل سنت و نسبت بین آنها را به دست آوریم، در روایات شیعه این آمار به این شرح است: 1 روایت در ترسیم فضای نزول، 7 روایت در ایضاح مفهومی، 2 روایت در بیان مصداق، 1 روایت در بیان لایه های معنایی، 1 روایت در استناد به قرآن و نیز 5 روایت ترکیبی از دو یا چند گونه تفسیری هستند. و نیز این آمار در روایات اهل سنت به شرح زیر است: 5 روایت در ترسیم فضای نزول، 10 روایت در ایضاح لفظی، 7 روایت در ایضاح مفهومی، 3 روایت در بیان مصداق و نیز 6 روایت ترکیبی از دو یا چند گونه تفسیری هستند. با توجه به آمار بدست آمده می توان گفت روایات اهل سنت در تفسیر آیات انتخابی، تقریبا دو سوم مجموع روایاتی است که در تفسیر این آیات به کار رفته است و حدود یک سوم روایات تفسیری باقی مانده ذیل این آیات به شیعه تعلق دارند. اما در مورد نسبت تعداد گونه های محتوایی در روایات هر دو فرقه می توان گفت: تقریباً نسبت یک دوم بین هر یک از این گونه ها برقرار است و روایات اهل سنت در هر یک از گونه ها دو برابر روایات شیعه است. در این نسبت، «ایضاح مفهومی» بیشترین آمار را در میان گونه های محتوایی روایات به خود اختصاص داده است. و تعداد این روایات بر اساس ارزیابی سندی چهارگانه: 2 روایت صحیح، 1 روایت موثق و 45 روایت ضعیف هستند. گفتنی است روایتی که از لحاظ سندی حسن شمرده شود ذیل این آیات وجود ندارد.

Supervisors and advisors

محمد کاظم رحمان ستایش، روح الله شهیدی

Similar theses

  • بررسی معناشناختی صفات خداوند در پایانه های آیات (مطالعه موردی: سوره بقره)

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی مشهدعلیرضا ره گشا

    صفات خدا و به تعبیر قرآن،«اسماء الحسنی»، از پر بسامدترین مفاهیم به کار رفته در قرآن کریم است که با تنوع بسیاری، در سرتاسر قرآن کریم به چشم می خورد. در میان «اسماء الحسنی»، نامهای فوق نیکوی خداوند، که در پایانه آیات قرار دارند، از اهمیّت و جایگاه ویژه ای برخوردارند و مفاهیم خاص و

  • تفسیر روایی اهل بیت علیهم السلام سوره های توحید، فلق و ناس

    Thesis2012سایر - دانشکده علوم حدیثهاجر کرمیان

    چکیده: موضوع این پژوهش «تفسیر روایی اهل بیت: سوره های توحید، فلق و ناس» است و روش آن به صورت کتابخانه ای است. در این تحقیق که با هدف ارائه ی تفسیری مبتنی بر آموزه های راسخون در علم یا همان پیامبر9 و امامان معصوم علیهم السلام به منظور فهم دقیق آیات قرآن تدوین یافته است؛ آیات هر سو

  • گزینش، گونه شناسی و تحلیل روایات تفسیری، ذیل آیات 1تا 32 سوره بقره

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیاتدنیا شیری ورنامخواستی

    حدیث، پس از قرآن، دومین منبع شناخت احکام و گزاره های دینی، در ابعاد مختلف معرفتی است. قرآن کریم در آیات فراوانی با تأکید بر شخصیت والای پیامبر اکرم(ص)، سخنان ایشان را وحیانی دانسته و سیره ایشان را به عنوان الگویی برای مومنان، معرفی کرده است، همچنین اطاعت از رسول و اولی الأمر(ع) ر

  • بررسی تطبیقی آیات 8-4 سوره اسراء در مورد پیشگویی تاریخی قرآن درباره بنی اسرائیل

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیفیروز علی

    این رساله با موضوع «بررسی تطبیقی آیات 8-4 سوره اسراء در مورد پیشگویی تاریخی قرآن درباره بنی اسرائیل» مشتمل بر طرح تحقیق، سه بخش و خاتمه ای است. در بخش اول به چهار مبحث مهم مربوط به بنی اسرائیل پرداخته شد. تعریف اصطلاحات، نگاهی گذرا به بنی اسرائیل از زمان حضرت موسی (ع) تا دوران مع

  • بررسی تطبیقی آیات اطعام از سوره مبارکه انسان

    Thesis2008وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قمپری ایوانی
  • تفسیر روایی ایات 142 الی 158 سوره بقره

    Thesis2013سایر - دانشکده علوم حدیثریحانه عباسی

    چکیده نوشتاری که پیش رو دارید تفسیر روایی تطبیقی آیات 142 الی 158 سور? مبارک بقره است که به عنوان بخشی از طرح کلان تفسیر روایی قرآن کریم دردانشگاه علوم حدیث در صدد ارائ? تفسیری روایی، صحیح و روان از آیات مذکور می باشد. آنچه این کار را از تفاسیر روایی موجود متمایز ساخته، انجام برر

Similar items