Thesis

معناشناسی حکمت در قرآن و حدیث

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

این پژوهش درصدد تبیین جایگاه معنایی واژه حکمت است و نگاه معناشناختی به این واژه، یک راه دست یابی به دقایق معنایی و پی بردن به مقصود خداوند متعال است. تعیین جایگاه معنایی دقیق حکمت با این روش، در گرو بررسی معانی قریب المعنی (مانند واژه های تفکر، حلم، حجر، لب، فطرت، فقه...)، واژه هایی که با واژه حکمت تقابل معنایی دارند (مانند واژه-های جهل، خطا، هوی، خشم، تعصب و..) و نیز سایر واژه های هم حوزه هم چون واژه هم نیشن (مانند واژه های کتاب، ملک، فصل الخطاب، آیات الله، موعظه الحسنه و ...) و یا واژه جانشین (مانند بصیرت، علم، عقل، فهم، معرفت، حکم) است. حکمت یک مفهوم قرآنی است که در روایات اسلامی نیز فراوان به کار رفته، با نگاهی به کتب تفسیری و نیز به کتاب هایی در موضوع، وجوه و نظایر و کتب لغت دانسته می شود که حکمت در معنایی مختلفی به کار رفته است. هم چنین حکمت در حوزه های دیگر جنبه اصطلاحی پیدا می کند و در آن حوزه ها براساس موقعیت خود مورد توجه و استفاده قرار گرفته است. در این پژوهش ابتدا معنای حکمت در لغت، قرآن و تفاسیر، حدیث و اصطلاح حکماء و عرفاء بررسی می کنیم. اهل لغت حکمت را چیزی می داند که از جهل جلوگیری می کند و مفسران نیز معانی هم چون قرآن، نبوت، سنت، رسیدن به واقع، معرفت خدا و ترس از خداوند ذکر کرده اند. در روایات نیز حکمت به قرآن، اطاعت از خداوند، شناخت امام و دوری از گناهان تفسیر شده است. البته حکما شناخت حق، استکمال نفس، تبحر بسیار در صناعت، تعقل برترین موجودات از طریق برترین علم و علم به احوال موجودات را حکمت می دانند و عرفاء معرفت، قوه ای نفسانی، مواعظ بصیرت آمیز را حکمت معرفی می کنند و علماء علم اخلاق، حد اعتدال قوه فکریه را حکمت می دانند. با بررسی این دیدگاه ها به این نکته پی می بریم که حکمت همان علم و دانشی است که فایده و منفعت آن زیاد است.

Supervisors and advisors

مهدی احمدی، علی محمد ساجدی

Similar theses

  • معناشناسی حکمت از منظر قرآن و حدیث

    Thesis2014دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیاتحسن احمدنیا

    قرآن کتابی است که نیاز به تدبر دارد و مسلماً صاحبان خرد، بیشترین سهم را در این بهره گیری دارند. لغت یونانی فیلوزوفیا در متون منطقی قدیمی که از یونانی به عربی ترجمه شده، به لفظ حکمت برگردانیده شده و عرب، لغت فلسفه را نیز مرادف حکمت به کار برده است حکمت، تاب معانی مختلفی را دارد که

  • معناشناسی الفاظ قرآن از دیدگاه طبرسی (بررسی موردی جزء 27 مجمع البیان)

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده الهیاتفاطمه نظری

    معناشناسی واژه های قرآن یکی از اساسی ترین پایه های فهم و تفسیر دقیق قرآن است. دست یابی به معنای یک واژه در قرآن از ریشه شناسی آغاز می شود و پس از بررسی سیر تطور آن، مفهوم واژه در حوزه معنایی خاصی که در آن قرار گرفته، روشن می شود. اما صرف بررسی لغت برای تعیین مقصود قرآن کافی نیست

  • بررسی تطبیقی نسخ با تکیه بر قرآن، حدیث و عهدین

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیلیلا حسینی

    در این تحقیق دو دسته از موارد نسخ بررسی شده است: یک دسته از آن ها مواردی است که قرآن به نسخ آن ها اشاره داشته که این موارد در دو فصل « نسخ های تخفیفی و تضییقی میان دینی مذکور در قرآن » و « نسخ های ابطالی میان دین مذکور در قرآن» مورد بررسی قرار گرفته است و دسته ی دیگر در قرآن و حد

  • معناشناسی صفات قرآن در قرآن با تأکید بر آراء مفسران

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم - دانشکده علوم قرآنی کرمانشاهصاحبه السادات حواسی ابدالانی

    قرآن مهمترین منبع دینی و متنی مقدس است که در آیات متعددی، به عناوین و اوصاف مختلفی نامبردار گشته و چهار عنوان (قرآن،کتاب، فرقان و ذکر) از جمله عناوین مشهور و مورد اتفّاق نظر اکثریت قرآن پژوهان می باشد. چون هر کدام از عناوین مذکور در آیاتی، مفهومی وصفی داشته اند از این رو در شمار

  • ارزیابی نرم افزارهای علوم اسلامی(قرآن، حدیث، فقه و احکام) شهر قم از سه دیدگاه رابط کاربر، قابلیت های جستجو و تجربه کاربری

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرسفائزه اسکندری

    هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی رابط کاربر و قابلیت جستجوی نرم افزارهای علوم اسلامی شهر قم در سه حوزه قرآن، حدیث، فقه و احکام بر اساس معیارهای ارزیابی استخراج شده از منابع معتبر انگلیسی و فارسی است. همچنین در این پژوهش، تجربه کاربری نرم افزارهای علوم اسلامی بر اساس پرسشنامه استخراج شد

  • حقوق اقلیت سیاسی از دیدگاه قرآن، حدیث و سیره نبوی(ص)

    Thesis2011سایر - دانشکده علوم حدیثاکبر محمودی

    اقلیت سیاسی (مخالفان سیاسی) در هر جامعه ای، به طوری اهمیت دارد که امکان دارد در آینده دور یا نزدیک به اکثریت سیاسی تبدیل شود. این از خصوصیات ذاتی جامعه انسانی، اقتضای تداول قدرت و از سنتهای الهی است. این امکان در کشور هایی که دارای سیستم دموکراسی اند به صورت روشن تری نمایان است؛

Similar items

  • متدولوژی معناشناسی واژگان قرآن

    Articleفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای قرآنیجواد سلمان زاده، دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث زینب سادات حسینی، استادیار دانشگاه مازندران

    واژه ها به عنوان عنصر اصلی کتاب قرآن، از جایگاه والایی در آن برخوردارند و گام نخست در فهم متن قرآن را به معناشناسی خودشان اختصاص می دهند. این نوشتار با پیش فرض امکان، ضرورت و فوریت معناشناسی واژگان قرآن، بر آن است که روشی جامع در معناشناسی واژه های قرآن ارائه کند. روش معناشناسی ق

  • متدولوژی معناشناسی واژگان قرآن

    واژه‌ها به‌عنوان عنصر اصلی کتاب قرآن، از جایگاه والایی در آن برخوردارند و گام نخست در فهم متن قرآن را به معناشناسی خودشان اختصاص می‌دهند. این نوشتار با پیش‌فرض امکان، ضرورت و فوریت معناشناسی واژگان قرآن، بر آن است که روشی جامع در معناشناسی واژه‌های قرآن ارائه کند. روش معناشناسی ق

  • حکمت مطهرات ( وضو و غسل ) از دیدگاه قرآن، حدیث و علوم پزشکی

    Articleمجله دانشگاه علوم پزشکی اراکمصطفی دلاور، mostafa delavar arak university of medical sciencesدانشگاه علوم پزشکی اراک

    احکام و قوانین الهی که در دنیا به صورت دین و دستورات عبادی ظهور کرده، اسرار و باطنی دارنــد. طهارت و نظافت و به خصوص وضو و غسل اهم امور است برای عبادت و طهارت ظاهر وسیله حصول طهارت باطن است. در فلسفه وضو و غسل دو نوع فایده وجود دارد. فایده اخلاقی و معنوی و فایده بهداشتی، انسان طا

  • معناشناسی الفاظ قرآن در تفسیر مجمع البیان

    Article2012مطالعات قرآن و حدیثفتحیه فتاحی زاده، فاطمه نظری

    معناشناسی واژه های قرآن یکی از اساسی ترین پایه های فهم و تفسیر دقیق قرآن است. دست یابی به معنای یک واژه در قرآن از ریشه شناسی آغاز می شود و پس از بررسی سیر تطور آن، مفهوم واژه در حوزه معنایی خاصی که در آن قرار گرفته، روشن می شود. اما صِرف بررسی لغت برای تعیین مقصود قرآن کافی نیست

  • بهره‌گیری از سیاق متنی در معناشناسی ساختگرای قرآن کریم

    معناشناسی ساختگرای قرآن، معنای واژگان را با استفاده از متن قرآن و از طریق روابط هم‌نشینی و جانشینی واژگان تعیین می‌کند. در این روش، توجه به واحدهای زبانیِ «واژه» و «جمله»، بدون درنظر گرفتن «گفتمان» صورت می‌گیرد. بنابراین بخشی از سیاق متنی آیات در شناخت معنا لحاظ نمی‌شود. پژوهش حا

  • ارزیابی قابلیت های جست‌وجوی نرم افزارهای علوم اسلامی (قرآن، حدیث، فقه و احکام) شهر قم

    هدف: پژوهش حاضر به دنبال ارزیابی قابلیت جست‌وجوی نرمافزارهای علوم اسلامی شهر قم در سه حوزه قرآن، حدیث، فقه و احکام بر اساس معیارهای استخراج شده از منابع معتبر انگلیسی و فارسی است.روش: این پژوهش به روش ارزیابانه و با استفاده از 91 گویه در دو بخش خصیصههای جست‌وجو و ویژگی‌های مربوط