تفسیر موضوعی "علم" در قرآن کریم با رویکرد انسان شناسی فرهنگی
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
استفاده از هدایت قرآن کریم در عصر کنونی نیازمند ترجمه آن به ادبیات کنونی ماست. در این راستا یکی از عرصه های تفسیری استفاده از رویکرد و ادبیات علوم انسانی در فهم معانی واژگان و آیات قرآنی است. در این پایان نامه معنای علم به عنوان یکی از معانی محوری قرآن کریم با رویکرد انسانشناختی بررسی می شود. اینکه علم فارغ از معانی پسینی در خود قرآن کریم به چه معناست و انسان در چه فرایندی به علم دست یافته و عنوان عالم می گیرد، مسأله ای است که با کمک رویکرد و نظریاتی از رشته انسان شناسی می توان بدان اندیشید. در یک تحلیل انسان شناختی می توان نظام علمی جوامع مختلف بشری را با تقابل بین انسان محوری و کلام محوری بررسی و دسته بندی کرد. نظام علمی جامعه عرب عصر نزول نظامی انسان محور بوده و به تبع دانشی که قرآن کریم از آن سخن می گوید در همین فضا قابل مطالعه است. در این فضا به انباشت و توسعه کلام به عنوان محصولات معرفتی اهمیت داده نمی شود، بلکه هدف علم در شکل گیری شخصیت انسانی دیده می شود، چنانکه منشأ علم نیز نه از تلفیق کلامی با کلامی دیگر و استنتاج کلامی جدید بلکه از تجربه زیسته بشری حاصل می شود. در تحلیل دیگر با کمک مبحث رسانه های سرد و گرم از نشانه شناسی، فرهنگ جوامع بشری را از حیث میزان سهم سخن و عمل در فرایند تعلیم دسته بندی می کنیم. کم گویی و آموزش عملی در فرهنگ عرب عصر نزول غلبه داشته و قرآن کریم نیز بر تطابق و موازنه بین سخن و عمل تاکیدی ویژه دارد. در ضمن ما برای درک بهتری از معنای تاریخی ماده علم و رسوبات معنایی آن در ذهن زبانی ناخوداگاه جامعه عرب، فصلی را به ریشه شناسی ماده علم در زبان های سامی اختصاص دادیم. در این فصل شکل گیری معنای علم را حاصل تطور معناهایی چون دیدن، تصویر، نشانه و... دانسته ایم.