Thesis

تترکیب و اشتقاق در دستور زبان فارسی و عربی

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

برای واژه سازی، راههای متعدّدی وجود دارد؛ امّا ادیبان و زبان شناسان، «ترکیب» و «اشتقاق» را از اصلی ترین فرایندهای ساخت واژه برشمرده اند. در این راستا، زبان فارسی به دلیل اینکه از خانواده زبانهای «هندواروپایی» دانسته شده و در این خانواده، فرایند واژه سازی عمدتاً از راه «ترکیب» صورت می گیرد؛ در زمره «زبانهای ترکیبی» قرار گرفته است. در مقابل، زبان عربی، هم نژاد با زبانهای «سامی» است که به دلیل اهمّیّت «اشتقاق» در فرایند واژه سازی این زبانها در ردیف «زبانهای اشتقاقی» معرّفی گشته است. این پژوهش بر آن است تا با کند وکاوی عمیق تر، دو فرایند «ترکیب و اشتقاق» را در دو زبان «فارسی و عربی» مورد بررسی قرار داده و از این چشم انداز، به بررسی تطبیقی بین این دو زبان بپردازد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اوّلاً: فرایندهای «ترکیب و اشتقاق» در هر دو زبان «فارسی و عربی» وجود دارد؛ هرچند، مفهوم و درصد به کارگیری هر فرایند در این دو زبان، یکسان نیست و با یکدیگر، متفاوتند؛ ثانیاً: زبان فارسی در مقایسه با زبان عربی، توانایی و خلّاقیّت بیشتری برای ساخت واژگانِ جدید و مورد نیاز خود دارد و زبان عربی، در این خصوص، محدود و محصور است.

Supervisors and advisors

محمّدصادق بصیری، عنایت الله شریف پور

Similar theses

  • تصحیح، ترجمه و تحشیه قواعدالفرس قدیم ترین دستور زبان فارسی به زبان عربی

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسمیرا رکنی زاده

    رساله قواعدالفرس که قدیم ترین دستور زبان فارسی به زبان عربی است توسط ابن کمال پاشا یا کمال پاشا زاده در قرن دهم هجری نوشته شده است. او دانشمندی است ترک زبان که در عهد عثمانی می زیست. حدود سی صد اثر به سه زبان ترکی، عربی و فارسی در زمینه های فقه، اصول، تفسیر، کلام و زبان بدیشان نس

  • کتاب شناسی توصیفی – تحلیلی مطالعات دستور زبان فارسی

    Thesis2015دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیاتکریم شنی

    در هر زبانی تدوین دستور زبان اهمیت فراوانی دارد؛ این سنت رایج هر زبانی است. در گذشته معمولاً تدوین دستور بیشتر باهدف آموزش زبان صورت می گرفت؛ از این جهت، در هر زبانی، بیگانگان در تدوین دستور آن زبان برای سهولت در آموزش آن، پیشگام بوده اند. این امر در مورد زبان فارسی شیوع بیشتری د

  • تصحیح، تعلیق و نقد و بررسی تحقیق القوانین بر اساس دستور زبان فارسی جدید

    Thesis2009وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی - پژوهشکده ادبیاتالهام قلعه قوند

    راه یافتن زبان و ادبیات فارسی به شبه قاره هند و پاکستان، از زمان محمود غزنوی، باعث شد زبان فارسی به مدت چند قرن زبان سیاست، دین، علم، ادب و هنر در شبه قاره گردد. بنابراین، دولت مردان و فرهیختگان بومی و مهاجر، برای آموختن زبان فارسی، به دو ابزار فراگیر زبان فارسی، یعنی تألیف فرهنگ

  • نقد مبحث حروف در دستور زبان فارسی و تطور اقسام آن در متون ادب فارسی (از آغاز تا پایان قرن هفتم)

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیزهره zohreh

    چکیده مبحث حروف از مباحث مهم و تأثیرگذار زبان فارسی است که اختلاف نظرهای فراوانی در آن دیده می شود. در برخی از کتاب های دستور زبان که به این مقوله توجه بیشتری کرده اند، بویژه «دستور زبان فارسی، کتاب حروف اضافه و ربط» خطیب رهبر، اقسام و معانی گوناگونی برای حروف برشمرده شده است اما

  • بررسی کتاب های دستور زبان فارسی به غیرفارسی زبانان مرکز بین المللی زبان فارسی دهخدا در چارچوب نظریه نقش گرایی هلیدی

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان تهران - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیناهید امیرزاده

    چکیده پژوهش حاضر نگاهی به مجموعه آموزشی کتاب های دستور آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان مرکز بین المللی زبان فارسی دهخدا، به عنوان جدید ترین کتاب های آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان است که در سال 1390 به چاپ رسیده است. روش تحقیق این پایان نامه توصیفی و تحلیلی است و چارچوب

  • سیر تحول اشتقاق در زبان فارسی نو

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه بوعلی سینا - دانشکده ادبیات و علوم انسانیحامد نقاشیان یزدی

    این پژوهش به بررسی سیر تحول اشتقاق در زبان فارسی نو می پردازد. با مطالعه گزیده ای از متون منثور قرون چهار تا چهارده هجری سیر تحول اشتقاق را مورد بررسی قرار دادیم0 سعی بر آن بوده نسخ کتب منتخب حاوی کمترین اصلاحات و تنظیمات بوده و تقریبا برابر اصل باشند. توضیحاتی نیز در خصوص هر وند

Similar items

  • «ترکیب» و «اشتقاق» در دستور زبان فارسی و عربی

    برای واژهسازی، راههای متعدّدی وجود دارد، امّا ادیبان و زبانشناسان، «ترکیب» و «اشتقاق» را از اصلیترین فرایندهای ساخت واژه برشمردهاند. از این رو، زبان فارسی به دلیل اینکه از خانوادۀ زبانهای «هندواروپایی» است و در این خانواده، فرآیند واژهسازی عمدتاً از طریق «ترکیب» صورت می گیرد، در

  • بررسی تطبیقی تمیز در دستور زبان فارسی و عربی

    زبان فارسی و عربی از دیرباز پیوند ناگسستنی با هم یافته‌اند که یکی از مؤلفه‌های فرهنگی و ادبی دو ادبیات فارسی و عربی را تشکیل داده است. زبان و موضوعات مربوط به آن از جمله مباحث دستوری، یکی از مؤلفه‌های فرهنگی و ادبی این دو زبان و ادب است که از همدیگر تأثیر پذیرفته‌اند. از جمله مقو

  • حرف شرط «اگر» در دستور زبان فارسی و معادل های آن در زبان عربی

    Articleفنون ادبیسمیه کاظمی نجف آبادی، استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سیدمحمد رضا ابن الرسول، استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران منصوره زرکوب، دانشیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

    ترجمه جمله های شرطی به دلیل منطبق نبودن ساختار نحوی دو زبان فارسی و عربی، همواره مشکلاتی برای مترجم پدید می آورد. یکی از جوانب این دشواری ناشی از انطباق نداشتن ادوات شرط فارسی و عربی است؛ بدین معنی که بیشتر جمله های شرطی در زبان فارسی با حرف شرط «اگر» بیان می شود، در حالی که در ز

  • حرف شرط «اگر»‌در دستور زبان فارسی و معادل‌های آن در زبان عربی

    ترجمه جمله‌های شرطی به دلیل منطبق نبودن ساختار نحوی دو زبان فارسی و عربی، همواره مشکلاتی برای مترجم پدید می‌آورد. یکی از جوانب این دشواری ناشی از انطباق نداشتن ادوات شرط فارسی و عربی است؛ بدین معنی که بیشتر جمله‌های شرطی در زبان فارسی با حرف شرط «اگر» بیان می‌شود، در حالی که در ز

  • اشتقاق در زبان فارسی

    Article2006زبان و ادبیات فارسیعصمت خوئینی

    هدف مقاله حاضر آن است تا نشان‌دهد مبحث «اسم جامد و مشتق» در دستور زبان فارسی، الگوبرداری نادرستی از قواعد زبان عربی بوده و منطبق با ساختمان زبان فارسی نیست؛ زیرا فارسی از گروه‌زبان‌های ترکیبی است و عربی از گروه زبان‌های اشتقاقی. مؤلف با نقد سه دیدگاه متناقض دستورنویسان فارسی در ب

  • بررسی روش دستور آموزشی در کتاب‌های دستور زبان فارسی

    Article2023نقد، تحليل و زيبايي شناسي متوننوشاد رضائی، بیژن ظهیری ناو، شکرالله پورالخاص، بهزاد رهبر

    بررسی کتاب‌های دستور زبان فارسی و بازنمایی شیوه‌های بیان و آموزش آن‌ها در تطبیق با نظریه‌های جدید آموزشی می‌تواند راه-گشای دستورنویسی و آموزش علمی آن باشد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی کتاب‌های دستور زبان فارسی با معیارهای روش دستور آموزشی بوده است. در این پژوهش گردآوری‌داده‌ها به‌صو