بررسی اثرات نامتقارن شوک های درآمدهای نفتی بر تورم و بیکاری در ایران طی سال های 1353 تا 1390
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
شوک های درآمدی نفت یکی از عوامل اصلی بسیاری از بحران های اقتصادی در میان کشورهای واردکننده و صادرکننده نفت است. به همین جهت، بررسی اثر تکانه های درآمدی نفت بر اقتصاد کشورهای صادرکننده نفت ازجمله ایران که در آن، درآمد حاصل از صدور نفت به عنوان موتور محرکه اقتصاد شناخته می شود، ضروری است. با توجه به وابستگی ایران به درآمدهای نفتی و آثار نوسانات وجوه حاصل از فروش نفت که عمدتا از طریق تحت تأثیر قرار دادن اجزای پایه پولی وحجم پول، نهایتا نرخ تورم و بیکاری را از کنترل دولت خارج می کند، این مطالعه به بررسی اثرات نامتقارن شوک های درآمدی نفت بر بیکاری و تورم در ایران طی دوره زمانی1390-1353 با استفاده از نرم افزار eviews 4می پردازد. بدین منظور ابتدا تکانه های درآمد نفت با بکارگیری روش صافی هودریک - پرسکات محاسبه و سپس با استفاده از یک سیستم معادلات همزمان شامل دو معادله عرضه و تقاضای کل، اثر شوک های درآمدی نفت با روشgmm برآورد شده است. نتایج این تحقیق کاربردی نشان داده است که: در کشور ایران شوک های درآمدی نفت با بیکاری نسبت معکوس و با تورم رابطه ای مستقیم دارد. علاوه بر آن نتایج تحقیق بیانگر آن است که شکاف بین نرخ تورم و نرخ تورم انتظاری اثری منفی بر نرخ بیکاری دارد. نهایتا آن که واکنش متغیر بیکاری به تکانه های مثبت و منفی درآمدی نفت نامتقارن بوده و تغییر نرخ بیکاری حاصل از تکانه های درآمدی منفی بیش از تکانه های مثبت است. بر این اساس پیشنهاد می شود که: جهت کاهش وابستگی اقتصاد به نفت و در نتیجه کاهش آسیب پذیری آن از جهت اثرگذاری بر تورم و بیکاری در سطح جامعه، سیاست های اصلاحی اعم از سیاست های ارزی و مالی به اجرا گذاشته شود. از این رو ضروری است که دولت، به تدریج درآمدهای جایگزین، که مهم ترین آن درآمدهای مالیاتی است، را وارد بودجه های سالیانه نماید. با توجه به تأثیر سیاست های پولی به موقع و مناسب به عنوان ابزاری مفید در دست دولت در جهت کنترل شرایط تورمی، در سیاست های پولی کشور تجدید نظر صورت گرفته و در جهت تقویت آن ها برای پاسخگویی به افزایش تورم گام برداشته شود.