Thesis

نقد زیباشناسانه دیوان واله اصفهانی

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

چکیده آقامحمّدکاظم واله اصفهانی(1145ـ1229ق.) از شاعران مشهور در اواخر دوران زندیه و اوایل عهد قاجار می¬زیسته است. دیوان اشعار او چیزی کمتر از شش هزار بیت را شامل می¬شود که قالب عمد? آنها را غزل تشکیل می¬دهد. واله با آنکه در دور? رواج مکتب بازگشت می¬زیسته اما بطور کامل، از معیارهای سبکی آن پیروی نکرده؛ بطوری که ویژگی¬های سبک عراقی در بخش¬هایی از اشعار او نمود بیشتری دارد. در این پایان¬نامه که به نقد زیباشناسان? دیوان واله اصفهانی اختصاص دارد، پس از معرّفی شاعر و شرایط زندگی و زمانه و آثار او و بحث دربار? نهضت بازگشت ادبی، به بررسی دیوان واله اصفهانی و نشانه¬های زیبایی¬شناسی و سخن¬آرایی در آن پرداخته شده است. در این بررسی، ابتدا، به وضعیت قالب¬های شعری و پراکندگی آنها در دیوان توجّه شده و سپس، لایه های مختلف سبک شعر واله در مقایسه با مکتب بازگشت و معیارهای شعر کلاسیک فارسی تشریح گردیده که شامل سبک¬شناسی زبانی، ادبی و فکری می¬شود. در سطح زبانی به ویژگی¬های آوایی، عنصر وزن و واژه¬گزینی، عناصر دستور تاریخی و عوامل نحوی پرداخته شده و سبک ادبی مباحث بدیعی و بلاغی را در برمی¬گیرد که شامل آرایه-های لفظی و معنوی و صورخیال می¬شود. در بررسی سطح فکری سبک شعر واله، علاوه بر برشمـردن مضمون¬هـای مختلف دیوان و طبقه¬بندی آنها، بعضی اندیشه¬های محوری او ـ از جمله مقول?عشق ـ و نیز تلمیحات اشعار او و اصطلاحات مختلف مندرج در آنها گنجانده شده¬است. واله اصفهانی در گزینش قالب¬ها بیشتر به آن دسته از شاعران بازگشت نزدیک شده که غزل را محور خلاقیّت خود قرار داده¬اند؛ با این همه، مضمون غزل¬های او آمیزه¬ای از فضای سبک عراقی، گرایش واسوخت و مضامین بازگشتی است. قصاید واله کم¬شمار و کاملاً تقلیدی هستند و استحکام اشعار قصیده¬سرایان خراسان را دارند. در عین حال، قطعات او بیشترین شباهت را به آثار شاعران بازگشتی دارند و در آنها بیشتر مدح و مادّه تاریخ دیده می¬شود. نمونه¬هایی از قطعات تعلیمی نیز در دیوان واله هست. شعر واله از نظر ویژگی¬های زبانی در مقایسه با شاعران دور? بازگشت پختگی بیشتری دارد که ناشی از وفاداری او به برخی ارزش¬های سبک عراقی است. در زبان وی مواردی از کاربرد الفاظ و ساختارها و کاربردهای کهن فارسی با همان مفاهیم قدیمی دیده می¬شود که ریشه در تقلید شاعر و انس او با آثار کلاسیک دارد. الفاظ عربی درحد متعادل و متعارف به شعر او راه یافته¬اند. مضامین شعر او نیز تابع فضای حاکم بر شعر کلاسیک است و جز برخی لحن¬ها و مضمون¬ها که در غزل او نمود بیشتری یافته-اند ـ نظیر شکواییه، واسوخت و فراقیه است. از نظر ادبی، واله توجّه خاصی به آرایه¬های مبتنی بر تکرار نظیر واج¬آرایی و جناس و تکرار واژه ها داشته است و در بین صنایع معنوی موسیقایی-ترین¬ها را به کار گرفته است. صورخیال نیز نقش موثری در زیبایی اشعار واله دارند او انواع تشبیه را با دقّت و موفقیت در شعر خود به کار گرفته و استعاره¬هایش بیشتر به تشخیص گرایش دارند. استعار? مصرحه نیز در شعر واله چشمگیر است البتّه، این شاعر در کاربرد آرایه ها و صورخیال هرجا به تقلید روی آورده کوشیده است با تصرفات مضمونی یا ساختاری، آن را با ابتکار همراه سازد. وزن اشعار واله متنوع و کیفیّت اعمال قواعد عروضی در شعر او بسیار خوب و بدور از ضعف¬ها و لغزش¬هاست. بحر هزج و رمل بیشترین بسامد را در دیوان او و نیز در غزلیاتش دارد و نمونه های وزن دوری، جز یکی دو بحر سالم، در دیوان او اندک است. ¬ کلید واژه¬ها: واله اصفهانی، شعر دور? قاجار، نقد ادبی، بلاغت، بازگشت ادبی.

Supervisors and advisors

محمود الهام بخش، مهدی ملک ثابت

Similar theses

  • نقد زیباشناسانه دیوان باباافضل کاشانی

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یزد - دانشکده ادبیاتعلی اکبر تلاج

    چکیده: حکیم افضل الدّین محمّد مرقی کاشانی از برگزیدگان فلاسفه، علماء، حکماء، عرفا، و شعرای روزگار مغول، در قرن هفتم هجری قمری، صاحب آثار فراوانی به نثر و نظم فارسی، از بزرگترین رباعی سرایان قرن هفتم و یکی از ارکان شعر فارسی به شمار می رود. وی علاوه بر حکمت و فلسفه، در ادب فارسی ن

  • تحقیق و تصحیح دیوان اشعار محمد کاظم واله اصفهانی

    Thesis2012وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطباییفرزانه رضایی

    بررسی و پژوهش و تحقیق در نسخ خطی هر زبانی بهترین معرف متون ادبی آن زبان می تواند باشد. از برکت تصحیح و تحقیق در متون ادب فارسی است که ما می توانیم به نوشته-ها و سروده های ارزشمند زبان در روزگاران گذشته دست یابیم. شکی نیست که اگر تصحیح متون و تحقیق در مورد آن ها انجام نگیرد، ما نم

  • نقد و تحلیل دیوان نشاط اصفهانی

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه یزدفاطمه ابوالحسنی

    میرزا عبدالوهاب نشاط اصفهانی یکی از شاعران بنام دوره دوم بازگشت ادبی است که در اصفهان متولّد شد.وی در زمان پادشاهی آقا محمّد خان قاجار، به حاکمیّت اصفهان منصوب گردید و در همان زمان، انجمن ادبی نشاط را که در واقع،ادامه انجمن ادبی همشهری وی، مشتاق اصفهانی، بود تشکیل داد.نشاط در زما

  • شرح و توضیح تلمیحات، تمثیلات و اعلام در دیوان نشاط اصفهانی

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان فارس - دانشکده ادبیاتاحمد انصاری

    موضوع تحقیق در این پایان نامه شرح و توضیح تلمیحات و تمثیلات و اعلام در دیوان نشاط اصفهانی است. در اشعار نشاط ـ شاعر دوره ی بازگشت ادبی ـ آیات و احادیث و امثال و اشارات تاریخی جایگاه ویژه ای دارد که از گستره ی فرهنگ اسلامی و ادبیات غنی فارسی سرچشمه می گیرد. در این پژوهش هر جا تلمی

  • شرح 20 قصیده از دیوان طغرایی اصفهانی (قصاید شماره 21 تا40)

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده زبانهای خارجیمریم نوری

    طغرایی اصفهانی از بزرگترین شاعران عصر عباسی دوم به شمار می آید. وی ادیبی بلیغ و شاعری برجسته است که ویژگیهای ادب جاهلی و آداب عصر نهضت را در شعر خود جمع کرده و لامیه ی وی مشهور به «لامیه العجم» در بحر بسیط، نمونه بارزی از این تلفیق می باشد. وی دیوان شعری به زبان عربی، در مضامین م

  • تصحیح و شرح دیوان الفت اصفهانی

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان فارس - دانشکده ادبیات و علوم انسانیسجاد اسفندیاری

    الفت اصفهانی دارای دیوان اشعاری است که شامل انواع ادبی :غزل ،قصیده ،قطعه،ترکیب بند،مسمط و رباعی است.دیوان اشعار وی مشتمل بر 3400بیت است.این دیوان دارای دو نسخه ی خطی است.نسخه ی موجود در کتابخانه و موزه ی ملی ملک،نسخه اصلی بوده که توسط شاعر نوشته شده است.و نسخه ی موجود در کتابخانه

Similar items

  • تحلیل و نقد تصحیح دیوان مشتاق اصفهانی

    Article2019شعر پژوهیمحبوبه مجیدی نیا، علی اکبر احمدی دارانی

    میرسیّد علی مشتاق اصفهانی از شاعران بنام قرن دوازدهم و از تأثیرگذاران مکتب بازگشت است. روی‌گردانی از سبک هندی که همزمان با دورة فترت صفویان بود، زمینه‌ای را برای مشتاق و دوستانش فراهم کرد تا شیوة شاعران گذشته را بازآفرینی کنند. مشتاق کاروان سالار شد و گروهی از شاعران هم‌عصرش نیز

  • نقد تصحیح دیوان رفیع‌الدّین لنبانی اصفهانی و تصحیح دگرباره‌ی بعضی از ابیات آن

    Article2023شعر پژوهیلیلا شوقی

    نقد تصحیح دیوان رفیع‌الدّین لنبانی اصفهانی و تصحیح دگرباره‌ی بعضی از ابیات آن لیلا شوقی* چکیده رفیع‌الدّین عبدالعزیز لنبانی اصفهانی از گویندگان اواخر سده‌ی ششم و اوایل سده‌ی هفتم است که اشعاری به زبان فارسی و عربی دارد. بیشتر اشعار او در قالب قصاید مدحی است؛ امّا در غزل، رباعی، ت

  • نقد دیوان الفت اصفهانی

    Articleفصلنامه نقد کتاب میراثرضا خبازها

    میرزا محمدکاظم بن زین العابدین شاعر اصفهانی نیمۀ دوم سدۀ سیزدهم هجری قمری است که ناصرالدین شاه، ظلّ السلطان، و سی و چند نفر از دیگر رجل سیاسی آن عهد را ستایش کرده است. دیوان اشعار او به کوشش مژگان اسماعیلی (کارشناس ارشد مرمت و احیاء بناها و بافت های تاریخی، و رئیس کنونی پژوهشکدۀ

  • جلوه های بدیع معنوی در دیوان رفیق اصفهانی

    Article2020نقد، تحليل و زيبايي شناسي متونلیلا عدل پرور

    بدیع از دیدگاه زیباییشناسی دانشی است که با آن زیباییهای سخن آشکار میشود. رفیق اصفهانی از شاعرانی است که صنایع معنوی بدیعی مورد توجّه وی بوده و برای زیبایی آفرینی و آراستن کلام خود در حد اعتدال از آرایه های بدیع معنوی در شعر خود بهره برده است. نگارنده در پژوهش حاضر به شیوه‌ی توصیف

  • بررسی و تحلیل نسخۀ خطّی دیوان خالص اصفهانی

    Articleپژوهشنامه نسخه شناسی متون نظم و نثر فارسیآسیه ذبیح نیا عمران، دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور یزد نیرالسادات ابطحی، کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور یزد

    سیّد حسین امتیاز علی خان خالص اصفهانی از شاعران اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم است که در سال 1122 هـ.ق. در هندوستان وفات یافت. خالص مانند بسیاری از شاعران ایرانی برای دریافت صله راهی هندوستان شد. سبک شعر او هندی است اما زبان او از قرن دوازدهم کهنه­تر است. او نزدیک به دو هزا

  • بررسی و تحلیل نسخۀ خطّی دیوان خالص اصفهانی

    سیّد حسین امتیاز علی خان خالص اصفهانی از شاعران اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم است که در سال 1122 هـ.ق. در هندوستان وفات یافت. خالص مانند بسیاری از شاعران ایرانی برای دریافت صله راهی هندوستان شد. سبک شعر او هندی است اما زبان او از قرن دوازدهم کهنه­تر است. او نزدیک به دو هزا