بررسی فرایند توانمندسازی زنان سرپرست خانوار با تأکید بر رویکرد کارآفرینی اجتماعی؛ مطالعه موردی ستاد توانمندسازی زنان سرپرست خانوار شهرداری تهران در سال 1391
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
زنان سرپرست خانوار فقیر یکی از گروه های آسیبپذیر جامعه هستند که با توجه به رشد فزاینده آمار آنها در سالهای اخیر، چگونگی رسیدگی به مسائل مختلف مبتلا به زندگی ایشان تبدیل به چالشی مهم در ایران شدهاست. در بین تجربههای متعددی که در این راستا صورت گرفته است، توجه به کارآفرینی به طور عام و کارآفرینی اجتماعی به طور خاص در جال افزایش است. این پژوهش از یک سو پیرامون بررسی یکی از این تجارب و با هدف تبیین شرایط لازم برای موفقیت چنین تجاربی انجام شدهاست و از سوی دیگر تلاش داشته است تا عوامل موثر بر توانمندی زنان سرپرست خانوار در راستای تأمین معیشت و مدیریت امور خود و افراد تحت تکفل شان را روشن سازد. روش انجام بخش نخست پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه ای بودهاست. دادههای مورد نیاز در این بخش نیز عمدتا از طریق بحثهای گروهی متمرکز و مصاحبههای انفرادی نیمه ساختار یافته با نیروهای ذی نفع در سازمان شامل مدیران، کارشناسان و کارآفرینان گردآوری شدهاست. پس از پیمودن مراحل سه گانه کدگذاری مطابق الگوی پیشنهادی اشتروس و کوربین (1998)، پدیده مرکزی تحقیق تحت عنوان "توانمندسازی مبتنی بر کارآفرینی اجتماعی به مثابه یک رویکرد سازمانی" شناسایی و مدل پارادایمیمتناظر با آن تدوین شد. نتایج نشان میدهد مدیریت تحول خواه، نیروی انسانی توانمند، ساختار سازمانی انعطاف پذیر، حاکمیت اخلاق حرفه ای و روحیه کارآفرینی مهم ترین شرایط علی موثر بر پدیده مذکور هستند. همچنین سه پیامد اصلی رخداد پدیده مورد اشاره توانمندسازی مقتصدانه، توانمندسازی باثبات و توانمندسازی متقابل بودهاست. بخش دوم این پژوهش مبتنی بر پیمایشی در جامعه هدفی متشکل از 824 زن شاغل در مراکز کارآفرینی و مهارت آموزی کوثر وابسته به شهرداری تهران بوده است. دادههای حاصل با روشهای آماری چند متغیره همچون تحلیل همبستگی، تحلیل عاملی، تحلیل خوشه و تحلیل تشخیصی تجزیه و تحلیل شدهاند. یافتههای تحقیق بیانگر تأثیرگذاری قوی قابلیت های اقتصادی به ویژه درآمد زایی مبتنی بر اشتغال ماهرانه بر متغیر وابسته تحقیق (توانمندی برای سرپرستی خانوار) بودهاست. همچنین قابلیت های روانی به ویژه شاخص هایی همچون عزت نفس، اعتماد به نفس، توانایی تصمیم گیری، در کنار سلامت روانی از دیگر عوامل موثر بر توانمندی افراد مورد مطالعه بوده است. علاوه بر این قابلیت های اجتماعی افراد اعم از موارد ناظر بر اعتماد اجتماعی، عضویت گروهی و مشارکت اجتماعی و همچنین الگوی روابط اجتماعی ایشان نیز بر توانمندی آنها اثرگذار بوده است. در بین متغیرهای زمینهای سن اثر منفی و مدت سرپرستی اثر مثبت بر متغیر وابسته داشته است. همچنین در مجموع زنان مطلقه نسبت به سایر زنان از سطح توانمندی بالاتری برخوردار بودهاند.