Thesis

بررسی جایگاه صمت و خاموشی در عرفان اسلامی از ابتدا تا پایان قرن هفتم هجری

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

صمت و خاموشی ، بعنوان یکی از مبادی سلوک اخلاقی- عرفانی، در عرفان اسلامی از جایگاه ویژه ای برخوردار است و در قرآن و احادیث و کتب اخلاقی، به عنوان یک ارزش والا مطرح گردیده است. قابل ذکر است که اصطلاحات عرفانی از جمله"صمت" ریشه در قرآن کریم و روایات دارد. در سراسر قرآن، واژه ی"صمت" تنها یک بار و آن هم در سوره ی اعراف آیه 193 به کار رفته است. همچنین، روایات و احادیث زیادی در باب خاموشی و دوری از پرگویی، از ائمه و بزرگان دین نقل شده ،که بیانگر بعد اخلاقی و تربیتی آن است؛ زیرا که پر حرفی و گفتن سخنانی که جز اطاله کلام، سودی برای انسان ندارد، جز پشیمانی سودی نخواهد داشت و بر عکس ،خاموشی آگاهانه و عالمانه، موجب فزونی تفکر و رشد معنوی خواهد شد. صمت، در متون منثور و منظوم عرفانی، تحت عناوینی چون: ارکان سلوک، آداب مرید و نیز یکی از شروط خلوت مطرح گردیده، که بزرگان عرفان و تصوف، سخنان ارزشمندی را در این رابطه بیان کرده اند. این پژوهش نخست، به تحلیل مفهوم صمت و خاموشی در قرآن و روایات و سپس در متون عرفانی ، تا پایان قرن هفتم هجری پرداخته و اسباب و انواع آن را تحت عنوان (خاموشی زبان و خاموشی قلب) مورد بررسی قرار داده است . همچنین ، بحث تجربه ی عرفانی و رابطه ی آن با خاموشی ضمیر را بیان نموده و در پایان ، به بررسی خاموشی مولوی و دلایل خاموش شدن و سکوت عرفانی او پرداخته است.

Supervisors and advisors

قدرت الله خیاطیان

Similar theses

  • جایگاه شیطان از حضرت آدم تا پایان قرن هفتم هجری در عرفان اسلامی

    Thesis2012دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده علوم انسانیمهناز کربلائی باقری

    شیطان از جمله موضوعاتی است که از دیرباز در حوزه های مختلف بشری مورد توجه بوده است. شناخت ساختار لغوی و معنایی شیطان با عناوین ابلیس، عزازیل به معنی خداوند است که با خلقت آدم(ع) دشمن او می شود خدا را سرکشی و نافرمانی می نماید و مبغوض و منفور درگاه الهی شده، از درگاه رانده می شود و

  • صبر و ورع در عرفان اسلامی تا پایان قرن هفتم

    Thesis2011دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیاکرم ربیعی

    مقدمه پیروی از اندیشه دینی و آیین شریعت در اواخر قرن اول و دوم هجری، به ویژه آنگاه که با زهدورزی و ذکر دایم همراه می گردید، موجب شد که بعضی از مومنان بر اثر کنار رفتن حجاب های ظلمانی و تاریک نفس و تابیدن نور کشف و شهود، مفاهیم آیات قرآن را در ابعاد ژرف تر و عمیق تری دریابند. شرح

  • بررسی مفهوم شجاعت و شهادت در عرفان اسلامی تا پایان قرن هفتم و مقایسه آن با بودائی

    Thesis2011دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیالهام بیسادی

    در اسلام و عرفان اسلامی شهادت به عنوان غایت کمال انسانی در نظر گرفته شده است. مجاهد مسلمان می بایست علاوه بر اینکه باید جانش را به عنوان گران بهاترین سرمایه اش برای فدا کردن در راه خدا در طبق اخلاص گذارد، باید از طریق مراقبه و ممارست بر نفس خویش مسلط گردد و شهادت پاداش و هدیه ی ا

  • بررسی رابطه ی اصطلاحات قصد، عزم، اراده با یقظه در عرفان اسلامی تا پایان قرن دهم هجری قمری

    Thesis2013دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیفرشته کوسوی

    علوم گوناگونی که در فرهنگ و تمدن اسلامی پدید آمده هر یک دارای اصطلاحات خاصی بوده اند.تصوف نیز از این قاعده مستثنی نبوده است؛ از این رو ، صوفیه همواره سعی کرده اند در بخشی از کتاب های خود اصطلاحات تصوف را تعریف کنند. با توجه به هدف اصلی این پژوهش، یعنی« بررسی رابطه اصطلاحات قصد، ع

  • برداشت های تاویلی از آب در عرفان اسلامی تا پایان قرن هفتم

    Thesis2013دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیحسین طارمی

    آب این عنصر حیات بخش و رحمت بی پایان ازلی، همواره در بین مردم دارای ارزش، تقدس و اهمیت بوده است. زندگی وابسته به آب است و بدون آن حیات مادی و حتی معنوی انسان مفهومی ندارد. در قرآن در ارزش و اهمیت این عنصر گران قدر آمده است: « و من الماء کل شئ حی » آب یکی از چهار عنصر اصلی و از مظ

  • ذکر ونقش آن در تکامل انسان از دیدگاه عرفان وتصوف در متون نظم و نثر فارسی تا پایان قرن هفتم هجری

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیمرضیه کاظمی

    چکیده: «ذکر» و یاد خداوند به عنوان یکی از مهمّترین عبادات اسلامی، نقش مهمّی در تکامل معنوی انسان به عهده دارد. به همین دلیل است که خداوند در قرآن، آیات متعددّی را درباره آن نازل فرموده است. جایگاه رفیع ذکر در عرفان اسلامی نیز، تا حدّ بسیاری تحت تأثیر آیات و احادیثی است که عظمت و