Thesis

مبانی، آثار و احکام تقصیر در فقه و حقوق موضوعه

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

یکی از اسباب مسوولیت و ضمان در فقه اسلامی و حقوق موضوعه، در کنار اتلاف، تسبیب، ضمانید، غصب، غرور و...، تقصیر است. تقصیر عبارت است از فعلی که نمی بایست انجام شود، یا ترک عملی که می بایست انجام شود. هر نوع فعل متعارف، خواه برخلاف قوانین و مقررات موجود انجام شده باشد، خواه مقررات قانونی را نقض نکرده باشد، لیکن برخلاف مقررات عرفی باشد، تقصیر محسوب می شود و در صورت زیان بار بودن موجب مسوولیت فاعل آن فعل می گردد. ازجمله مصادیق تقصیر، تعدی، تفریط، بی احتیاطی، بی مبالاتی، اهمال، غفلت، مسامحه، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی است. به طورکلی تشخیص تفریط، غفلت، بی مبالاتی، اهمال، مسامحه و ... بر عهده عرف است. به عبارتی ضابطه تقصیر ازنظر فقه چیزی جز تعدی عرفی نیست که گاهی از آن با تعبیر تعدی یا تفریط، ترک تحفظ و ... یاد می شود. تقصیر به اعتبارات مختلف در دسته های خاص قرار می گیرد. تقسیم به اعتبار شدت و ضعف (تقصیر سبک و سنگین)، به اعتبار تعلق به صنف و حرفه، به اعتبار این که تعهد قانونی یا قراردادی زیر پا گذاشته شده، به اعتبار تأثیر قصد مرتکب (عمدی و غیرعمدی) و... عناصر تشکیل دهنده تقصیر عبارت اند از: 1. عنصر مادی که فعل یا ترک فعل است که با وصف غیرقانونی بودن به معنای وسیع کلمه مسوولیت ایجاد می کند. 2. عنصر معنوی که همان اراده و تمیز است که مطابق نظریه ی شخصی بودن تقصیر، افراد فاقد تمییز و درک، مسئول واقع نمی شوند، ولی مطابق نظریه نوعی بودن تقصیر، عمل فاعل زیان را با رفتار انسان متعارف می سنجند و بدین سان نقش اراده و تمیز در مسوولیت متجلی و آشکار می شود. 3. عنصر قانونی تجاوز از قانون به معنای عام. شرایط تحقق تقصیر عبارت اند از: 1. وقوع رفتار نادرست زیان بار 2. توجه به جنبه عینی و خارجی رفتار نادرست. در مسوولیت مبتنی بر تقصیر، اثبات تقصیر فاعل زیان شرط تحقق مسوولیت است؛ مگر این که قانون گذار بنا بر مصالحی تقصیر او را مفروض انگاشته باشد. هرگاه تقصیر شخص ثالث تنها سبب ورود زیان باشد، خواه حالت قوه قاهره باشد، خواه فاقد اوصاف قوه قاهره باشد، به حکم منطق و عدالت مسئول است و خوانده دعوا از مسوولیت معاف می شود، زیرا هیچ گونه تقصیری مرتکب نشده است. تقصیر زیان دیده، همانند تقصیر شخص ثالث است؛ بنابراین اگر اوصاف قوه قاهره را به خود اختصاص دهد، خوانده دعوی از میزان خسارت معاف می شود... تقصیر در اعمال و وظایف شرعی؛ علاوه بر آنکه موجب استحقاق عقاب می گردد، در مواردی ضمان را نیز به دنبال دارد

Supervisors and advisors

عباس کلانتری، نفیسه متولی زاده

Similar theses

  • احکام و آثار فرزندخواندگی در فقه، حقوق ایران و انگلیس

    Thesis2014دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) - قزوین - دانشکده علوم اجتماعیلیلا همانلو

    وجود پدیده بی سرپرستی در هر جامعه امری غیرقابل اجتناب است و فرزند خواندگی(سرپرستی) یکی از موضوعات مهمی است که نه تنها نظام حقوقی ایران، بلکه نظام حقوقی اکثر کشورها از جمله انگلیس با آن روبرو هستند. پذیرش کودکان بی سرپرست و یتیمان به فرزندی امری نیکو و پسندیده است که گاه به منظور

  • مبانی جرم شناسی در فقه و حقوق موضوعه

    Thesis2011وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه پیام نور استان خراسان رضوی - دانشکده الهیاترضا هاشم زاده شورجه

    این پژوهش برای تبیین و اثبات مبانی و اصول جرم شناسی، در فقه و حقوق اسلام مباحثی را در چند فصل متفاوت به شرح ذیل بررسی میکند: فصل اول- کلیات : در این فصل به تعریف مساله و بیان سوالهای اصلی، اهداف و فرضیات تحقیق و همچنین بررسی سابقه و ضرورت انجام این چنین پژوهشی پرداخته شده است. فص

  • ماهیت، احکام و آثار ایفای دین در حقوق ایران و فقه عامّه

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تبریز - پژوهشکده علوم اجتماعیپریسا رزمی

    ایفای دین یکی از موارد مهم حقوق قراردادی در فقه اسلامی و حقوق ایران می باشد. در معاملات و روابط تجاری میان اشخاص ایفای دین بسیار حائز اهمیت است، لذا افراد در صورت عدم چنین تضمینی هرگز اقدام به انجام معاملات نخواهند بود. همچنان که در همه سیستم های حقوقی جهان؛ ماهیت، احکام و آثارِ

  • بررسی تطبیقی آثار، احکام و شرایط اعسار و افلاس در فقه با ورشکستگی در حقوق موضوعه ایران

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تبریز - دانشکده حقوقسیامک ایرجی

    پیشرفتهای اقتصادی حاصله در قرون اخیر و موثر در روابط تجاری بین تجار ؛ دولتها را نسبت به ادای به موقع تعهدات تجار ؛ حساس کرده است . از آنجا که عدم توانایی تجار در پرداخت دیون خود ؛ باعث اختلال امور عده زیادی از تجار دیگر می شود وزندگی اقتصادی را دچار مشکل ساخته ونظم عمومی جامعه را

  • بررسی معیارها و مبانی رفتار با زن در فقه و حقوق موضوعه

    Thesis2012دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیفاطمه لطفی

    ازجمله مسائل مهمی که درنظام حقوقی اسلام مطرح است (بررسی معیارها و مبانی رفتاربا زن درفقه وحقوق موضوعه) است که ما این موضوع را عنوان پایان نامه قرار دادیم که تا حد امکان بتوانیم دراین تحقیق درمورد آن بحث کنیم. این تحقیق به 5 فصل تقسیم شده که فصل اول آن به بخش واژه شناسی و تاریخچه

  • بررسی خشونت در احکام جزایی و آثار اجتماعی آن از دیدگاه فقه و حقوق موضوعه

    Thesis2013دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیعزت الله محمد غفوری

    چه در نظام های غیردینی و چه در نظام اسلامی، اعمال خشونت در مواردی پذیرفته است و نمی توان به طور مطلق و به کلی آن را کنار گذارد، چرا که در غیر این صورت امنیت مالی، جانی و معنوی انسان ها به خطر خواهد افتاد و مصالح کشور و حقوق شهروندان از بین خواهد رفت به همین دلیل خشونت خود به خود

Similar items

  • آثار و احکام ریاست بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی و حقوق موضوعه

    Article2024The Encyclopedia of Comparative Jurisprudence and Lawبهناز کرمی، عبدالوحید وفائی، موسی بیات، Behnaz Karami

    ریاست بر خانواده، همواره یکی از مباحث چالش‌برانگیز در حوزه فقه و حقوق بوده است. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال است که آثار و احکام ریاست مرد بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی چیست؟ نظر فقها در این باره یکسان نیست، برخی ریاست را حکم وضعی نمی‌دانند، برخی معتقدند که تمام دواعی ج

  • مبانی و معیارهای مشروعیت در تعارض حق و منفعت؛ مطالعه‌تطبیقی در حقوق موضوعه ایران، فقه امامیه و نظام کامن‌لا

    Article2027The Encyclopedia of Comparative Jurisprudence and Lawرضا وطن پور، رمضان دهقان، مرضیه افضلی مهر، محمد جواد باقی زاده

    تعارض میان حق و منفعت از مهم‌ترین مسائل حقوق عمومی، فلسفه حقوق و نظریه عدالت در نظام‌های حقوقی معاصر به شمار می‌رود. از یک سو، حمایت از حقوق اشخاص و تضمین آزادی‌ها و حقوق بنیادین، از اهداف اصلی هر نظام حقوقی محسوب می‌شود و از سوی دیگر، تأمین منافع عمومی، حفظ نظم اجتماعی و تحقق مص

  • تحلیل احکام و مبانی «عقد معلق» در حقوق ایران، بر اساس امکان یا امتناع واسازی عقد از آثار آن در فقه امامیه و حقوق فرانسه

    Article2026پژوهشنامه حقوق اسلامیعطاءالله بیگدلی

    در قانون مدنی ایران، حکم عقد معلق به‌صراحت مورد اشاره قرار نگرفته است، لذا حقوقدانان ایرانی در مورد صحت یا بطلان این عقد اختلاف‌نظر دارند و این اختلاف‌نظرها تا کنون حل نشده است. علت این ابهام، تردید قانون‌گذار در بنیادهای فلسفی مهمی چون «تعریف مفهوم عقد»، «حدود آزادی اراده متعامل

  • مبانی قاعده نفی اختلال نظام در فقه اسلامی و حقوق موضوعه

    این تحقیق نفی اختلال نظام را به عنوان یک قاعده اصطیادی در فقه اسلامی مورد مطالعه قرار می‌دهد. مفهوم قاعده این است که در تشریع احکام، هیچ حکمی که برهم زننده‌ نظام‌های حاکم بر زندگی مردم باشد، وضع نشده است. تحقیق حاضر که با روش توصیفی و تحلیلی انجام شده، سنت، حکم عقل و بنای عقلا را

  • قلمرو فقه در حقوق موضوعة ایران

    Article2011پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانیعلی رضا یزدانیان

    از زمان پیدایش حقوق، دین و مذهب و اعتقادات قلبی منبع عظیمی برای حقوق به شمار می رفته است. قرن های متمادی، مقررات کلیسا هم دین و شریعت بوده است هم حقوق؛ همان وضعیتی که قبل از مشروطه در ایران می توان شاهد آن بود. سعی قانونگذاران نیز این بوده است که تاحد ممکن راه حل معضلات اجتماعی ر

  • قلمرو فقه در حقوق موضوعه ایران

    Articleپژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانیعلی رضا یزدانیان، استادیار حقوق دانشگاه اصفهان

    از زمان پیدایش حقوق، دین و مذهب و اعتقادات قلبی منبع عظیمی برای حقوق به شمار می رفته است. قرن های متمادی، مقررات کلیسا هم دین و شریعت بوده است هم حقوق؛ همان وضعیتی که قبل از مشروطه در ایران می توان شاهد آن بود. سعی قانونگذاران نیز این بوده است که تاحد ممکن راه حل معضلات اجتماعی ر