Thesis

روش تفسیر عقلی و نقش عقل در تفسیر

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

موضوع این تحقیق «روش تفسیر عقلی و نقش عقل در تفسیر» می باشد و منظور از آن چگونگی تفسیر بر اساس برهانها و قرائن عقلی است که نمونه هایی از این روش در شیوه تفسیری اهلبیت مشاهده می شود. این روش باسائر روشهای دیگر (روش اجتهادی، روش تفسیر به رأی، روش تفسیر کلامی و فلسفیو...) مجزا بوده، دلائل و معیارهای خاص خود را دارد. در رابطه با نقش عقل در تفسیر باید بگوئیم، دیدگاههای مختلفی (دیدگاه معتزله، اشاعره، اخباریون و اصولیین از شیعه که هر یک از آنها یا عقل را معیار و یا مفتاح و یا مصباح و منبع می دانند) وجود دارد. در مورد تفاوت روش تفسیر عقلی با سائر روش ها می گوییم که در این روش (روش عقلی) اساس بر برهانها و قرائن عقلی است و اما در سائر روشها یا بر ذوق و سلیقه شخصی بدون در نظر گرفتن ضوابط و معیارها (تفسیر به رأی) یا تفطن عقل در آیات و روایات و جمع بندی میان آنها و اخذ نتیجه (تفسیر اجتهادی) یا تحمیل و تطبیق آراء فلسفی و کلامی بر قرآن (نوع مذموم از روش تفسیر فلسفی و کلامی) تکیه می شود. در آخر تعدادی از تفاسیر بزرگانی که از شیوه عقلی استفاده کرده اند، آورده، مورد بررسی قرار دادیم و تعدادی از آیاتی را که تفسیر عقلی شده است آورده ایم و نیز نمونه های افراطی و تفریطی و نمونه هایی از توهم تعارض عقل و قرآن را آورده و بررسی کرده ایم.

Supervisors and advisors

محمدعلی رضایی، رضا مودب، حسن معلمی

Similar theses

  • بررسی اندازه راهیابی تفسیر عقلی به کتاب التفسیر صحیح بخاری وتحلیلی از آن

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه کاشان - دانشکده علوم انسانیعلیرضا پوربرات

    چکیده تفسیر قرآن – در دوره هایی که بر آن گذشته- با گرایش ها و روش های گوناگون رخ نموده است. تفسیر عقلی ( اجتهادی) یکی از دو نوع عمد? تفسیر قرآن است که زمان دقیق آغاز شدنش را نمی توان باز گفت. در این مسیر، در سد? سوم هجری، محمد بن اسماعیل بخاری، روایات تفسیری سلف را در بخشی از جام

  • بررسی نقش عقل در شناخت

    Thesis2007وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمحمد نعیم محمدی

    معرفت و شناخت بشر از منابع متعدد تولید می شود و ابزارهای متفاوتی در بوجود آمدن آن نقش دارد، در این میان ابزار عقل بدلیل ویژگی خاص آن که عبارت است از درک مفاهیم کلی و عام از اهمیت والایی برخوردار می باشد. از این رو در تمام اعصار مورد توجه بوده و در دوره های اخیر با توجه به گسترش م

  • نقش عقل فعال در مراحل مختلف حیات انسان از منظر ابن سینا و ملاصدرا

    Thesis2010وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه اصفهان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیفاطمه زارع

    عقل فعال، موجودی برتر از عالم طبیعت، عاری از ماده و احکام آن، قائم به نفس، غیر ذی وضع، و فعلیت صرف است. این عقل، به عنوان آخرین عقل از عقول عشره از منظر ابن سینا و آخرین عقل از عقول طولی بی شمار از منظر ملاصدرا، افعال و وظایفی را در عالم کون و فساد ایفاء می کند. عقل فعال از سوی ا

  • نقش عقل و خیال در آفرینش هنری از منظر حکمای اسلامی

    Thesis2014وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامیالهه خنجرفلک

    از آنجا که در منابع دست اول حکمت اسلامی جز اشاراتی پراکنده، به هنر پرداخته نشده است، تبیین هنر اسلامی فراتر از تحلیل، نیازمند بازسازی است. یعنی با استفاده از تبیینی که هر یک از حکمای اسلامی در رابطه با خیال، خلاقیت، وحی، رویا، الهام، هستی شناسی، مباحث ادراک و ... ارائه کرده اند ب

  • نقش عقل در اجتهاد

    Thesis2004وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیقاسم محسنی

    نقش اجتهاد صحیح در رسیدن به احکام شریعت نجات بخش اسلام بر هیچ کس پوشیده نیست؛ زیرا آگاهی به احکام اسلامی، مقدمه عمل به آن ها محسوب می شود. راه دست یابی به این احکام، مراجعه به منابع چهارگانه کتاب، سنت، اجماع و عقل است. اما از میان آن ها، این پژوهش به تبیین نقش عقل در اجتهاد و است

  • جایگاه و نقش عقل در حکمت اشراق

    Thesis2013وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه زنجان - دانشکده علوم انسانیاکرم نظری

    چکیده عقل در فلسفه ی اسلامی، دارای نقش و کارکرد متعدد و جایگاه خاص و ویژه ایی است. پژوهش حاضر، این مسئله را در حکمت اشراق و در دو حوزه ی جهان شناسی و معرفت شناسی با نظر به سه دسته آثارِ مشائی، اشراقی و رساله های رمزی سهروردی بررسی می کند. روش این پژوهش تحلیلی و کتابخانه ای است. ن

Similar items

  • نقش عقل در نظام معرفت‌شناختی قرآن کریم از منظر علامه طباطبایی با تأکید بر تفسیر المیزان

    Article2025معرفت و بصيرت اسلاميSakineh Rastegar Moghadam Ebrahimian، سکینه رستگار مقدم ابراهیمیان

    این پژوهش به بررسی نقش عقل در نظام معرفت‌شناختی قرآن کریم از منظر علامه طباطبایی، با تأکید بر تفسیر المیزان می‌پردازد. در این تحقیق تلاش شده است جایگاه عقل در ساختار مفهومی قرآن و پیوند آن با مفاهیمی چون هدایت، اخلاق، ایمان و معرفت مورد بررسی قرار گیرد. قرآن کریم به عنوان کلام ال

  • جایگاه عقل ونقل در روش تفسیر قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی (ره) و ابن تیمیه

    در این نوشتار، جایگاه «عقل» و «نقل» در تفسیر قرآن، از دیدگاه ابن تیمیه وعلامه طباطبایی(ره) بررسی می شود . اگر در تفسیر قرآن، بر عناصری همچون «عقل» و «نقل» تأکید میشود، به خاطر تأکیدی است که در متن قرآن، به این دو مؤلفه، در وصول به مقصود قرآن شده است. از دیدگاه علامه، عقل علاوه بر

  • نقش عقل و تفکّر عقلی در شناخت قرآن به قرآن (مطالعه موردی: قرآن شناختِ آیت الله جوادی آملی)

    Article2023حكمت اسرامحمدامین شاهجوئی

    علامه سید محمدحسین طباطبایی، نویسنده تفسیر المیزان، مفسر معروف قرآن کریم در تاریخ معاصر ایران و تشیع است. او مدعی است که در کتاب خود، شیوه تفسیر قرآن به قرآن را به کار گرفته است. از میان شاگردان وی، بیشترین اهتمام به رشته تفسیر را در تدریس و تالیف، آیتالله عبدالله جوادی آملی، داش

  • مؤلفه های تفسیر عقلی اجتهادی قرآن

    Article2001پژوهش های فلسفی کلامیعلی اصغر چراغی

    در این نوشتار، پس از اشاراتی کوتاه و گذرا به تعریف و مبانی تفسیر اجتهادی قرآن و بیان تفاوت های آن با سایر شیوه های تفسیری، سه مؤلفه مهم در تفسیر عقلی ـ اجتهادی، بیان، شرح و نمونه یابی شده است، که عبارتند از: 1. توسعه مفهومی و الغای خصوصیت؛ 2. تطبیق مصداقی ؛ 3. تحلیل گری و مفهوم ش

  • مؤلفه های تفسیر عقلی اجتهادی قرآن

    Article2001پژوهش های فلسفی – کلامیعلی اصغر چراغی

    در این نوشتار، پس از اشاراتی کوتاه و گذرا به تعریف و مبانی تفسیر اجتهادی قرآن و بیان تفاوت‌های آن با سایر شیوه‌های تفسیری، سه مؤلفه مهم در تفسیر عقلی اجتهادی، بیان، شرح و نمونه‌یابی شده است، که عبارتند از: 1. توسعه مفهومی و الغای خصوصیت؛ 2. تطبیق مصداقی ؛ 3. تحلیل گری و مفهوم شکا

  • نقش عقل و نقل در روش شناسی علامه مجلسی در شرح روایات توحیدی اصول کافی

    Article2025علوم حدیثمریم پناهی درچه، علی ارشد ریاحی، محمد مهدی مشکاتی

    مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی به نقش، جایگاه و حدود عقل و نقل در شرح روایات توحیدی اصول کافی در سخنان علامه مجلسی و عملکرد او در استفاده از این دو منبع فهم دین می‌پردازد. روش وی در این موضع سه گونه است: وی در فهم مباحثی نظیر اثبات ذات خداوند و اوصاف کمالی او مانند علم، قدرت و