Thesis

اخلاق جمعی در فلسفه هگل

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

این پایان نامه به بررسی نظرگاه اخلاقی هگل اختصاص دارد و پرسش اصلی آن پرسش از معنا و جایگاه و مختصات اخلاق جمعی در نظام فلسفی هگل است؛ مقوله ای که خود وی آن را sittlichkeit می خواند. وجه اهمیت این موضوع از آن جهت است که کمتر از نظرگاه اخلاقی به این مقوله توجه شده و عموماً از نظرگاهی جامعه شناختی یا سیاسی به آن پرداخته شده است. sittlichkeit مولفه ایست که هگل از آن در آخرین مرحله عینیت یابی روح سخن می گوید و کارکرد آن علاوه بر طرح مباحث سیاسی و اجتماعی بر بستر این انگاره، تبیین چگونگی محتوایابی اخلاق و وجدان است. هگل در پی گذر از مشکلات اخلاق کانتی که به عقیده او دوگانه انگاری و تهی بودگی آن است، و در چارچوب نگاه کلی اش به انسان که موجودی ذاتاً اجتماعی و یا به تعبیری پسااجتماعی اش می داند، این انگاره را طرح و ضمن قرار دادن بنای اجتماع و سیاست بر آن، به نوعی معضلات اخلاق کانتی را در آن منحل می کند. بر این اساس هگل بایدها را مبتنی بر هست های اجتماعی می کند و مراد از این هست ها نیز قوانین، محدودیت ها و نهادهای وضع شده از سوی جامعه یا دولت است. به عقیده هگل این موضوعات نه تنها آزادی اخلاقی را از بین نمی برند، بلکه امکان رفتار اخلاقی غایتمند و جهت دار تنها از طریق آن ها حاصل می شود. این پایان نامه تبیین می کند که چگونه هگل کلیت انضمامی اجتماع در چارچوب ضروری آن را به عنوان عینیت جهان اخلاقی و تعیین کننده محتوای وظایف معرفی کرده است. بر اساس بررسی صورت گرفته اخلاق جمعیِ مورد نظر هگل چارچوبی است که تعین بخش وظایف است و وجدان را به مقصود خویش راهبری می کند. همچنین نگارنده به این نتیجه دست یافته که نظریه اخلاق در نظام فلسفی هگل به نظریه ای در باب وظایف بدل می شود که از مرزهای اخلاق صرف گذر کرده و در چارچوب "دولت عقلانی" که برآیندی از رویکرد و آموزه های اجتماعی، حقوقی و سیاسی هگل است، تعین کامل خود را به دست می آورد.

Supervisors and advisors

علی اصغر مصلح، عبدالله نصری