Thesis

ژئوشیمی سنگ های نفوذی شمال معدن فسفات اسفوردی (شمال شرق بافق) و بررسی نقش احتمالی آن در کانی سازی های مگنتیت- آپاتیت

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

چکیده منطقه مورد مطالعه در فاصله 30 کیلومتری شمال شرق شهرستان بافق و در شمال معدن فسفات اسفوردی واقع شده است. در تقسیم بندی زون های زمین ساختی- رسوبی ایران، منطقه مورد مطالعه بخشی از بلوک پشت بادام را در زون ایران مرکزی تشکیل می دهد. همچنین، این منطقه بخش کوچکی از قسمت غربی نقشه 1:100000 زمین شناسی اسفوردی را بخود اختصاص داده است. واحدهای سنگی موجود در منطقه مورد مطالعه متشکل از گدازه های اسیدی، توف های اسیدی، گدازه های حدواسط تا بازیک، ماسه سنگ، سیلت سنگ، شیل، دولومیت چرت دار، دولومیت آهکی و دولومیت های ضخیم لایه متعلق به پرکامبرین بالایی- کامبرین زیرین می باشد که در مجموع تحت عنوان سری ریزو در نظر گرفته شده است. در این منطقه، رخنمونی از یک توده نسبتاً بزرگ سینیتی با بافت غالب هتروگرانولار وجود دارد. علاوه بر این، بافت های پرتیتی، پوئی-کیلیتیک و اینترگرانولار نیز در مقاطع مشاهده می شوند. ارتوز، پلاژیوکلاز، آمفیبول سدیک و پیروکسن های سدیک کانی های اصلی و بیوتیت، کوارتز، کانی های کدر، زیرکن و آپاتیت کانی های فرعی این توده هستند. این سنگ ها متحمل دگرسانی نسبتاً شدید شده و بر اثر دگرسانی های آرژیلی، سریسیتی، سیلیسی و سدیک، کانی های ثانویه کلریت، سریسیت، اپیدوت، کلسیت، کوارتز، آلبیت، پلاژیوکلاز، کانی های رسی و کانی های کدر تشکیل شده اند. همچنین، رخنمونی از توده کوچک گابرویی در مجاورت کانسار مگنتیت- آپاتیت اسفوردی وجود دارد که دارای بافت های هتروگرانولار، اینترگرانولار و پوئی کیلیتک می باشد. کانی های اصلی این توده عبارت از پلاژیوکلاز، بیوتیت، آمفیبول و کلینوپیروکسن بوده که همراه با کانی های فرعی آپاتیت، اسفن و کانی های کدر می باشند. این سنگ ها نیز به درجات متغیری متحمل دگرسانی کلریتی، سریسیتی، اورالیتی و سوسوریتی شده اند. مطالعات ژئوشیمیایی حاکی از ماهیت آلکالن این توده های نفوذی می باشد. در نمودار عنکبوتی عناصر کمیاب بهنجار شده نسبت به کندریت، در هر دو توده سینیتی و گابرویی الگوی مشابهی مشاهده می شود که می تواند نشانگر ارتباط ژنتیکی آنها باشد. در این نمودار، عناصر لیتوفیل درشت یون نظیر rb، ba، k، pb و th غنی شدگی نشان می دهند که می تواند در نتیجه درجات پایین ذوب بخشی از منشأ گوشته ای، تحرک عناصر در طی دگرسانی، نقش گوشته متاسوماتیسم شده، آلودگی پوسته ای و یا دخالت پوسته در تشکیل ماگمای مادر سنگ های مورد مطالعه باشد. در مقابل، عناصر hfse نظیر nb و ti تهی-شدگی و آنومالی منفی مشخص نشان می دهند که می تواند در ارتباط با گوشته متاسوماتیسم شده در منطقه فرورانش و شرکت پوسته در فرآیندهای ماگمایی باشد. الگوی عناصر کمیاب خاکی بهنجار شده نسبت به کندریت برای هر دو توده گابرویی و سینیتی مورد مطالعه، مشابه هم بوده و غنی از lree با نسبت بالای lree/hree می باشند. شباهت الگوها می تواند نشانگر ارتباط ژنتیکی آنها باشد. غنی شدگی درlree نسبت به hree می تواند ناشی از درجه پائین ذوب بخشی، بالا بودن مقادیر lree نسبت به hree در سنگ منشأ، آلودگی ماگما به وسیله مواد پوسته ای و تفریق بلورین باشد. نمودارهای متمایز کننده محیط های تکتونیکی حاکی از تشکیل توده های نفوذی مورد مطالعه در محیط تکتونیکی پس از برخورد می باشد. کانه زایی های متعدد مگنتیت- آپاتیت در منطقه مورد مطالعه (مانند کانسار مگنتیت- آپاتیت اسفوردی) به صورت عدسی-شکل و رگه ای در داخل سری ریزو تشکیل شده اند که ارتباط نزدیک با توده های گابرویی و سینیتی دارند. انواع مختلف کانسنگ های آهن و فسفر مورد مطالعه یک الگوی غنی از lree با نسبت بالای lree/hree را همراه با آنومالی منفی مشخص در eu نشان می دهند که از مشخصه های کانسار های آهن تیپ کایرونا می باشد. تشابه الگوی عناصر کمیاب خاکی در نمونه های مربوط به کانسنگ های مگنتیت- آپاتیت منطقه مورد مطالعه با الگوی این عناصر در توده های گابرویی و سینیتی مورد مطالعه بیانگر، منشأ مشترک و فرآیندهای مشابه در تشکیل آن ها می باشد. به طور کلی، با توجه به مجموعه شواهد صحرایی، کانی شناسی و ژئوشیمیایی به نظر می رسد که کانسارهای مگنتیت- آپاتیت منطقه مورد مطالعه، در طی فرآیند تحول ماگمایی، به عنوان یک مذاب اکسید آهنی غیر قابل امتزاج از ماگماهای سینیتی و گابرویی جدا شده باشند. در جدایش مذاب اکسید آهنی یاد شده، تمرکز بالای مواد فرار و عناصر آلکالن نقش عمده ای را ایفا نموده اند. در عین حال، شواهد بافتی تأیید کننده نظریه جدایش ماگمای غیر قابل امتزاج در برخی کانسارهای مگنتیت- آپاتیت بلوک پشت بادام (به ویژه کانسار اسفوردی) در نتیجه عملکرد فرآیندهای گرمابی و متاسوماتیسم بعدی از بین رفته است. بر این اساس، می توان گفت که جدایش مذاب اکسیدی غیر قابل امتزاج و عملکرد سیالات گرمابی تأخیری هر دو به درجات مختلفی در تشکیل کانسارهای مگنتیت- آپاتیت بلوک پشت بادام دخیل بوده اند

Supervisors and advisors

محمد ابراهیمی، میر علی اصغر مختاری، بیتا جاوید فخر

Similar theses

Similar items

  • پترولوژی و ژئوشیمی توده های سینیتی و گابرویی شمال معدن فسفات اسفوردی (شمال خاور بافق)

    Articleپژوهش های دانش زمینمیر علی اصغر مختاری، دانشگاه زنجان محمد ابراهیمی، دانشگاه زنجان بیتا جاوید فخر، دانشگاه زنجان سیده طاهره نبوی شقاقی

    چکیده منطقه مورد مطالعه در فاصله 30 کیلومتری شمال­خاور بافق و در مجاورت معدن فسفات اسفوردی واقع شده ­است. این منطقه دربرگیرنده واحدهای سنگی سری ریزو به سن پرکامبرین بالایی- کامبرین بوده که توده­های نفوذی متعددی با ترکیب سینیتی و گابرویی به داخل آن نفوذ کرده­اند. مطالعات میکروسکوپ

  • پترولوژی و ژئوشیمی توده‌های سینیتی و گابرویی شمال معدن فسفات اسفوردی (شمال‌خاور بافق)

    Article2016پژوهش های دانش زمینمیر علی اصغر مختاری، محمد ابراهیمی، بیتا جاوید فخر، سیده طاهره نبوی شقاقی

    چکیدهمنطقه مورد مطالعه در فاصله 30 کیلومتری شمالخاور بافق و در مجاورت معدن فسفات اسفوردی واقع شده است. این منطقه دربرگیرنده واحدهای سنگی سری ریزو به سن پرکامبرین بالایی- کامبرین بوده که تودههای نفوذی متعددی با ترکیب سینیتی و گابرویی به داخل آن نفوذ کردهاند. مطالعات میکروسکوپی نشا

  • سنگ نگاری، ژئوشیمی و جایگاه زمین ساختی- ماگمایی سنگ های نفوذی شمال شرق سنقر (کردستان)

    Articleبلورشناسی و کانی شناسی ایرانفرهاد آلیانی، department of geology, faculty of sciences, bu-ali sina university of hamadan, hamadan, iranگروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران ثریا دادفر، department of geology, faculty of sciences, bu-ali sina university of hamadan, hamadan, iranگروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران محمد معانی جو، department of geology, faculty of sciences, bu-ali sina university of hamadan, hamadan, iranگروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران کاظم برزویی

    توده­های نفوذی شمال­شرق سنقر بخشی از توده­های نفوذی زون سنندج - سیرجان را تشکیل می­دهند. بر­اساس مشاهدات صحرایی و بررسی­های میکروسکوپی، منطقه­ی مورد بررسی از دو دسته، سنگ­های توده­ای (گابرو هورنبلنددار، سنگ­های حدواسط و اسیدی) و دایک­­ها (گابرو پیرکسن­دار) تشکیل شده­اند. با توجه

  • سنگ نگاری، ژئوشیمی و پتروژنز سنگهای نفوذی فلسیک دردسک، شمال شرق جیرفت-جنوب شرق مجموعه ماگمایی ارومیه دختر

    توده نفوذی الیگومیوسن دردسک، واقع در بخش جنوب شرقی مجموعه ماگمایی ارومیه دختر، در سنگهای آتشفشانی ائوسن شمال‌شرقی جیرفت رخنمون یافته است. این توده از سنگهای دیوریت، کوارتز دیوریت، کوارتز مونزودیوریت و گرانودیوریت با ماهیت کالک آلکالن و متا آلومین تشکیل شده است. این سنگها دارای وی

  • سنگ شناسی، ژئوشیمی و جایگاه تکتونیکی سنگ های آتشفشانی و توده های نفوذی ترسیری شمال شهر فیروزه (شمال شرقی ایران)

    Articleپترولوژیآزاده ملکزاده شفارودی، گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمد حسن کریم پور، گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران آرزو زارعی، گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

    منطقۀ مورد مطالعه در فاصلۀ 15 کیلومتری شمال شهر فیروزه در استان خراسان رضوی قرار دارد و در جنوب شرقی کمان ماگمایی ترسیری قوچان - سبزوار قرار دارد. زمین شناسی منطقه دربردارندۀ گدازه هایی با ترکیب داسیت است که توده های عمیق و نیمه عمیق به صورت استوک هورنبلند گرانودیوریت پورفیری و د