اسماعیلیان نزاری با تاکید بر اسماعیلیان قهستان
چکیده
آئین اسماعیلی در بستری کاملا اعتقادی شکل گرفت و در محیطهای مختلف سیاسی و اجتماعی رشد و نمو پیدا کرد. بدین ترتیب استقرار حاکمیت نزاریان درالموت و بخشهای متفرق آن در ایران، نتیجه سالها تلاش صبورانه اعتقادی و کوشش پیگیر سیاسی امامان، رهبران و پیروان آنها بوده است . ترکیب متناسب این دو عنصر صلابت و انعطاف پذیری خاصی به این قدرت بخشید. حاکمان الموت از نارضایتی های اجتماعی برای قدرت گیری و از الزامات مذهبی جهت تثبیت پایه های حکومت دینی خویش بهره گرفتند. از طرف دیگر، پس از چندین قرن حاکمیت عناصر بیگانه بر جامعه ایران و بروز نارضایتی های عمومی که در قالب حرکتهای دینی و غیردینی خودنمائی کرد جنبش توده چشمگیری از مردم ایران در قالب تشیع اسماعیلی به بار نشست و توانست در سایه قدرت دینی رهبران خویش، حکومتی را پایه ریزی کند که در آن امامان نزاری ، مصلحان محبوب اجتماعی مطرح شدند و از آنجا که جامه اعتقادی اسماعیلی بر قامت نیازهای اجتماعی ملت ایران راست آمد، در نتیجه برای نخستین بار گستره های بسیار پراکنده جغرافیای ایران به واحد یکپارچه و همارای عقیدتی تبدیل شد.