بررسی مقایسه ای ایزدباد در اساطیر ایران
چکیده
باد که یکی از عناصر چهارگانه می باشد، و از قدیم الایام مورد ستایش و پرستش بوده است، در اوستا با دو نام، وایو و واته خوانده می شود. وایو بیشتر جنبه معنوی این عنصر و واته جنبه مادی آنرا به نمایش می گذارد. وایو زمانی از مقتدرترین ایزدان شرق ایران بوده است. خدایی قاهر که فضای میان دو قلمرو روشنایی و تاریکی را در اختیار داشته است او به ستایندگان پیروزی می بخشد، در عین حال چهره ای شوم دارد، چرا که مرگ مسیر وایوی بیرحم است و کسی را یاری گریز از آن نیست. به دلیل همین دو جنبه ای بودن، این خدای بزرگ آریایی در دوره میانه تبدیل به دو شخصیت می شود؛ شخصیت اهورایی و شخصیت اهریمنی: وای به و وای بد. وای به خدای جنگ و باروری و از یاوران اهورامزدا و امشاسپندان است، در حالیکه وای بد دیو مرگ و از همکاران اهریمن می باشد. آنچه در این رساله می آید، بررسی و شناخت ایزدباد از دیرباز تاکنون در ایران می باشد. در تهیه مطالب این رساله کوشش شده تا حد امکان از منابع اصلی و دست اول مانند اوستا، ارداویرافنامه، بند هش، گزیده های زادسپرم ..... برای دستیابی به اصل اسطوره استفاده شود. نیز با کمک شاهنامه فردوسی، بازماندن این اسطوره را در فرهنگ ایران پس از اسلام مورد بررسی قرار می دهیم. در این رساله سعی شده تا آنجا که ممکن است بررسی کاملی از این اسطوره بدست آید، و حتی روایات عامیانه نیز مورد توجه قرار گرفته است. این تحقیق در شش فصل انجام شده است، که پنج فصل نخست آن به بررسی تحول این اسطوره در ایران پیش از اسلام می پردازد، و در فصل ششم آن تحویل این اسطوره در داستانهای حماسی ایران پس از اسلام مورد بررسی قرار می گیرد، و از اعتقاد به وقوع توفان در اساطیر ایرانی صحبت خواهد شد.