قابلیت فناوری های سنجش از دور و زمین آمار در پهنه بندی برخی عناصر سنگین در خاک های جنوب اصفهان (ایران)
چکیده
فلزات سنگین به طور طبیعی در همه خاک ها وجود دارند. اما مقدار آنها به دلیل فعالیت های بشری رو به افزایش است. نواحی اطراف معادن به دلیل فعالیت های حاصل از اکتشاف و استخراج بیشتر در معرض آلودگی شدید با این عناصر می باشند. اثرات نامطلوب عناصر سنگین بر سلامتی و بهداشت انسانها توجه محققین زیادی را برای تخمین کمی آلودگی خاک با این عناصر جلب نموده است. این پژوهش با هدف تخمین و پهنه بندی غلظت سرب، روی و کادمیم در خاک های منطقه جنوب اصفهان به کمک فناوری های سنجش از دور و زمین آمار انجام گردید. در یک فعالیت میدانی تعداد 100 نمونه خاک به صورت تصادفی از کل منطقه برداشت شد. پس از آماده سازی نمونه های خاک مقدار کل عناصر سرب، روی و کادمیم بوسیله تیمار با اسید نیتریک 4 مولار در دمای 80 درجه سانتی گراد و توسط دستگاه اسپکتروفتومتر جذب اتمی و icp اندازه گیری شد. همچنین برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک از قبیل توزیع اندازه ذرات (به روش هیدرومتری)، کربن آلی (به روش هضم مرطوب)، ph و ec (در عصاره 5 :1 آب و خاک) اندازه گیری شد. تجزیه و تحلیل های آماری برای بررسی کارایی فناوری سنجش از دور برای برآورد عناصر سنگین انجام گرفت. نتایج نشان داد که می توان به کمک اطلاعات ماهواره ای غلظت آلاینده ها را برآورد کرد. همچنین آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که دومین مولفه اصلی بیشترین همبستگی را با هر کدام از آلاینده ها دارد. نقشه های غلظت عناصر سرب، روی و کادمیم به کمک فناوری زمین آمار و اطلاعات سنجش از دور تهیه شدند. نتایج نشان می دهند که منطقه در معرض آلودگی سرب و روی قرار دارد ولی در مورد کادمیم فعلاً خطری از لحاظ آلودگی وجود ندارد. نتایج حاصل از تغییرنماها نشان دادند که ساختار مکانی مناسبی برای درصد رس وجود ندارد ولی برای سرب، روی، کادمیم، درصد شن، درصد سلت، درصد ماده آلی، ph و ec ساختار مکانی مناسبی وجود دارد. تغییرنماهای بدست آمده با استفاده از مدل های کروی و نمایی مدل سازی شدند. دامنه تغییرنماهای سرب، روی و کادمیم نزدیک به هم می باشند (3 کیلومتر) که این امر می تواند نشان دهنده یکسان بودن منشأ این عناصر در خاک های منطقه باشد. مقایسه نقشه های حاصل از فناوری های سنجش از دور و زمین آمار روند یکسانی از آلودگی را در منطقه نشان می دهند.