پایان‌نامه

تصحیح انتقادی معیار الاشعار و مقدّمه و تحشیه بر آن

چکیده

تصحیح انتقادی معیار الاشعار، یکی از مهم ترین آثار فارسی خواجه نصیرالدّین طوسی (597- 672 ق)؛ که در سال 649 قمری، در یک مقدّمه و دو فنّ درباره? دو علم عروض و قوافی در دو زبان عربی و فارسی تألیف شده است. این کتاب از لحاظ قدمت و تفصیل، در این موضوع، دومین کتاب مستقلّ فارسی است؛ و از لحاظ جامعیّت، اعتبار، نظم منطقی، دقّت، و نوآوری، نخستینِ آنهاست. معیار الاشعار از نظر تاریخ علم، دانش عروض و قافیه، و تحقیقات زبان شناسی، اهمّیّت ویژه دارد، و ایجاز و بلاغت آن در نثر فارسی بی همتاست؛ امّا تا کنون تصحیح انتقادی معتبری از آن صورت نگرفته است. این پژوهش، در سه بخش عمده فراهم شده است: 1. دیباچه? مصحّح، در سه فصل. ـ فصل نخست (خواجه نصیرالدّین طوسی) درباره? مولّف و آثار او. ـ فصل دوم (معیار الاشعار)، درباره? مقام کتاب، ارزش آن، مقایسه? آن با المعجم فی معاییر اشعار العجم شمس قیس رازی، معرّفی منابع مولّف، بیان ویژگی های نثر کتاب، و معرّفی اقتباس هایی که از آن صورت گرفته است، و نیز معرّفی ترجمه ها، شرح ها، پژوهش ها، چاپ ها، دستنویس ها، و همچنین بررسی ویژگی های رسم الخطّ نسخه? اساس این تصحیح. ـ فصل سوم (گزارش تحقیق)، درباره? روش کار، و بیان گزارشی از آنچه در این پژوهش انجام شده است. نمونه? تصاویر نسخه های خطّی مورد استفاده، پس از این فصل قرار گرفته است. 2. تصحیح علمی متن معیار الاشعار خواجه نصیرالدّین طوسی. در این بخش، متن کامل معیار الاشعار، بر اساس دستنویس مورّخ 702 قمری (محفوظ در موزه? توپقاپی سرای، استانبول) و مقابله با شش نسخه? خطّی دیگر (دو نسخه از اوایل قرن هشتم، نسخه ای از قرن نهم، نسخه ای از قرن دوازدهم، نسخه ای از قرن سیزدهم، و نسخه ای از اوایل قرن چهاردهم هجری) به شیوه? انتقادی به تصحیح رسیده، و اختلافات نسخ در پانوشت ها ثبت شده است. در این بخش، با استفاده از رسم الخطّ معیار و نشانه گذاری دقیق، و بهره مندی از فنون و شیوه های پیشرفته? نگارش و ویرایش دیجیتالی، عمده? ابهامات و دشواری های متن معیار الاشعار برطرف شده است. 3. ملحقات، مشتمل بر مندرجات ذیل: ـ تصحیح انتقادی رساله? عروض و قوافی پارسیان (برداشتی از معیار الاشعار خواجه نصیرالدّین طوسی)، منسوب به امین الدّین ابوالقاسم حاج بله? تبریزی، بر اساس نسخه? منحصر به فرد سفینه? تبریز و مقابله با نسخه برگردان معیار الاشعار (اصفهان، 1363 ش)؛ همراه با پیش گفتاری درباره? مولّف و معرّفی رساله? مذکور. ـ تعلیقات؛ مشتمل بر توضیحاتی درباره? مباحث ویژه و دشواری های متن، معرّفی اجمالی اَعلامِ مذکور در متن، ترجمه? شواهد و عبارات عربی، و تعیین گویندگان آنها. ـ واژه نامه؛ مشتمل بر واژه های دشوار، و واژه های فریبکار. ـ فهرست ها؛ شاملِ فهرست تعریفات، فهرست منابع, و اعلام سه گانه (کسان، جای ها، کتاب ها).

اساتید راهنما و مشاور

سیروس شمیسا، محمّدحسن حایری

پایان‌نامه‌های مشابه

  • تصحیح وتنقیح معیار الاشعار محمد بن محسن فیض کاشانی (علم الهدی)

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتیزهرا ارگانی

    خلاصه : تحقیق حاضر در شش بخش تنظیم شده است، بخش اول تا سوم مشتمل بر مقدمه و معرفی علم الهدی و کتاب معیارالاشعار و بحثی درباره شعر از نگاه ادیبان و فقیهان می باشد، بخش چهارم متن مصحح نسخه ی خطی معیارالاشعار از محمدبن محسن فیض کاشانی معروف به علم الهدی می باشد. این نسخه در 35 برگ و

  • تصحیح انتقادی تذکره خلاصه الاشعار و زبده الافکار (بخش قزوین)

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه سمنان - دانشکده علوم انسانیسعید فرمانی

    تذکره خلاصه الاشعار و زبده الافکار مفصل ترین تذکره عمومی تاریخ ادبیات فارسی شمرده شده است. میرتقی الدین کاشانی مولف این تذکره، از شاگردان محتشم کاشانی بود و در شعر «ذکری» تخلص می کرده و به ««میر تذکره» شهرت داشته است. وی تذکره عظیم خود را که مهم ترین اثرش محسوب می شود، حدودا در 4

  • تصحیح انتقادی دیوان اثیرالدین اومانی و تعلیق و تحشیه آن

    پایان‌نامه۱۹۷۶وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تهرانمهستی بحرینی
  • تصحیح انتقادی دیوان مقطعات و رباعیات ابن یمین و شرح دشواریها و ویژگی های سبکی آن.

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شهید چمران اهواز - دانشکده ادبیات و علوم انسانیزهرا نصیری شیراز

    ابن یمین فریومدی شاعر معروف سده ی هشتم هجری است که به سبب قطعاتش شهرت بسیار یافته است. دیوانی از این شاعر در سال 1318 هـ . ش شامل مقطّعات، رباعیّات و مثنویّات به اهتمام زنده یاد سعید نفیسی در تهران به چاپ رسیده و دیوان کامل وی مشتمل بر قصاید، غزلیّات، مقطّعات، رباعیّات و... در سا

  • تصحیح انتقادی خسرو و شیرین محمد صادق نامی

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه گیلانمریم بخشی پور

    چکیده : تصحیح انتقادی خسرو و شیرین محمد صادق نامی و مقایسه با خسرو و شیرین نظامی مریم بخشی پور یکی از راههای تقویت بنیه ی علمی محققان ادبی ، توغل در متون گذشتگان است ، و تصحیح یک اثر قدیمی علاوه بر احیای یک متن و معرفی آن به جامعه ، خدمت به محققان و دانش پژوهان می باشد و برای مصح

  • تصحیح انتقادی نسخه خطّی منبع الانهار ملک قمی و مقایسه آن با مخزن الاسرار نظامی

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه گیلان - دانشکده علوم انسانیزهره یساولی

    نسخ خطّی نگارش های فارسی یکی از راه های انتقال فرهنگ و دانش بشری از نسلی به نسل دیگر وپشتوانه و نمودار هویّت و حیثیّت ایرانی و فارسی زبانان جهان است و احیای هر اثر مخاطبان امروز را به این پیشینه هویّتی پیوند می دهد. درمقابل،بی توجّهی به احیا و تصحیح این متون ارزشمند منجر به بی اع

اسناد مشابه

  • تصحیح انتقادی و اصلاح خوانش فرازهایی از مناجات شعبانیه با محوریت نقل مفاتیح الجنان

    مقاله۲۰۲۵علوم حدیثمحمد دهقانی فیروزآبادی

    مناجات شعبانیه از مهم‌ترین ادعیه شیعه است که محدث قمی در مفاتیح الجنان آن را تا حد امکان تصحیح و گزارش کرده است. اما گزارش وی از برخی خطاها در متن و ضبط حرکات برخی از کلمات مصون نمانده و نیازمند تصحیح مجدد و اصلاح خوانش کلمات است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی-توصیفی و بر پایه منابع ک

  • ضرورت تصحیح انتقادی غزلهای خواجوی کرمانی

    مقاله۲۰۰۹ادب پژوهیمحمود عابدی

    هرچند بسیاری از متون ادبی ما به کوشش استادان و محققان و به شیوۀ علمی و انتقادی تصحیح شده اند، امّا هنوز مجموعهای از آثار قدما را می شناسیم که به طبع انتقادی نرسیده اند و صورت کاملاً قابل اعتمادی از آنها عرضه نشده است. از جملۀ این متون، دیوان کمال الدّین محمودبن علی مشهور به خواجو

  • مقدمه و تصحیح انتقادی معاش السّالکین سیّدمحمّد نوربخش

    سیّدمحمّد نوربخش، اهل قائن خراسان، از عرفای سدۀ نهم هجری در دورۀ تیموری است. وی از شاگردان میرسیّد‌شریف جرجانی و عالم بزرگ شیعی، ابن فهد حلّی و در طریقت مرید خواجه اسحاق ختّلانی(مقتول826) است. از جمله شاگردان معروف وی شمس‌الدین محمّد لاهیجی صاحب مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز است

  • لزوم تصحیح انتقادی دیوان سید حسن غزنوی

    مقالهمتن شناسی ادب فارسیمسعود جعفری، دانشگاه خوارزمی عباس بگ جانی، دانشگاه خوارزمی عصمت خوئینی، دانشگاه خوارزمی

    سید حسن غزنوی (م 556ق) از شاعران توانایی است که شعر و شخصیّت او به دلیل زندگی در یکی از پربارترین دوره های شعر فارسی، چنان که باید شناخته نشده است. دیوان وی نخستین بار با اشکالات بسیار در سال 1328ش. به تصحیح محمّدتقی مدرّس رضوی، منتشر شده است. این اشکالات در چند حوزۀ ذیل قابل برر

  • ضرورت تصحیح انتقادی دیوان خواجوی کرمانی

    مقالهمتن شناسی ادب فارسیحسین جلال پور، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان

    دیوان خواجوی کرمانی که شامل قصاید، غزلیات، قطعات، ترکیبات، ترجیعات، مسمط ها و رباعیات اوست، با همه اهمیتی که از جنبه های متعدّد می توان برای آن متصوّر بود، از جمله دیوان هایی است که تاکنون بیش از یک بار تصحیح نشده است. این تصحیح به اهتمام احمد سهیلی خوانساری در سال ۱۳۳۶ صورت گرفت

  • ضرورت تصحیح انتقادی دیوان خواجوی‌کرمانی

    دیوان خواجوی‌کرمانی که شامل قصاید، غزلیات، قطعات، ترکیبات، ترجیعات، مسمط‌ها و رباعیات اوست، با همة اهمیتی که از جنبه‌های متعدّد می‌توان برای آن متصوّر بود، از جمله دیوان‌هایی است که تاکنون بیش از یک بار تصحیح نشده است. این تصحیح به اهتمام احمد سهیلی‌خوانساری در سال ۱۳۳۶ صورت گرفت