شاهنامه در ادبیات کودک و نوجوان از مشروطه تاسال 1385
چکیده
در این پژوهش به گردآوری و تحلیل و بررسی ادبی آثاری که در یک صد سال اخیر با توجّه به شاهنامه ی فردوسی برای کودکان و نوجوانان در کتاب ها و نشریّات منتشر شده است، پرداخته ایم. نتایج به دست آمده در بخش نخست، نشان می دهد پرکاربردترین نوع اقتباس محتوایی«بازنویسی» و پربسامدترین نوع اقتباس نگارشی«اقتباس از نظم به نثر» است. در بررسی، ارتباط متون اقتباس شده با گروه سنّی کودکان و نوجوانان را در نظر گرفته و به این نتیجه رسیده ایم که گروه سنّی «ج»و«د» مخاطبان اصلی اقتباس کنندگان شاهنامه هستند. در بخش دوم به بررسی ادبی آثار اقتباس شده پرداخته ایم. نخست قسمت نشریّات از کتاب ها جدا شده و متون نثر، نظم و نمایشی به شکل مجزّا مورد تحلیل قرار گرفته است. در جداسازی گروه داستانی از غیر داستانی نیز به این نتیجه رسیده ایم که بخش داستانی متون منثور، پربسامدترین نوع نوشته های ادبی در آثار مقتبس از شاهنامه برای کودکان و نوجوانان و نوشته های مقتبس از شاهنامه در کتاب ها بیش از نشریّات است. به طور کلّی اقتباس از شاهنامه ی فردوسی تا دهه ی سی بسیار ناچیز بوده و از دهه ی پنجاه افزایش یافته و از دهه ی هفتاد به این سو نیز این افزایش سه برابر شده است. این رساله به منزله ی نخستین دایره المعارف از آثاری است که در یک صد سال اخیر با توجّه به شاهنامه ی فردوسی برای کودکان نوشته شده است.