اثر پاکلوبوترازول روی دانه رستهای لوبیا (phaseolus vulgaris) تحت تنش دمای پایین
چکیده
گیاهان در طول رشدشان با تنشهای محیطی متفاوت رو به رو میشوند. تنش دمای پایین تغییرات قابل توجهی را در فیزیولوژی و مورفولوژی گیاهان القا میکند. تریازولها از جمله تنظیم کنندههای رشد گیاهی هستند که میتوانند گیاهان را از تنشهای متفاوت مثل خشکی و تنش دمای پایین و غیره محافظت کنند. پاکلوبوترازول از خانواده این ترکیبات محسوب میشود. این ترکیبات حفاظت در برابر تنش را از طریق تغییر در مقادیر هورمونها شامل: افزایش سیتوکینین و آبسیزیک اسید وکاهش اتیلن اعمال میکنند. تریازولها تحمل به تنش دمای پایین را از طریق افزایش مقادیر آبسیزیک اسید درونی گیاه اعمال میکنند. در اولین آزمایش این تحقیق اثر سرما روی جوانه زنی و طول ریشه و ساقه دانههای لوبیا بررسی شد. برای بررسی اثرات سرما روی جوانه زنی و طول ریشه و ساقه دانههای لوبیا از چهار رقم لوبیا استفاده شد. به این منظور دانههای لوبیا در پتری دیشهای محتوی دو لایه کاغذ صافی در اتاقک رشد در دمای 5 درجه سانتیگراد به مدت 2 روز قرار داده شدند و سپس پتریها به دمای 20 درجه سانتیگراد، منتقل شدند. نتایج نشان داد که رقم لوبیا سفید دانشکده حساس ترین رقم به سرما و رقم لوبیا قرمز صیاد مقاومترین رقم به سرما است. دومین آزمایش برای بررسی اثر تنظیم کننده رشدی مثل پاکلوبوترازول روی کاهش آسیب های ناشی از تنش سرما بر نهالهای لوبیا اجرا شد. بذرهای لوبیا به مدت 24 ساعت در محلولهایی با غلظتهای پاکلوبوترازول 0 و 25 و 50 میلی گرم در لیتر در دمای 20 درجه قرار گرفتند. دانه رستها تحت شرایط کنترل شده: 150 میکرومول بر متر مربع بر ثانیه تابش و فوتوپریود 16 ساعت و رطوبت نسبی 70 درصد و دمای 25 درجه رشد داده شدند. بعد از 2 هفته گیاهان با تنش دمای پایین با قرار دادن آنها در اتاق سرد 5 درجه سانتیگراد رو به رو شدند. سپس گیاهان بتدریج به دماهای 10 و 15 و 20 درجه سانتیگراد در طی 8 روز منتقل شدند. سپس به دمای اولیه رشد یعنی 25 درجه سانتیگراد برای مدت 2 روز برگردانده شدند. گیاهان شاهد در تمام مدت دمای 25 درجه سانتیگراد نگه داشته شدند. پس از تیمار نهالها، پارامترهای مورفولوژیکی از قبیل وزن تر و وزن خشک ریشه و اندام هوائی و پارامترهای بیوشیمیائی مانند پرولین، کربوهیدرات، کلروفیل کل برگ، کاروتنوئیدها و میزان پراکسیداسیون چربیهای غشاء و درصد نشت الکترولیتی و میزان فعالیت آنزیمهای کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که تنش سرما میزان پراکسیداسیون غشاء و درصد نشت الکترولیتی و محتوای پرولین و کربوهیدرات و میزان فعالیت آنزیمهای کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز را در نهالهای تحت تنش سرما افزایش میدهد، اما در این نهالها میزان کلروفیل، کاروتنوئید کاهش می یابد. پاکلوبوترازول موجب کاهش وزن خشک اندام هوائی گردیده و طول میانگرهها و اندام هوائی را کاهش میدهد ولی پاکلوبوترازول در شرایط تنش موجب افزایش وزن خشک ریشهها شده و آنها را گسترش میدهد. همچنین پاکلوبوترازول در شرایط تنش موجب کاهش میزان پراکسیداسیون غشاء و درصد نشت الکترولیتی میگردد. تیمار نهالها با پاکلوبوترازول میزان کاروتنوئید و کلروفیل و میزان پرولین و کربوهیدرات و همچنین میزان فعالیت آنزیمهای کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز را در شرایط تنش و غیر تنش افزایش میدهد. نتایج نشان میدهد که رقم اوبیا سفید به طور موثرتری از رقم لوبیا قرمز تحت اثر پاکلوبوترازول قرار گرفته است. نتایج حاصل از این تحقیق بهبود علائم تنش و آسیبها در نهالهای تیمار شده توسط پاکلوبوترازول را نشان میدهد و مشخص میکند که پاکلوبوترازول توانائی پاسخ گیاه به تنش سرما را بهبود میبخشد.