بررسی روند خشکسالی های واقع شده در استان کرمانشاه با استفاده از سنجش از دور (دوره آماری 2010-2000)
چکیده
ایران کشور پهناوری است که قسمت اعظم آن در قلمرو آب و هوای خشک قرار می گیرد. علاوه بر کمبود بارندگی، نوسانات شدید بارندگی درمقیاسهای روزانه، فصلی و سالانه ازجمله خصوصیاتی است که موجب عدم اطمینان کافی نسبت به دریافت حداقل بارش مورد نیاز جهت مصارف کشاورزی، تغذیه جریانهای سطحی و سفره آبهای زیرزمینی و مصارف انسانی می شود. با توجه به وجود نوسانات منفی شدید دربارشهای مناطق مختلف کشور، وقوع خشکسالی های ضعیف تا شدید درکشور امری اجتناب ناپذیر محسوب می شود. اثرات خشکسالی در مناطق خشک و نیمه خشک به دلیل بالا بودن تبخیر و دما و نیز کمبود منابع آبی نمود بیشتری پیدا می کند. در این تحقیق برای ارزیابی اثرات خشکسالی داده های بلند مدت هواشناسی و هیدرولوژیکی برای منطقه کرمانشاه میاندربند استان کرمانشاه جمع آوری شد، و با استفاده از نمایه بارش استاندارد (spi) و نمایه سطح آب استاندارد شده (swi) که کمبود میزان تغذیه آب زیرزمینی را نشان می دهد، خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی برای منطقه بررسی شد همچنین برای ارزیابی خشکسالی کشاورزی به دلیل ثبت نشدن اطلاعات در زمان خشکسالی از تکنیک سنجش از دور که اطلاعات را بصورت منظم و مداوم برداشت می کند استفاده شد. سنجش از دور یک دید کلی از زمین برای اندازه گیری تاثیر خشکسالی را به ما می دهد که به عنوان یک منبع باارزش داده های مکانی و زمانی را به صورت پیوسته ضبط می کند. این داده ها امکان پایش تغییرات پوشش گیاهی را در ناحیه فراهم می کنند. برای ارزیابی خشکسالی کشاورزی شاخص های زیادی وجود دارد اما نمایه پوشش گیاهی نرمال شده (ndvi) معمول ترین شاخص برای پایش ماهواره ای خشکسالی است، در این مطالعه از تصاویر ماهواره لندست در ماهی که بیشتر پوشش گیاهی روی سطح زمین بوده استفاده گردید. برای تحلیل مکانی و زمانی خشکسالی نقشه نمایه در سیستم اطلاعات جغرافیایی (gis) ترسیم گردید، سپس با کلاس بندی مجدد لایه های بدست آمده روند کلی خشکسالی ها در طول دوره آماری استخراج شد و با استفاده از همپوشانی نقشه ها نهایی خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژیکی و کشاورزی و همپوشانی مجدد آنها نقشه نهایی خشکسالی برای دوره آماری بدست آورده شد و مناطقی که در اثر خشکسالی خسارت دیده بودند، مشخص گردید. نتایج نشان داد که خشکسالی در بخش های شرقی و جنوب شرقی بیشترین خسارت را وارد کرده است. براساس محاسبات این محدوده وسعتی در حدود 14/22 درصد از دشت است، همچنین محدوده وسیعی از دشت در حدود 94/37 درصد تحت تاثیر خشکسالی شدید است که نظر مکانی از بخش جنوبی به سمت بالا و به دو سمت شرقی و غربی کشیده شده است ، 86/28 درصد دشت که به صورت پراکنده است خشکسالی متوسط، 32/7 خشکسالی ملایم که در قسمت های شمالی دشت واقع گردیده است و فقط 74/3 درصد دشت از خشکسالی آسیب ندیده است که در مرزهای شمالی دشت قرار گرفته اند.