لطایف وحکم قرآنی در اشعار حافظ

حسین درودی

چکیده

چکیده این رساله دارای 5 فصل است که فصل اول کلیات را بیان نموده و در فصل دوم از اصول اعتقادات بحث می شود که شامل بوستان هایی می باشد. بوستان اول از توحید ذاتی – توحید در پرستش – توحید در تجلی – توحید در عشق – توحید در دعا – توحید در توکل – توحید در عبادت – توحید در اطاعت – توحید در رزّاقیت – توحید در وجود بحث می نماید و این بوستان بر آن است که توحید خواجه را زیربنای دیگر نظرات او قرار بدهد. در بوستان دوم از عدل در دور افلاک – عدل قضا و قدری – عدل در رزق – عدل در زمین بحث گردیده است. در بوستان سوم از وظیفه ی پیامبران – عصمت پیامبران – معجزه ی پیامبر اعظم 9 – معجزه ی پیامبران – اخلاق پیامبران – وارث پیامبران – خانواده ی پیامبران – وسعت دید پیامبران – اسم اعظم در پیامبران - بحث شده است. در بوستان چهارم سعی شده از صفات به ذات اهل البیت : حرکت شود تا از صفات این عزیزان در اشعار خواجه محبت او کشف و تشریح شود. در بوستان پنجم از حسن ممات – معاد یعنی دیدار یار – اهمیت جهان آخرت – اصطلاحات جهان آخرت در اشعار حافظ بحث به عمل آمده است. در فصل سوم از فروع دین مانند صلو? – طهارت – زکات – حج – امر به معروف و نهی از منکر – تولی – تبری در اشعار حافظ بحث گردیده است. فصل چهارم از دیدگاه حافظ درباره ی عقل مقابل عشق بحث گردیده و کشف ایشان در عقل مترقّی برای عنوان عشق محوری مباحثی مطرح شده است. اصل پنجم لطایف و نکات اخلاقی قرآن در اشعار حافظ را دربردارد که با دو بوستان پیرامون اصول اخلاقی و گرایش های آن تحقیقاتی را ارائه داده تا تفاوت حافظ با دیگر شعراء و مکاتب اخلاقی را بیان نماید. این رساله چون درصدد پرده برداری از سوءظن و اتهامات به خواجه می باشد در پایان هر بوستان مبحثی تحت عنوان سرزنش طرح گردیده تا از یک جانبه گرایی و قضاوت عاطفی جلوگیری به عمل آید و تا حدالامکان منصفانه از اشعار حافظ دفاع گردد و هم چنین در کنار ترجمه های آیات قرآن طرحی تحت مختصرسازی ترجمه اعمال گردیده تا ارتباط اشعار با آیات را بیشتر در ذهن مخاطبین جاسازی نماید

اساتید راهنما و مشاور

محمد رضا خلیلی